Otwórz menu główne

Austrobaileyaceaemonotypowa rodzina roślin z jednym rodzajem Austrobaileya i jednym gatunkiem – A. scandens[2][3] (niegdyś wyróżniano także A. maculata, ale współcześnie nazwa ta jest synonimem A. scandens). Są to liany występujące w północno-wschodniej części stanu Queensland w Australii. Osiągają one kilkanaście metrów długości i rosną w lasach deszczowych na rzędnych do 1100 m n.p.m. Roślina ta nie ma znanego zastosowania ekonomicznego[3][4]. Kwiaty wydzielają woń psującej się ryby wabiąc w ten sposób muchówki dokonujące zapylenia[4].

Austrobaileyaceae
Ilustracja
Austrobaileya scandens
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad Euphyllophyta
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Rząd Austrobaileyales
Nazwa systematyczna
Austrobaileyaceae (Croizat) Croizat
Cact. Succ. J. (Los Angeles) 15: 64. Mai 1943, nom. cons.

Nazwa Austrobaileya utworzona została z dwóch słów – łacińskiego australis oznaczającego południowy i od nazwiska dwóch botaników: brytyjsko-australijskiego Fredericka Mansona Bailey'a i amerykańskiego Irvinga Widmera Bailey'a[4].

MorfologiaEdytuj

Liście
Naprzeciwległe, pojedyncze[4], zimozielone, skórzaste, ogonkowe, całobrzegie, użyłkowane pierzasto. Przylistki drobne, odpadające[3]. W blaszkach znajdują się kulistawe gruczoły z olejkami eterycznymi[4].
Kwiaty
Pojedyncze w kątach liści lub wyrastające szczytowo. Duże – o średnicy ok. 5 cm[4], zwisające, szeroko rozpostartych listków okwiatu jest zwykle ok. 12 (od 9 do 14[3] lub do 24[4]. Zewnętrzne listki okwiatu są okazałe, zielonkawe i rozpostarte, bliższe wnętrza mają coraz mniejsze rozmiary i są wzniesione, barwy kremowej z ciemnoczerwonymi lub ciemnopurpurowymi plamami[4]. Pręcików płodnych o spłaszczonych nitkach jest 6–11, bliżej wnętrza kwiatu znajduje się poza tym 9–16 prątniczków[4]. Słupkowie składa się z ok. 9 (od 6 do 13) wolnych owocolistków o długości ok. 6 mm. Zalążnia jest górna[3][4].
Owoce
Mięsiste, elipsoidalne lub gruszkowatego kształtu jagody o długości 5–7 cm i barwie żółtopomarańczowej. Zawierają białawe nasiona podobne do nasion kasztanów[4].

SystematykaEdytuj

Rodzina wyewoluowała ponad 100 milionów lat temu, ale dotąd nie jest znana z materiału kopalnego. Pyłek tych roślin jest jednak bardzo podobny do tego, który z wczesnej kredy opisany został jako Clavatipollenites[4].

Rośliny te początkowo (C.T. White 1933) były zaliczane do magnoliowców Magnoliales i tak też klasyfikowane były jeszcze w systemie Cronquista (1981). John Hutchinson w 1973 zaliczył Austrobaileyaceae do wawrzynowców Laurales, uznając za blisko spokrewnione z poleńcowatymi Monimiaceae. W systemie Thorne'a z 1996 pośredni charakter Austrobaileyaceae między Magnoliales i Laurales spowodował zaliczenie obu tych grup do jednego rzędu. W rewizji systemu z 1999 Robert Thorne umieścił jednak Austrobaileyaceae obok poleńcowatych i zieleńcowatych w podrzędzie Chloranthineae, który w 2003 roku podniósł do rangi rzędu. W systemie Dahlgrena rodzina ta zaliczona została do Annonales – pierwszego rzędu w obrębie Magnolianae, a w systemie Takhtajana w podobnym kontekście podniesiona została do rangi własnego rzędu Austrobaileyales. W systemie APG I (1998) i APG II (2003) rodzina była łączona w jedną nieformalną grupę wraz z Trimeniaceae, Schisandraceae i Illiciaceae[3], która od systemu APG III (2009) wyróżniana jest w randze rzędu (Illiciaceae nie są wyróżniane w randze odrębnej rodziny – rodzaj badian Illicium włączony został do Schisandraceae)[5].

Pozycja według Angiosperm Phylogeny Website (aktualizowany system System APG IV z 2016)

amborellowce Amborellales




grzybieniowce Nymphaeales



Austrobaileyales

Austrobaileyaceae




cytryńcowate Schisandraceae



Trimeniaceae







zieleńcowce Chloranthales



klad magnoliowych





klad jednoliściennych monocots




rogatkowce Ceratophyllales



klad dwuliściennych właściwych eudicots








PrzypisyEdytuj

  1. P.F. Stevens: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2009-05-28].
  2. Austrobaileya. W: The Plant List [on-line]. [dostęp 2011-04-23].
  3. a b c d e f Gurcharan Singh: Plant Systematics. Enfield: Science Publishers, 2004, s. 310-311. ISBN 1-57808-351-6.
  4. a b c d e f g h i j k l Maarten J. M. Christenhusz, Michael F. Fay, Mark W. Chase: Plants of the World: An Illustrated Encyclopedia of Vascular Plants. Richmond, Chicago: Kew Publishing, The University of Chicago Press, 2017, s. 92. ISBN 978-1842466346.
  5. Angiosperm Phylogeny Group (2009). An update of the Angiosperm Phylogeny Group classification for the orders and families of flowering plants: APG III. Botanical Journal of the Linnean Society 161: 105-121.

Linki zewnętrzneEdytuj