Czterdziestolatek

polski serial telewizyjny (1975–1978)

Czterdziestolatek lub 40-latek – polski serial komediowy w reżyserii Jerzego Gruzy. Premierowy odcinek wyemitowano 16 maja 1975[1]. Tytułową rolę zagrał Andrzej Kopiczyński.

Czterdziestolatek
Ilustracja
Mural w Warszawie przedstawiający głównych bohaterów serialu – inż. Stefana Karwowskiego i technika Romana Maliniaka
Inny tytuł

40-latek

Gatunek

komedia

Kraj produkcji

Polska

Oryginalny język

polski

Twórcy

Jerzy Gruza

Główne role

patrz sekcja Główne role

Muzyka tytułowa

Andrzej RosiewiczCzterdzieści lat minęło...

Liczba odcinków

21

Liczba serii

4

Lista odcinków serialu Czterdziestolatek
Produkcja
Produkcja

Telewizja Polska

Reżyseria

Jerzy Gruza

Scenariusz

Jerzy Gruza
Krzysztof T. Toeplitz

Muzyka

Jerzy Matuszkiewicz

Zdjęcia

Mieczysław Jahoda

Scenografia

Halina Dobrowolska

Czas trwania odcinka

od 40 do 63 minut

Pierwsza emisja
Kraj oryginalnej emisji

Polska

Data premiery

16 maja 1975

Stacja telewizyjna

TVP1

Pierwsza emisja

16 maja 1975 – 19 lutego 1978

Lata emisji

1975–1978

Status

zakończony

Format obrazu

4:3

Format dźwięku

2.0 i 5.1

Chronologia
Kontynuacja

Czterdziestolatek. 20 lat później

Powiązane

Motylem jestem, czyli romans 40-latka

Lista odcinkówEdytuj

W nawiasach podano rok produkcji danego odcinka[2].

  1. Toast, czyli bliżej niż dalej (1974)
  2. Walka z nałogiem, czyli labirynt (1974)
  3. Wpadnij kiedy zechcesz, czyli bodźce stępione (1974)
  4. Portret, czyli jak być kochanym (1974)
  5. Kondycja fizyczna, czyli walka z metryką (1974)
  6. Włosy Flory, czyli labirynt (1974)
  7. Judym, czyli czyn społeczny (1974)
  8. Otwarcie trasy, czyli czas wolny (1975)
  9. Rodzina, czyli obcy w domu (1975)
  10. Pocztówka ze Spitsbergenu, czyli oczarowanie (1975)
  11. Cudze nieszczęście, czyli świadek obrony (1975)
  12. Nowy zastępca, czyli meteor (1975)
  13. Kozioł ofiarny, czyli rotacja (1976)
  14. Sprawa Małkiewicza, czyli kamikadze (1976)
  15. Kosztowny drobiazg, czyli rewizyta (1976)
  16. Gdzie byłaś, czyli Szekspir (1976)
  17. Cwana bestia, czyli kryształ (1977)
  18. Gra wojenna, czyli na kwaterze (1977)
  19. Z dala od ludzi, czyli coś swojego (1977)
  20. W obronie własnej, czyli polowanie (1977)
  21. Smuga cienia, czyli pierwsze poważne ostrzeżenie (1977)

CharakterystykaEdytuj

Serial został wyprodukowany przez Telewizję Polską w latach 1974–1977. Pierwsza 7-odcinkowa seria cieszyła się tak wielką popularnością, że z powodzeniem ją kontynuowano i zrealizowano też film pełnometrażowy Motylem jestem, czyli romans 40-latka oraz wielogodzinny telewizyjny program sylwestrowy „Sylwester Rodzinny – program z rodziną Czterdziestolatka” (31 grudnia 1975 od 22:20).

Obrazuje losy warszawskiej rodziny inżyniera Stefana Karwowskiego, które idealnie wkomponowały się w rzeczywistość lat 70. i propagandy sukcesu (m.in. budowa Trasy Łazienkowskiej, dworca Centralnego czy Trasy Toruńskiej).

Równocześnie – zgodnie z założeniami autorów, którzy sami w okresie pracy nad serialem przekroczyli 40. rok życia – serial eksponował wątki związane z kryzysem wieku średniego: romans na boku, próby rzucenia palenia, obsesja na punkcie utraty włosów, próba zadbania o kondycję fizyczną, duma z dorobku życiowego i zawodowego, chęć samorealizacji przez działalność społeczną itp.

W latach 1993–1994 TVP wyemitowała kontynuację serialu zatytułowaną Czterdziestolatek. 20 lat później. Do obsady dołączyli m.in.: Joanna Kurowska, Wojciech Mann i Wojciech Malajkat.

10 maja 2014 z inicjatywy Amadeusza Szklarza-Habrowskiego z Instytutu Kultury Polskiej UW odbyły się obchody jubileuszu 40-lecia serialu[3]. Odsłonięto tablicę Miejskiego Systemu Informacji na rondzie Czterdziestolatka w centrum Warszawy[4], któremu serial patronuje od 18 kwietnia 2014[5]. Odbyło się spotkanie z twórcami i aktorami serialu (Jerzym Gruzą, Anną Seniuk, Mirellą Olczyk-Kurkowską i Piotrem Kąkolewskim) oraz premiera niepublikowanego, pilotażowego odcinka kontynuacji przygód rodziny Karwowskich pt. Studenci Trzeciego Wieku. Czterdzieści lat minęło, jak jeden dzień w Domu Spotkań z Historią w Warszawie.

ObsadaEdytuj

 
Stołeczne osiedle Pańska, na którym mieszka rodzina Karwowskich

Główne roleEdytuj

Pozostałe roleEdytuj

Kobieta pracującaEdytuj

Irena Kwiatkowska grająca „kobietę pracującą” stworzyła jedną z najlepszych kreacji w swojej karierze aktorskiej oraz jedną z najlepiej zapamiętanych przez publiczność ról w Czterdziestolatku.

Osobny artykuł: Kobieta Pracująca.

UpamiętnienieEdytuj

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. „Czterdziestolatek” 40 lat później. Jubileusz premiery kultowego serialu TVP (pol.). TVP. [dostęp 2017-06-09].
  2. Czterdziestolatek. [dostęp 2016-08-03].
  3. Dom Spotkań z Historią | „Czterdziestolatek” czterdzieści lat później – spotkanie z serialową rodziną, dsh.waw.pl [dostęp 2019-03-01] [zarchiwizowane z adresu 2016-03-04] (pol.).
  4. Wyborcza.pl, warszawa.wyborcza.pl [dostęp 2017-11-22].
  5. Druk nr 2111.
  6. W odcinku 15 występuje jako statysta na przyjęciu u Powroźnych.
  7. Uchwała nr LXXVIII/2034/2014 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 20 marca 2014 r. w sprawie nadania nazwy skrzyżowaniu ulic w dzielnicach Śródmieście m.st. Warszawy i Ochota m.st. Warszawy. edziennik.mazowieckie.pl, Dziennik Urzędowy Województwa Mazowieckiego poz. 3542. [dostęp 2014-07-29].
  8. Nowy mural na Ursynowie gotowy. „Gazeta Stołeczna”, s. 5, 18 czerwca 2020. 

Linki zewnętrzneEdytuj