Otwórz menu główne

Łowczów

wieś w województwie małopolskim

Łowczówwieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie tarnowskim, w gminie Tuchów. Pod względem geograficznym znajduje się na Pogórzu Ciężkowickim w dolinie rzeki Biała[2].

Łowczów
Kaplica w Łowczowie
Kaplica w Łowczowie
Państwo  Polska
Województwo małopolskie
Powiat tarnowski
Gmina Tuchów
Liczba ludności (2011) 470
Strefa numeracyjna (+48) 14
Kod pocztowy 33-170[1]
Tablice rejestracyjne KTA
SIMC 0834219
Położenie na mapie gminy Tuchów
Mapa lokalizacyjna gminy Tuchów
Łowczów
Łowczów
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Łowczów
Łowczów
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa małopolskiego
Łowczów
Łowczów
Położenie na mapie powiatu tarnowskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu tarnowskiego
Łowczów
Łowczów
49°55′00,1200″N 21°00′00,0000″E/49,916700 21,000000

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa tarnowskiego.

Według danych z 2011 roku wieś liczy 470[3] mieszkańców.

Spis treści

Położenie geograficzneEdytuj

Łowczów jest najmniejszą wsią w gminie Tuchów, położoną w odległości około 5 km od miasta. Obejmuje obszar 3,05 km². Leży na Pogórzu Ciężkowickim, w dolinie rzeki Biała, która od północy stanowi naturalną granicę z Piotrkowicami. Od wschodu i południa graniczy z Buchcicami, a od zachodu z Łowczówkiem w gminie Pleśna.

Rzeźba terenu jest urozmaicona. Większą część wsi stanowią wzgórza. Jedynie nad Białą występuje pas płaskiego terenu. Takie jego ukształtowanie znacznie utrudnia komunikację. Budownictwo rozproszone jest "na górkach", bo te w naturalny sposób chronią przed wylewami.

Na obszarze Łowczowa przeważają średnio urodzajne, kwaśne, brunatne i bielicowe gleby. Natomiast w pasie nadrzecznym występują ziemie najżyźniejsze - czyli mady.

Części wsiEdytuj

Integralne części wsi Łowczów[4][5][6]
SIMC Nazwa Rodzaj
0834225 Brzezinki część wsi
0834231 Kamieniec część wsi
0834248 Nowakówka część wsi
0834254 Pękalówka część wsi
0834260 Wachlówka część wsi
0834277 Włodkówka część wsi

Fauna i floraEdytuj

Drzewostan stanowi głównie buk, świerk, jodła, rzadziej - sosna, modrzew, brzoza i inne gatunki. Z krzewów spotyka się najczęściej leszczynę, bez czarny, jeżynę, malinę, głóg i tarninę.

Spośród zwierząt występują sarny, zające, lisy i ptaki: bażanty, kuropatwy oraz ptactwo pospolite: wrony, gawrony, sroki, kawki, wróble, szpaki i inne.

HistoriaEdytuj

 
Położenie Łowczowa na mapie gminy Tuchów

Jednym z pierwszych dowodów istnienia osadnictwa na tym terenie jest datowany na 1105 rok dokument legata papieskiego - Idziego. Aktem tym legat zatwierdza darowiznę królowej Judyty - drugiej żony Władysława Hermana - na rzecz benedyktynów z Tyńca licznych dóbr, w tym istniejących już od co najmniej połowy XI wieku m.in. Tuchowa, Lubaszowej, Mesznej. Nie wymienia się w tym dokumencie Łowczowa, chociaż Stefan Mateszew pisze (Osadnictwo i stosunki własnościowe w regionie tarnowskim do końca XVI wieku): Do tych najstarszych osad dodać trzeba Tarnów, a ponadto wsie służebne Bobrowniki, Łowczów, Łowczówek.[7] Również Krzysztof Łowczowski w swych opracowaniach: Herb dla gminy i Rodowód Łowczowskich pisze o początkach Łowczowa i Łowczówka. Na podstawie zebranych materiałów twierdzi, że w XII wieku Dobek herbu Gryf był łowczym królewskim w Łowczowie Dużym (obecnie Łowczów) i mieszkał w swojej wsi - Łowczowie Małym (obecnie Łowczówek). Tę funkcję ród Dobka herbu Gryf pełnił do roku 1470, gdy to zadanie przejął nowy właściciel Łowczowa i innych wsi - Wielogłowski herbu Starykoń.

