Otwórz menu główne

Ałmaty

miejscowość
(Przekierowano z Ałma-Ata)

Ałmaty lub Ałma-Ata (kaz. Алматы, ros. Алматы lub Алма-Ата) – największe miasto i do 1998 stolica Kazachstanu, położone w południowo-wschodniej części kraju, na wysokości ok. 700 m n.p.m. u podnóża Zailijskiego Ałatau (Tienszan), w pobliżu granicy z Kirgistanem, na terenie charakteryzującym się dużą aktywnością sejsmiczną. Miasto stanowi główny ośrodek przemysłowy, kulturalny i naukowy Kazachstanu: znajduje się w nim Akademia Nauk oraz liczne szkoły wyższe.

Ałmaty
Алматы
Ilustracja
Herb Flaga
Herb Flaga
Państwo  Kazachstan
Obwód Ałmacki (Wchodzi w skład, administracyjnie niezależne)
Burmistrz Bauyrżan Bajbek
Powierzchnia 682[1] km²
Wysokość 785 m n.p.m.
Populacja (2018)
• liczba ludności
• gęstość

1 829 019[2]
2636 os./km²
Nr kierunkowy +7 727
Kod pocztowy 050000 - 0500063
Tablice rejestracyjne 02, A
Położenie na mapie Kazachstanu
Mapa lokalizacyjna Kazachstanu
Ałmaty
Ałmaty
Ziemia43°16′39″N 76°53′45″E/43,277500 76,895833
Strona internetowa
Ałmaty nocą
Centrum miasta nocą
Katedra rzymskokatolicka pw. Trójcy świętej. Widok z zewnątrz.
Dzielnica biznesowa
Problematyczny smog z widokiem na góry.
Centrum miasta
Jezioro Sajran położone koło miasta
Trolejbus w Ałmaty

Spis treści

Nazwa miastaEdytuj

  • od 1854 – Zailijskoje (rosyjski fort)
  • od 1867 – Wierny (Ве́рный)
  • od 1921 – Ałma-Ata (Алма-Ата, co można tłumaczyć jako ojciec jabłek, przy czym nazwą w języku kazaskim było Алматы).
  • od 1993 – Ałmaty (Алматы). Po uzyskaniu niepodległości przez Kazachstan władze państwowe podjęły w 1993 roku decyzję o przyjęciu formy „Ałmaty” jako urzędowej nazwy kazaskiej, także w języku rosyjskim[3]. W Rosji ta zmiana nie została zaakceptowana i stosowana jest nazwa Алма-Ата.

Według zaleceń Komisji Standaryzacji Nazw Geograficznych poza Granicami Rzeczypospolitej Polskiej, przyjętych na 73. posiedzeniu[4] (5 września 2012), nazwa „Ałmaty” to główna polska nazwa miasta, nazwą wariantową pozostaje zaś „Ałma-Ata”. Nie ustalono jednoznacznie, czy egzonim winien podlegać deklinacji. KSNG nie zajmuje w tej sprawie określonego stanowiska. Ministerstwo Spraw Zagranicznych i Ambasada RP w Nur-Sułtanie nie odmieniają tej nazwy[5], natomiast Wielki słownik ortograficzny PWN podaje dopełniacz Ałmatów[6].

HistoriaEdytuj

Na trasie starego jedwabnego szlaku w 1854 Rosjanie założyli twierdzę Zailijskie (Zailijskoje, to znaczy znajdujące się za rzeką Ili) z 470 żołnierzami i oficerami załogi, wokół której zaczęła wyrastać osada. W 1867 liczyła 10 tys. mieszkańców, została przemianowana na Wierny (Wiernyj, tzn. „wierny, oddany”) i uzyskała prawa miejskie. W 1921 przeprowadzono derusyfikację nazwy na rzecz Ałma-Ata, ale forma ortograficzna różniła się od tej, którą stosowano w języku kazaskim. W 1927 przeniesiono z Kyzyłordy do Ałma-Aty stolicę będącej w składzie Rosji Radzieckiej kazaskiej republiki autonomicznej. W 1929 miasto miało 45 tys. mieszkańców. Rozwinęło się szybko po doprowadzeniu linii kolei turkiestańsko-syberyjskiej. Zostało stolicą wyodrębnionej w 1936 z republiki rosyjskiej Kazachskiej SRR, a później niepodległego Kazachstanu. Za czasów radzieckich Kazachstan był regionem, gdzie wysyłano ludność polską z Ukrainy i Białorusi, co spowodowało obecność w mieście gminy polskiej.

W 1993 władze Kazachstanu przyjęły jako urzędową kazaską formę nazwy miasta Ałmaty (Алматы). W 1998 miasto straciło status stolicy na rzecz Astany, która ulokowana jest znacznie bardziej w centrum Kazachstanu niż Ałmaty.

Ałmaty ubiegało się o organizację zimowych igrzysk olimpijskich w 2014, jednak kandydatura ta odpadła w pierwszym etapie wyboru. Miasto ubiegało się także o organizację zimowych igrzysk olimpijskich w 2022, jednak podczas sesji MKOl 31 lipca 2015 w Kuala Lumpur zdecydowano, że imprezę zorganizuje Pekin.

W dniach od 29 stycznia do 8 lutego 2017 Ałmaty było gospodarzem 28. Zimowej Uniwersjady.

1 grudnia 2011 otwarto pierwszy odcinek metra.

ZabytkiEdytuj

Kultura i sztukaEdytuj

ReligiaEdytuj

Mieszkańcy Ałmaty to przeważnie muzułmanie lub prawosławni. Ci pierwsi w większości to Kazachowie, prawosławni to głównie Rosjanie.

TransportEdytuj

Z tym tematem związana jest kategoria: Transport w Ałmaty.

Planuje się budowę trasy szybkiego tramwaju oraz wydzielonej trasy autobusowej (tramwaj szynowy).

SportEdytuj

Z tym tematem związana jest kategoria: Sport w Ałmaty.

Niedaleko miasta na wysokości 1691 m n.p.m. znajduje się kompleks sportowy Medeo (kaz. Медеу Спорт Кешені), który jest najwyżej położonym lodowiskiem na świecie.

MediaEdytuj

Ludzie urodzeni w AłmatyEdytuj

Miasta partnerskieEdytuj

Ałmaty ma 17 umów o współpracę[10].

PrzypisyEdytuj

BibliografiaEdytuj

  • Igor Abrosimow: Советская Россия: 1917–1991 – государство, политика, экономика, наука, культура, литература, искусство. proza.ru, 2009.

Linki zewnętrzneEdytuj