Otwórz menu główne

Filip I wołogoski

książę wołogoski

Filip I, zwany Pobożnym (ur. 14/15 lipca 1515[1] w Szczecinie, zm. 14 lutego 1560 w Wołogoszczy[2]) – syn Jerzego I, księcia pomorskiego, szczecińskiego i wołogoskiego oraz Amelii reńskiej.

Filip I wołogoski
ilustracja
książę pomorski
Okres od 1531
do 1532
Poprzednik Jerzy I, Barnim IX Pobożny
Następca Podział Księstwa Pomorskiego na szczecińskie i wołogoskie
książę szczeciński
Okres od 1531
do 1532
Poprzednik Jerzy I pomorski,
Barnim IX Pobożny
Następca Podział Księstwa Pomorskiego na szczecińskie i wołogoskie
książę wołogoski
Okres od 1532
do 1560
Poprzednik Wyodrębnione w drodze podziału Księstwa Pomorskiego
Następca Jan Fryderyk,
Bogusław XIII
Dane biograficzne
Dynastia Gryfici
Data i miejsce urodzenia 14/15 lipca 1515
Szczecin
Data i miejsce śmierci 14 lutego 1560
Wolgast
Miejsce spoczynku kościół św. Piotra w Wolgast
Ojciec Jerzy I pomorski
Matka Amelia reńska
Żona Maria saska
Dzieci Jerzy (II), Jan Fryderyk,
Bogusław XIII, Ernest Ludwik,
Amelia, Barnim X Młodszy,
Eryk (III), Małgorzata,
Anna, Kazimierz VII

Spis treści

Życie i panowanieEdytuj

Był drugim dzieckiem i zarazem drugim synem (najstarszym, który dożył wieku dojrzałego) księcia Jerzego I i Amelii reńskiej. Imię otrzymał po ojcu matki, palatynie reńskim Filipie Wittelsbachu, z którego gościny korzystał podczas studiów w Heidelbergu. Po śmierci ojca w 1531 stał się współwładcą księstwa pomorskiego u boku swego stryja Barnima IX Pobożnego[3].

W wyniku podziału księstwa, do którego doszło 21 października 1532, został księciem wołogoskim panującym nad ziemiami na zachód od Odry i na Rugii. Dodatkowo w 1541 przyłączył do swego władztwa ziemie między Tywą a Odrą, Gryfino oraz komturię swobnicką[4].

13 grudnia 1534 podczas obrad sejmu ziemskiego w Trzebiatowie – Filip I i Barnim IX wprowadzili luteranizm na Pomorzu Zachodnim, jako religię państwową[3][5][6]. Zmiana religii (konwersja), mimo sprzeciwu większości obradujących, nastąpiła na skutek decyzji jaką podjęli książęta pomorscy, którzy skorzystali z przysługujących im przywilejów[7]. Reformacja na Pomorzu Zachodnim przewidywała m.in. sekularyzację dóbr kościelnych oraz utworzenie Pomorskiego Kościoła Ewangelickiego[8].

Zobacz więcej w artykule sejm trzebiatowski, w sekcji sejm i jego konsekwencje.

W ślad za sojuszem pomorsko-saskim z 1535 doszło w roku następnym do ślubu Filipa I, z córką elektora saskiego. Najpierw, 26 lutego 1536 doszło do wymiany obrączek i ślubu cywilnego, natomiast w dniu następnym, tj. 27 lutego w Torgau została odprawiona przez Marcina Lutra uroczysta msza ślubna[9].

W 1537 przystąpił do związku szmalkaldzkiego, który od 27 lutego 1537 zrzeszał protestanckich książąt przeciw katolickiemu cesarzowi Karolowi V Habsburgowi. Wraz z Barnimem IX został w późniejszym czasie oskarżony przez cesarza o zdradę, która została wybaczona dzięki wstawiennictwu króla polskiego Zygmunta Starego[3].

W czasie swojego panowania w księstwie wołogoskim zreorganizował zarządzanie dobrami książęcymi, dzięki czemu powiększył znacznie dochody państwa i wzmocnił obronność kraju (przebudował m.in. zamek we Wkryujściu[7]). Dbał również o rozwój nauki. Zorganizował m.in. bibliotekę na zamku w Wołogoszczy oraz przyczynił się do utworzenia Pedagogium w Szczecinie[3].

Książę Filip zmarł 14 lutego 1560 w Wołogoszczy, w wieku 45 lat. Został pochowany tamże 21 lutego, w kościele parafialnym pod wezwaniem św. Piotra[4][7]. Jego księstwo odziedziczyli dwaj najstarsi synowie, tj. Jan Fryderyk i Bogusław XIII. Do czasu uzyskania wieku sprawnego pozostawali pod opieką m.in. Barnima IX Pobożnego[10].

