Otwórz menu główne

Adam Pawlikowski

polski aktor, dziennikarz, krytyk muzyczny i filmowy

Adam Pawlikowski (ur. 21 listopada 1925 w Warszawie, zm. 17 stycznia 1976 w Warszawie[1]) – polski aktor niezawodowy, dziennikarz, krytyk filmowy, muzykolog, kompozytor. Nazywany „Dudusiem”[1]. Był wirtuozem okaryny.

Adam Pawlikowski
Data i miejsce urodzenia 21 listopada 1925
Warszawa
Data i miejsce śmierci 17 stycznia 1976
Warszawa
Zawód aktor, dziennikarz, krytyk filmowy, muzykolog

Spis treści

ŻyciorysEdytuj

Adam Pawlikowski urodził się w rodzinie Kazimierza i Zofii z Nowackich. Był żołnierzem pułku Armii Krajowej „Baszta”, a od 21 września 1944 roku – 21 pułku piechoty „Dzieci Warszawy”. W pierwszym dniu powstania warszawskiego został ranny. Po kapitulacji powstania trafił do Oflagu VII A Murnau. Wiosną 1945 roku, po wyzwoleniu z niemieckiej niewoli, wstąpił do 2 Korpusu Polskiego we Włoszech i rozpoczął studia medyczne. W 1947 roku wrócił do Polski. Studiował muzykologię, a w latach 1948–1957 zajmował się krytyką filmową i muzyczną. Później zajął się aktorstwem i grał w wielu polskich filmach. Do historii polskiego kina przeszła scena z jego udziałem z filmu Popiół i diament Andrzeja Wajdy – przy barze ze Zbyszkiem Cybulskim zapalają alkohol w kieliszkach, jak znicze dla poległych.

Jego głos w niektórych filmach podkładał aktor Zygmunt Listkiewicz.

Zeznawał jako świadek oskarżenia w procesie przeciwko Januszowi Szpotańskiemu, autorowi „Cichych i gęgaczy”, za co został ukarany towarzyskim ostracyzmem, podejrzewany o współpracę z SB. Był w obrębie zainteresowań służb bezpieczeństwa (został w ich aktach określony jako kontakt poufny), ale o swoich kontaktach ze służbami informował wszystkich znajomych. Według słów Jana Olszewskiego, obrońcy w procesie Szpotańskiego, rola aktora była marginalna, a jego zeznanie zostało przez niego udzielone niechętnie (został na nie dowieziony z zakładu psychiatrycznego, w którym przypuszczalnie ukrył się przed sądem), z których następnie próbował się wycofywać. Jego rola została wyolbrzymiona przez „czarną legendę”, zwłaszcza niezasadne łączenie procesu ze śmiercią samobójczą, która była rezultatem długotrwałej choroby psychicznej (cyklofrenii)[2].

W ostatnim okresie życia aktor borykał się z problemami finansowymi, żył na granicy ubóstwa (jadał u przyjaciół i znajomych), a problemy natury psychicznej uniemożliwiały mu podjęcie pracy zarobkowej. Zmarł śmiercią samobójczą[1], wyskakując z okna swojego warszawskiego mieszkania na ósmym piętrze w bloku na tyłach Alej Jerozolimskich. Był przyjacielem Andrzeja Wajdy.

Został pochowany na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie[1].

FilmografiaEdytuj

Źródło[1].

PrzypisyEdytuj

  1. a b c d e Adam Pawlikowski w bazie filmpolski.pl
  2. Wojciech Kałużyński, Niebieskie ptaki PRL, Warszawa 2014, s. 265–270.

BibliografiaEdytuj

  • Wojciech Czuchrowski, Człowiek z okaryną, [w:] alehistoria, dodatek do Gazety Wyborczej; poniedziałek 16 stycznia 2012

Linki zewnętrzneEdytuj