Święty Patryk

święty Kościoła katolickiego, główny patron Irlandii
Zobacz też: innych świętych o imieniu Patryk.

Święty Patryk, irl. Pádraig Mac Calprainn, Naomh Pádraig, Pádraig Naofaur, cs. Swiatitiel Patrik, jepiskop Irłandskij (ur. ok. 385389, zm. 17 marca 461 w Armagh) – biskup i apostoł Irlandii, święty Kościoła katolickiego, starokatolickiego, anglikańskiego i prawosławnego, misjonarz i organizator życia religijnego w Irlandii.

Święty
Patryk

Pádraig Mac Calprainn
biskup
apostoł Irlandii
Ilustracja
Św. Patryk na witrażu katedry w Oakland.
Data i miejsce urodzenia ok. 385
Brytania
Data i miejsce śmierci 17 marca 461
Armagh (Ulster)
Czczony przez kościoły chrześcijańskie
Wspomnienie 17 marca[a]

30 marca[b]

Atrybuty liść koniczyny białej, pastorał
Patron Irlandii, Nigerii, inżynierów[1], fryzjerów, kowali, górników, bednarzy, upadłych na duchu oraz opiekun zwierząt domowych[2]
Szczególne miejsca kultu Irlandia
Pomnik św. Patryka na Wzgórzu Tary.
Figura św. Patryka na dachu Katedry w Mediolanie.
Dzień Świętego Patryka w Buenos Aires (Argentyna).

ŻyciorysEdytuj

Patryk nosił celtyckie imię Succat. Urodził się w 385 r. (według innych źródeł 389). Pochodził najprawdopodobniej z terenów dzisiejszej Walii, choć za miejsce urodzenia bywa również uważane Bannavem Taberniae na zachodnim wybrzeżu Brytanii. Z pochodzenia był Brytem. Urodził się w rodzinie kapłańskiej, był synem diakona i wnukiem kapłana[3]. Gdy miał szesnaście lat, uprowadzono go i sprzedano w niewolę do Irlandii (mieli to zrobić Irowie), gdzie pracował jako pasterz. Podczas trwającego sześć lat pobytu zajmował się tam sprawami wiary. Po tym okresie udało się mu uciec i przepłynąć statkiem na kontynent do Galii. Wkrótce potem przyjął święcenia kapłańskie. Kiedy zamierzał wrócić do ojczyzny, miał we śnie widzenie, w którym usłyszał wezwanie, by wrócił do Irlandii i głosił tam wiarę w Chrystusa. Być może Patryk spędził najpierw kilka lat w klasztorze w Lerins. Do stanu kapłańskiego przygotowywał się prawdopodobnie w Galii, ucząc się od św. Germana z Auxerre. Był też podobno bliskim krewnym św. Marcina z Tours i znajdował się pod jego duchowym wpływem. Działalność misyjną rozpoczął w 431, w 432 został biskupem. Wtedy też powrócił do Irlandii jako biskup misyjny.

Praca św. Patryka doprowadziła do ewangelizacji północnej, środkowej i zachodniej części wyspy oraz wprowadzenia zorganizowanej formy działalności kościelnej. Założył wiele kościołów, m.in. katedrę i klasztor w Armagh (444). On sam prowadził bardzo surowe życie zakonne. Jeszcze za życia zasłynął wieloma cudami, które przyczyniły się do nawrócenia Irlandczyków. Według legend przywracał wzrok ślepcom, ożywiał zmarłych i uwolnił Irlandię od plagi węży. Pod koniec życia dokonał chrztu kraju. Zmarł prawdopodobnie w 461 r. O życiu świętego dowiadujemy się z jego własnych Wyznań i Listu do Korotyka[4].

Podane powyżej daty są jedynie datami tradycyjnymi i należy traktować je jako przybliżone. W znacznym stopniu to samo dotyczy wydarzeń. Szczególnie data śmierci św. Patryka jest jedną z najbardziej kontrowersyjnych w historii wczesnośredniowiecznej Irlandii[5].

Znaczenie w chrześcijaństwieEdytuj

Osobny artykuł: Dzień Świętego Patryka.

Relikwie św. Patryka zostały zniszczone przez protestanckich Anglików.

PatronatEdytuj

Święty Patryk jest patronem Irlandii[6] oraz Nigerii[1]. Jest również uważany za patrona inżynierów[1], fryzjerów, bednarzy, kowali, górników, upadłych na duchu oraz za opiekuna zwierząt domowych[2].

IkonografiaEdytuj

W ikonografii wschodniej święty przedstawiany jest w liturgicznych biskupich szatach z siwą, spiczasto zakończoną brodą. W dłoniach trzyma biskupi pastorał, a na głowie ma założoną mitrę. Niekiedy na przedstawiających go wizerunkach i ikonach znajduje się duży kamienny brytyjski krzyż.

W sztuce zachodniej Patryk również przedstawiany jest w stroju biskupim. Zazwyczaj jego atrybutem jest trzymany w dłoni shamrock – liść koniczyny białej (symbol Irlandii) pochodzący od staroceltyckiego triskelionu. Jak głosi legenda miał trójlistną koniczynę użyć do objaśnienia dogmatu Trójcy Świętej podczas swej misji chrystianizacyjnej w Irlandii[7]. Jego atrybutami są również często węże, które według innej legendy przepędził z Irlandii. Święty nazywany jest apostołem Irlandii. Jego postać została spopularyzowana w Stanach Zjednoczonych przez irlandzkich emigrantów.

Dzień obchodówEdytuj

Wspomnienie liturgiczne św. Patryka obchodzone jest w Kościele katolickim 17 marca, natomiast Cerkiew prawosławna wspomina świętego 17/30 marca[c], tj. 30 marca według kalendarza gregoriańskiego[d].

Obiekty sakralne pod wezwaniem świętegoEdytuj

Zobacz teżEdytuj

UwagiEdytuj

  1. liturgia katolicka oraz prawosławna według kalendarza juliańskiego
  2. Podwójne datowanie.
  3. prawosławna liturgia według kalendarza gregoriańskiego
  4. Kult wśród wyznawców prawosławia nie jest zbyt rozpowszechniony.

PrzypisyEdytuj

  1. a b c St. Patrick (ang.). americancatholic.org. [dostęp 2011-02-28].
  2. a b św. Patryk, biskup Irlandii na cerkiew.pl
  3. Celibat ekai.pl
  4. Św. Patryk, Pisma i najstarsze Żywoty, tłum. Kazimierz Panuś, Anna Strzelecka, Wstęp i oprac. Jerzy Strzelczyk (Źródła monastyczne 29), Kraków 2003.
  5. Małgorzata Kaźmierczak „Kiedy żył Św. Patryk? Rozważania nad chronologią życia Apostoła Irlandii”, Vox Patrum 24: 46-47 (2004), s. 537-545.
  6. Małgorzata Kaźmierczak „Św. Patryk – misyjne trudności i sukcesy Apostoła Irlandii”, Nowy Filomata 9:2 (2005), s. 145-154.
  7. Karol Kleczka: Czy papież Franciszek odprawi Mszę w "gejowskim" ornacie?. deon.pl, 2018-08-20. [dostęp 2018-08-23].

BibliografiaEdytuj