Można zatem przyjąć, że w owym czasie Łowczów i Łowczówek były osadami zamieszkiwanymi przez łowców książęcych polujących w okolicznych lasach. Tezę tę zdaje się potwierdzać dzierżawczy charakter ich nazw: Łowczów Duży lub Wielki - osada większa, zarządzana przez urzędnika dworskiego, zobowiązana do dostarczania na dwór mięsa i skór ze złowionej zwierzyny. Łowczów Mały; osada mniejsza, należąca do urzędnika dworskiego - łowczego - zarządzającego dobrami książęcymi.

Powstaniu i rozwojowi Łowczowa sprzyjało również położenie na szlaku handlowym z Tarnowa - przez Tuchów - na Węgry.

W wiekach późniejszych Łowczów zaznaczył swój udział m.in. w przygotowaniach do Bitwy po Grunwaldem. Jako mieszkańcy wsi służebnej byli zobowiązani do dostarczenia określonej ilości dziczyzny. Z zebranych materiałów wynika, że wzięli także udział w samej bitwie. W skład 46 chorągwi Gryfitów, którą dowodził wójt tuchowski Zygmunt z Bobowej, wchodziła drużyna Jana Dobka herbu Gryf Łowczowski. Znaleźli się w niej kmiecie - wolni wojacy z Łowczowa, Łowczówka, Pleśnej, Woźnicznej, Rychwałdu i Świebodzina. Chorągiew Gryfitów nie tylko dzielnie stawała w potrzebie grunwaldzkiej, ale wyróżniła się również w czasie oblężenia Malborka. Kiedy Krzyżacy zorganizowali wypad, by zniszczyć polskie działa, Gryfici w zażartej walce odparli napastników, wielu z nich zabijając lub biorąc do niewoli.

W XV wieku dokonują się też zmiany w sieci parafialnej w regionie. W 1470 roku z parafii tuchowskiej zostaje wydzielona odrębna jednostka w Piotrkowicach, do której od samego początku należy Łowczów. W tym samym czasie w Łowczowie w pobliżu obecnego mostu na Białej stał drewniany kościółek pw. św. św. Jana Chrzciciela i Jana Ewangelisty. Pierwsza wzmianka o nim jest zawarta w dekrecie powizytacyjnym parafii w Piotrkowicach w 1596 roku.

Na rozwój regionu wpływ miała poprawa stanu komunikacji. W latach 1873 - 1876 wybudowano i oddano do użytku linię kolejową Tarnów - Leluchów. Przebiegała ona także przez Łowczów, dzięki czemu mieszkańcy uzyskali połączenie z Tarnowem i innymi ważniejszymi miastami.[8]

Do historii Polski na trwałe przeszła Bitwa pod Łowczówkiem stoczona przez I Brygadę Legionów walczącą po stronie Austro-Węgier z Rosjanami w dniach 22–25 grudnia 1914. Warto nadmienić, że działania wojenne toczyły się również na terenie Łowczowa (w budynku byłego przystanku kolejowego w Łowczowie miał miejsce sztab Benderskiego Pułku Piechoty).[9]

DemografiaEdytuj

 
Zmiany liczby ludności wsi na przestrzeni ostatnich lat (dane Głównego Urzędu Statystycznego)

Według Narodowego Spisu Powszechnego Ludności i Mieszkań z 2011 roku liczba ludności we wsi Łowczów to 470, z czego 51,5% mieszkańców stanowią kobiety, a 48,5% mężczyźni.

Miejscowość zamieszkuje 2,6% mieszkańców gminy. W latach 1998-2011 liczba mieszkańców wzrosła o 7,3%. Współczynnik feminizacji we wsi wynosi 106 i jest porównywalny do współczynnika feminizacji dla województwa małopolskiego oraz porównywalny do współczynnika dla całej Polski.

60,0% mieszkańców wsi Łowczów jest w wieku produkcyjnym, 21,1% w wieku przedprodukcyjnym, a 18,9% mieszkańców jest w wieku poprodukcyjnym. Na 100 osób w wieku produkcyjnym przypada we wsi Łowczów 66,7 osób w wieku nieprodukcyjnym.[3]

EdukacjaEdytuj

 
Szkoła Podstawowa w Łowczowie

Tuż po wyzwoleniu Urząd Ziemski w Tarnowie aktem nr 3778 przekazał 2 ha ziemi, dom mieszkalny i budynki gospodarcze na rzecz mającej powstać szkoły. 17 lipca 1945 roku budynek poświęcono, a 1 września szkoła rozpoczęła swoją działalność. Warunki nauczania ze względu na ciasnotę w użytkowanym budynku były niezwykle trudne. Dlatego też już w 1958 roku zawiązany został Społeczny Komitet Budowy Szkoły. w 1961 roku zakupiono działkę pod planowany obiekt. W latach 1968 - 1971 została zbudowana, jako inwestycja budżetowa, nowa szkoła, której uroczystego otwarcia dokonano 22 sierpnia 1971 roku. W późniejszych latach budynek przechodził jeszcze kilka remontów, dzięki którym jest obecnie jednym z najładniejszych obiektów szkolnych w gminie. Od 23 września 2017 roku Szkoła Podstawowa w Łowczowie nosi imię bł. o. Jerzego Popiełuszki.[8]

