Otwórz menu główne

Zygmunt Cybichowski

prawnik polski

Zygmunt Klemens Cybichowski (ur. 23 listopada 1879 w Poznaniu, zm. 30 maja 1946 tamże) – prawnik polski, specjalista i pionier „współczesnego” polskiego prawa międzynarodowego publicznego, profesor Uniwersytetu Lwowskiego i Warszawskiego, sędzia Stałego Trybunału Arbitrażowego w Hadze.

Spis treści

ŻyciorysEdytuj

Był synem Bronisława (profesora gimnazjalnego filozofii i języka polskiego) oraz Marii Bischoff, bratem Stefana Cybichowskiego. W 1899 ukończył gimnazjum humanistyczne w Inowrocławiu, podjął studia prawnicze i ekonomiczne na uniwersytetach w Berlinie (1899-1900), Monachium (1900) i Wrocławiu (1900-1902). Wykształcenie uzupełniał na uniwersytetach w Strasburgu i Paryżu (1902). W 1902 w Strasburgu obronił doktorat z prawa (na podstawie pracy Artikel 76 der Reichsverfassung). W latach 1903–1905 i 1908-1910 odbył aplikację sądową w Poznaniu, Wrocławiu i Berlinie. W latach 1910–1911 był asesorem sądowym. W 1911 przedstawił na uniwersytecie we Fryburgu pracę habilitacyjną Das antike Volkerrecht i został docentem w Katedrze Prawa Narodów i Międzynarodowego Prawa Prywatnego tej uczelni. Prowadził wykłady z prawa międzynarodowego publicznego i prywatnego. Rok później przeniósł się na Uniwersytet Lwowski, gdzie został profesorem nadzwyczajnym i kierownikiem Katedry Nauk Prawnych i Politycznych oraz Katedry Filozofii Prawa. Był członkiem Komisji Sejmowo-Konstytucyjnej Tymczasowej Rady Stanu[1]. W 1919 związał się z Uniwersytetem Warszawskim.

Na UW kierował (do wybuchu II wojny światowej) Katedrą Prawa Państwowego i Międzynarodowego. W 1919 został profesorem zwyczajnym. W latach 1919–1922 pełnił funkcję dziekana Wydziału Prawa UW. Od 1923 zasiadał w Stałym Trybunale Arbitrażowym w Hadze jako sędzia. Gościnnie głosił wykłady z prawa międzynarodowego publicznego na uniwersytetach w Lublanie, Zagrzebiu, Belgradzie (1925), Wiedniu (1927), Berlinie (1929), a także w Haskiej Akademii Prawa Międzynarodowego. W 1928 przewodniczył XXXV Światowemu Kongresowi Stowarzyszenia Prawa Międzynarodowego w Warszawie.

W 1932 został członkiem zwyczajnym Towarzystwa Naukowego Warszawskiego. Należał także m.in. do Akademii Nauk Prawnych i Ustawodawstw w Madrycie (1928), Stowarzyszenia Prawa Międzynarodowego (1928-1930 prezydent) i Akademii Nauk Politycznych w Nowym Jorku. Był współzałożycielem i wiceprezesem Towarzystwa Przyjaciół Jugosławii oraz wiceprezesem Polskiego Instytutu Współpracy z Zagranicą.

Znany z antysemckich poglądów[2], w 1939 został członkiem proniemieckiej, antykomunistycznej, antysemickiej organizacji o nazwie Narodowa Organizacja Radykalna[3]. Jako profesor zwyczajny Uniw. J. Piłsudskiego został przeniesiony w stan spoczynku z dniem 1 lipca 1938[4].

Nagrody i odznaczeniaEdytuj

Dorobek naukowyEdytuj

W pracy naukowej zajmował się prawem międzynarodowym publicznym i prawem państwowym. Był pionierem polskich badań nad zagadnieniami współczesnego prawa wojennego. Zgłosił propozycję określenia norm stanowiska prawnego telegrafii i telefonii w czasie wojny. Analizując zarządzenia władz rosyjskich podczas okupacji Lwowa w latach 1914–1915 wykazał bezprawie części działań. W określeniu cech przynależności państwowej kładł nacisk na takie elementy jak urodzenie, małżeństwo i naturalizacja, podważając znaczenie określonych praw i obowiązków obywatela. Wykazał, że wiele instytucji prawa międzynarodowego istniało już w starożytności. Interesował się problematyką rozstrzygania sporów prawnych między krajami Rzeszy niemieckiej w II połowie XIX wieku.

Jego uczniami byli m.in. Cezary Berezowski i Edward Muszalski.

Najważniejsze prace:

  • Studien zum Internationalen Recht (1912)
  • Międzynarodowe prawo wojenne (1914)
  • O pojęciu i istocie przynależności państwowej (1920)
  • Prawa mniejszości (1922)
  • Pełnomocnictwo skarbowe rządu w oświetleniu konstytucji (1924)
  • Polskie prawo państwowe (1925-1929, 2 tomy)
  • Encyklopedia podręczna prawa publicznego (1926-1930, 2 tomy)
  • Międzynarodowe prawo karne (1927)
  • Prawo międzynarodowe publiczne i prywatne (1928)
  • Geneza i rozwój prawa międzynarodowego (1930)

PrzypisyEdytuj

  1. Włodzimierz Suleja, Tymczasowa Rada Stanu, Warszawa 1998, s. 219.
  2. Nowiny.pl, Antysemityzm pod przykrywką patriotyzmu Ruchu Narodowego • Racibórz, www.nowiny.pl [dostęp 2018-03-20] (pol.).
  3. Stanisław Salmonowicz, Jerzy Serczyk, Z problemów kolaboracji w Polsce w latach 1939–1941, „Czasy Nowożytne, tom XIV/2003”, 2003.
  4. Ruch służbowy. „Dziennik Urzędowy Ministerstwa Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego Rzeczypospolitej Polskiej”. Nr 6, s. 243, 20 czerwca 1938. 

BibliografiaEdytuj