Hans Christian Ørsted

duński fizyk i chemik

Hans Christian Ørsted (ur. 14 sierpnia 1777 w Rudkøbing[1], zm. 9 marca 1851 w Kopenhadze[2]) – duński fizyk doświadczalny oraz chemik, profesor Uniwersytetu w Kopenhadze i tamtejszej politechniki (DTU)[3]. Laureat Medalu Copleya (1820).

Hans Christian Ørsted
Ilustracja
Hans Christian Ørsted
(dagerotyp sprzed 1851)
Państwo działania

 Dania

Data i miejsce urodzenia

14 sierpnia 1777
Rudkøbing

Data i miejsce śmierci

9 marca 1851
Kopenhaga

doktor nauk przyrodniczych
Specjalność: fizyka, chemia
Alma Mater

Uniwersytet Kopenhaski

Doktorat

1799 – filozofia natury
Uniwersytet Kopenhaski

Uczelnia/Instytut/Instytucja

Uniwersytet Kopenhaski

podpis
Odznaczenia
Medal Copleya (1820)

Ørsted jest najbardziej znany z odkrycia zjawiska elektromagnetyzmu[4]. W prostym eksperymencie pokazał, że igła kompasu odchyla się pod wpływem prądu w przewodzie[5].

ŻyciorysEdytuj

Ørsted urodził się jako syn farmaceuty Sørena Christiana Ørsteda[6]. W 1793 zdawał egzamin wstępny na Uniwersytecie Kopenhaskim[7]. Został przyjęty, studiował nauki przyrodnicze i farmację[6]. W 1799 roku uzyskał tytuł doktora[7]. Praca doktorska O architektonice natury metafizycznej była poświęcona filozofii natury Kanta[8].

Obserwacje i odkryciaEdytuj

W 1820 roku Ørsted obserwował podczas wykładu, jak igła kompasu odchyla się pod wpływem prądu w przewodzie i tym samym odkrył zjawisko oddziaływania elektromagnetycznego[5]. W tym samym roku skonstruował piezometr[9]. Na jego cześć jednostkę natężenia pola magnetycznego w układzie CGS nazwano ersted[10].

Przeprowadził wiele badań nad właściwościami cieczy i gazów, w których najbardziej interesował się ich ściśliwością[6].

W 1825 roku wyodrębnił pierwiastek glin[4].

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Hans Christian Oersted - Biography, Facts and Pictures [dostęp 2020-03-24] (ang.).
  2. Hans Christian Oersted, Brasil Escola [dostęp 2020-03-24] (port. braz.).
  3. Ørsted Hans Christian, [w:] Encyklopedia PWN [online] [dostęp 2021-12-12].
  4. a b Grażyna Francuz-Ornat, Teresa Kulawik, Maria Nowotny-Różańska, Spotkania z fizyką 8 – podręcznik do fizyki dla klasy ósmej szkoły podstawowej, Warszawa: Nowa Era, 2018, ISBN 978-83-267-3304-8, OCLC 1050853676 [dostęp 2020-03-24].
  5. a b Wróblewski i Zakrzewski 1984 ↓, s. 65.
  6. a b c Aleksander Gąsiorski, Epokowe odkrycie związku między elektrycznością i magnetyzmem dokonane przez duńskiego naukowca Hansa Christiana Ørsteda początkiem elektromagnetyzmu, wrzesień 2018.
  7. a b Robert M. Brain, Robert S. Cohen, Ole Knudsen, Hans Christian Ørsted and the Romantic Legacy in Science: Ideas, Disciplines, Practices, Springer, 2016, ISBN 94-024-0450-3, OCLC 1005103137.
  8. Today in Masonic History - Hans Christian Ørsted Passes Away, www.masonrytoday.com [dostęp 2020-03-24] (ang.).
  9. Oersted, dydaktyka.fizyka.umk.pl [dostęp 2020-03-24].
  10. ersted, [w:] Encyklopedia PWN [online] [dostęp 2020-03-24].

BibliografiaEdytuj

Linki zewnętrzneEdytuj