RodzinaEdytuj

Filip I wołogoski był żonaty z Marią, córką Jana, elektora saskiego i Małgorzaty (Anhalt)[2]. Z małżeństwa pochodziło liczne potomstwo:

  • Jerzy II (ur. 13 lutego 1540, zm. 16 listopada 1544) – zmarł w wieku dziecięcym,
  • Jan Fryderyk (ur. 27 sierpnia 1542, zm. 9 lutego 1600) – książę wołogoski i szczeciński,
  • Bogusław XIII (ur. 9 sierpnia 1544, zm. 7 marca 1606) – książę wołogoski i szczeciński; książę na Bardzie, Nowopolu, Lęborku, Darłowie i Bytowie,
  • Ernest Ludwik (ur. 1 listopada 1545, zm. 17 czerwca 1592) – książę wołogoski,
  • Amelia (ur. 28 stycznia 1547, zm. 16 września 1580) – prawdopodobnie mniszka,
  • Barnim X Młodszy (ur. 15 lutego 1549, zm. 1 września 1603) – książę na Darłowie, Bytowie i Bukowie; książę szczeciński,
  • Eryk III (ur. 22 sierpnia 1551, zm. 12/13 grudnia 1551) – zmarł w wieku niemowlęcym,
  • Małgorzata (ur. 19 marca 1553, zm. 5 września 1581) – żona Franciszka II, księcia sasko-lauenburskiego,
  • Anna (ur. 18 września 1554, zm. 10 września 1626) – żona Ulryka III, księcia meklemburskiego na Güstrowie i Schwerinie,
  • Kazimierz VII (ur. 22 marca 1557, zm. 10 maja 1605) – książę na Darłowie i Bytowie; książę szczeciński[11].

Źródła współczesne przypisywały Filipowi I i Marii saskiej również syna Filipa II i Zofię, jednak literatura przedmiotu podważa ich istnienie[12]. Za domniemanego nieślubnego syna Filipa I uchodzi Ludwik, pan na Putbus (ur. 1549, zm. 10 sierpnia 1594), syn Jerzego I i Anny Katarzyny, hrabianki Hohenstein na Vierraden, nieznane są jednak okoliczności, w jakich mogłoby dojść do bliższego związku pomiędzy księciem wołogoskim a Anną Katarzyną[13].

GenealogiaEdytuj

Bogusław X
ur. 28 lub 29 V 1454
zm. 5 X 1523
Anna Jagiellonka
ur. 12 III 1476
zm. 12 VIII 1503
Filip Wittelsbach elektor Palatynatu Reńskiego
ur. 1448
zm. 1508
Małgorzata bawarska
ur. ?
zm. ?
         
     
  Jerzy I pomorski
ur. 11 IV 1493
zm. na przeł. 9/10 V 1531
Amelia reńska
ur. 25 VII 1490
zm. 6 I 1525
     
   
Maria saska
ur. 15 XII 1516
zm. w okr. 5–7 I 1583
OO   26 II 1536
Filip I wołogoski
(ur. 14/15 VII 1515,
zm. 14 II 1560)
                   
                   
                   
Jerzy II
 ur. 13 II 1540
zm. 16 XI 1544
 
Jan Fryderyk
 ur. 27 VIII 1542
zm. 9 II 1600
 
Bogusław XIII
 ur. 9 VIII 1544
zm. 7 III 1606
 
Ernest Ludwik
 ur. 1 XI 1545
zm. 17 VI 1592
 
Amelia
  ur. 28 I 1547
zm. 16 IX 1580
                   
Barnim X Młodszy
 ur. 15 II 1549
zm. 1 IX 1603
 
Eryk III
 ur. 22 VIII 1551
zm. 12/13 XII 1551
 
Małgorzata
 ur. 19 III 1553
zm. 5 IX 1581
 
Anna
 ur. 18 IX 1554
zm. 10 IX 1626
 
Kazimierz VII
 ur. 22 III 1557
zm. 10 V 1605
 


PrzypisyEdytuj

  1. Urodziny nastąpiły w nocy z 14 na 15 VII, nie wiadomo dokładnie o której godzinie, część źródeł przekazuje godzinę 2 po północy. Por. E. Rymar, Rodowód książąt pomorskich, T. II, s. 160–165 oraz E. Rymar, Rodowód książąt pomorskich, s. 438–440.
  2. a b E. Rymar, Rodowód książąt pomorskich, s. 438–440.
  3. a b c d K. Kozłowski, J. Podralski, Gryfici. Książęta Pomorza Zachodniego, s. 111.
  4. a b E. Rymar, Rodowód książąt pomorskich, s. 438.
  5. v. Bülow: Philipp I., Herzog von Pommern-Wolgast (niem.). [dostęp 2012-03-30].
  6. S. Wesołowska, Szkic do dziejów szkolnictwa w Trzebiatowie od XIV wieku do czasów współczesnych, [w:] W. Łysiak (red.), Trzebiatów – historia i kultura II, s. 81.
  7. a b c U. Madsen: Philipp I. Herzog von Pommern-Wolgast (niem.). [dostęp 2012-03-30].
  8. Inicjatorem wprowadzenia nowej religii był Jerzy I, książę pomorski, szczeciński i wołogoski. Za: J. W. Szymański, Książęcy ród Gryfitów, s. 239–240.
  9. E. Rymar, Rodowód książąt pomorskich, s. 438–439.
  10. J. W. Szymański, Książęcy ród Gryfitów, s. 200.
  11. E. Rymar, Rodowód książąt pomorskich, s. 449–458, 460-464.
  12. E. Rymar, Rodowód książąt pomorskich, s. 464–465.
  13. E. Rymar, Rodowód książąt pomorskich, s. 459–460.

BibliografiaEdytuj

OpracowaniaEdytuj

Opracowania onlineEdytuj


Poprzednik
Jerzy I pomorski,
Barnim IX Pobożny
  Książę pomorski
1531–1532
  Następca
Podział Księstwa Pomorskiego na szczecińskie i wołogoskie
Poprzednik
Jerzy I pomorski,
Barnim IX Pobożny
  Książę szczeciński
1531–1532
  Następca
Podział Księstwa Pomorskiego na szczecińskie i wołogoskie
Poprzednik
Wyodrębnione w drodze podziału Księstwa Pomorskiego
  Książę wołogoski
1532–1560
  Następca
Jan Fryderyk,
Bogusław XIII