Ochotnicza Straż PożarnaEdytuj

25 kwietnia 1952 roku podczas spotkania założycielskiego powołano do życia Ochotniczą Straż Pożarną w Łowczowie. Organizacja nie posiadała na początku własnego lokalu. Pierwszy sprzęt zakupiony został ze składek członkowskich i zmagazynowany w domu prezesa. Z każdym rokiem, dzięki zapobiegliwości działaczy, przybywało go. Na zebraniu wiejskim w 1968 roku powzięto inicjatywę budowy remizy, którą oddano do użytku 16 lipca 1978 roku. Remiza, podobnie jak szkoła, jest ważnym ośrodkiem życia wiejskiego spajającym lokalną społeczność.[10]

TurystykaEdytuj

Przez Łowczów przebiegają następujące szlaki turystyczne:

 
Cmentarz legionistów w Łowczówku

Szlak pieszy: Słona Góra (403 m) – Piotrkowice (280 m) – Łowczów (250 m)

(Szlak niebieski: 4,0 km – 1 godz.)

Opis trasy:

Najkrótszy wariant zejścia w dolinę Białej spod szczytu Słonej Góry. Malownicza polana stokowa Słonej Góry ze wspaniałą panoramą Pasma Brzanki. W Piotrkowicach neogotycki kościół Św. Michała Archanioła. W pobliskim Łowczówku cmentarz nr 171 z I wojny światowej – miejsce spoczynku polskich legionistów poległych w grudniu 1914 r.[11]

Trasa rowerowa nr 1 „Legionistów”: Tuchów Rynek – Łowczów – Buchcice – Łowczówek – Zagórze – Meszna Opacka – Tuchów

 
Cmentarz wojenny nr 169

(kolor zielony: 20 km)

Opis trasy:

Trasa o małym stopniu trudności w większości prowadzi drogami asfaltowymi o małym natężeniu ruchu.

 
Cmentarz wojenny nr 170

Trasa o relaksowo-refleksyjnym charakterze, z punktami widokowymi i licznymi cmentarzami z I wojny światowej.

Sześć cmentarzy z I wojny światowej, cmentarz Legionistów miejsce bitwy pod Łowczówkiem 22 – 25 XII 1914 roku.

Pomniki przyrody. Ośrodek jazdy konnej, przydrożne kapliczki, punkt gastronomiczny.[12]

Cmentarze wojenne z okresu I wojny światowejEdytuj

Na terenie wsi znajdują się austriackie cmentarze wojenne z czasów I wojny światowej:


PrzypisyEdytuj

  1. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych poprzez wyszukiwarkę. Poczta Polska S.A., styczeń 2013. [dostęp 2015-03-26].
  2. Pogórze Ciężkowickie i Strzyżowskie. Mapa 1:50 000. Kraków: Compass, 2005. ISBN 978-83-7605-211-3.
  3. a b GUS, Narodowy Spis Powszechny Ludności i Mieszkań, 2011.
  4. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  5. GUS. Rejestr TERYT
  6. KSNG: Wykaz urzędowych nazw miejscowości i ich części (pol.). opublikowany [w:] Dz.U. z 2013 r. poz. 200 ze zmianami w Dz.U. z 2015 r. poz. 1636. [dostęp 2018-01-06].
  7. Mateszew S., Sikora F., Osadnictwo i stosunki własnościowe w regionie tarnowskim do końca XVI wieku, F. Kiryk, Z. Ruta (red.), Tarnów 1981.
  8. a b Jerzy Jagiełło, Łowczów [w:] Praca zbiorowa / pod red. Józefa Kozioła, Kamienie milowe. część II, Wsie tuchowskiej gminy, Tuchów 2003, ISBN 83-86744-99-5.
  9. Józef Kozioł, Tuchów i okolice, 2003, ISBN 83-7343-127-6.
  10. OSP Łowczów [w:] S. Bukowiec (red.), Strażacy ziemi tarnowskiej, Bochnia 2008, ISBN 978-83-61052-16-6.
  11. l, Lokalne szlaki turystyczne [dostęp 2018-02-14].
  12. l, Trasy rowerowe [dostęp 2018-02-14].

Linki zewnętrzneEdytuj