Języki mieszane

Języki mieszane, także: języki hybrydowe[1] – języki kształtujące się w sytuacji kontaktu językowego, łączące elementy dwóch lub kilku języków. Ich status lingwistyczny z perspektywy historyczno-porównawczej nie został dobrze ustalony na gruncie nauki[1].

Na płaszczyźnie strukturalnej i słownikowej języki mieszane dają się sprowadzić do języków źródłowych (przeważnie dwóch), czym różnią się od innych typów języków kontaktowych: pidżynowych i kreolskich[2]. U genezy języków pidżynowych i kreolskich najczęściej stoi szereg różnych języków, i choć korzenie słownictwa są łatwe do ustalenia, to ich struktura gramatyczna ma zwykle niejasne, trudne do określenia podłoże[2][3]. Formy te odróżniają także okoliczności powstawania oraz sposób funkcjonowania w przestrzeni społecznej. O ile języki kreolskie powstają z potrzeby porozumienia się między różnymi grupami ludności, to języki mieszane kształtują się w grupach, które dzielą wspólny język[2][4]. Język mieszany zwykle współistnieje z pokrewnymi mu językami źródłowymi, tj. nie musi być dla danej społeczności mową macierzystą[2], natomiast języki kreolskie mają inne znaczenie społeczne – pełnią funkcję prymarnych języków etnicznych[2]. Języki mieszane służą wyrażaniu nowej tożsamości społecznej[2] lub podtrzymywaniu tożsamości etnicznej w nowym środowisku językowym[4].

W innym ujęciu języki pidżynowe i kreolskie rozpatruje się jako typy języków mieszanych[1][5][6].

Pewien stopień wymieszania wykazują wszystkie języki świata, czego świadectwem jest występowanie zapożyczeń słownikowych. Rozróżnienie między językami mieszanymi a językami podlegającymi zjawiskom socjolingwistycznym (kontakt językowy, code switching, zapożyczanie) nie zostało dobrze wypracowane na gruncie lingwistyki[7][8]. Niektórzy językoznawcy wskazują jednak na istnienie zjawiska mieszania (hybrydyzacji) języków, a języki mieszane uznają za odrębną warstwę języków, skutecznie wymykającą się tradycyjnym teoriom lingwistycznym[1][9].

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. a b c d Jozef Mistrík, Encyklopédia jazykovedy, wyd. 1, Bratysława: Obzor, 1993, s. 181, ISBN 80-215-0250-9, OCLC 29200758 (słow.).
  2. a b c d e f Viveka Velupillai, Pidgins, Creoles and Mixed Languages: An Introduction, John Benjamins Publishing Company, 2015, s. 70, ISBN 978-90-272-6884-6 (ang.).
  3. Peter Bakke, A Language of Our Own: The Genesis of Michif, the Mixed Cree-French Language of the Canadian Metis: The Genesis of Michif, the Mixed Cree-French Language of the Canadian Metis, Oxford University Press, USA, 1997, s. 195, ISBN 978-0-19-802575-7 (ang.).
  4. a b Jan Pokorný, Lingvistická antropologie: jazyk, mysl a kultura, Grada Publishing a.s., 2010, s. 149, ISBN 978-80-247-2843-8 (cz.).
  5. Barbara Hlibowicka-Węglarz, O „cudownych formacjach”, czyli rzecz o językach kreolskich, „LingVaria”, 13 (25), 2018, s. 21–36, DOI10.12797/lv.13.2017.25.02, ISSN 2392-1226.
  6. Jiří Černý, Malé dějiny lingvistiky, Portál, 2005, s. 209, ISBN 978-80-7178-908-6 (cz.).
  7. Jacques Arends, Pieter Muysken, Norval Smith, Pidgins and Creoles: An introduction, John Benjamins Publishing, 1994, ISBN 978-90-272-9950-5 (ang.).
  8. Yaron Matras, Mixed languages: a functional–communicative approach, „Bilingualism: Language and Cognition”, 3 (2), 2000, s. 79–99, DOI10.1017/S1366728900000213 (ang.).
  9. Jozef Genzor, Jazyky sveta: história a súčasnosť, wyd. 1, Bratysława 2015, s. 497, ISBN 978-80-8145-114-0, OCLC 950004358 (słow.).