Otwórz menu główne

Jan Marcin Szancer

grafik polski

Jan Marcin Szancer (ur. 12 listopada 1902 w Krakowie, zm. 21 marca 1973 w Warszawie) – polski grafik, ilustrator książek dla dzieci, przyjaciel i współpracownik Jana Brzechwy.

Jan Marcin Szancer
ilustracja
Data i miejsce urodzenia 12 listopada 1902
Kraków
Data i miejsce śmierci 21 marca 1973
Warszawa
Zawód, zajęcie grafik, ilustrator
Odznaczenia
Złoty Krzyż Zasługi
Grób Jana Marcina Szancera na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie
Figurka krasnala w Suwałkach wzorowana na ilustracji Szancera do baśni O krasnoludkach i o sierotce Marysi

ŻyciorysEdytuj

Urodzony w żydowskiej rodzinie[1]. Był najmłodszym dzieckiem w rodzinie. Wcześnie pobierał naukę rysunku od Leonarda Stroynowskiego, który jako sublokator jego rodziców w ten sposób spłacał zaległy czynsz. Mimo oporu rodziców późniejszy ilustrator podjął studia w krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych. Pogłębiał wiedzę we Włoszech i Francji. Od 1 maja 1945, kiedy to ukazał się pierwszy numer pisma „Świerszczyk”, był jego kierownikiem artystycznym i twórcą ilustracji z okładek. Współpracował z „Płomykiem”, także jako fotograf. Zasłynął jako autor ilustracji do ponad 200 książek, m.in. do Akademii Pana Kleksa, O Janku, co psom szył buty, Pinokio, Pan kotek był chory, O krasnoludkach i o sierotce Marysi, Brzechwa dzieciom, Lokomotywa, Rzepka, Ptasie radio, Dziadek do Orzechów, Baśni Andersena; dla dorosłych ilustrował Bajki i Satyry Krasickiego, Pana Tadeusza Mickiewicza, Trylogię Sienkiewicza, książki Amicisa, Carlo Collodiego, Cervantesa, Haška, Edith Nesbit, Puszkina, Swifta, Twaina. Stworzył również wspólnie z Brzechwą cykl trzech książek o charakrerze komiksu z Panem Soczewką w roli głównego bohatera: "Pan Soczewka w puszczy", "Pan Soczewka na dnie oceanu" oraz "Pan Soczewka na księżycu".

Najstarsza ze zilustrowanych przez niego książek to Nasze miasto – czytanka polska dla uczniów II klasy szkół powszechnych, wydana we Lwowie w roku 1935. Kolejna książka z okładką Szancera to Krysia i karabin Jadwigi Gorzyckiej z roku 1935. Według katalogu w Muzeum, przez Szancera został zilustrowany również tytuł Telewizja, czyli jak człowiek nauczył się widzieć na odległość z roku 1936. Nie ma jej jednak w księgozbiorze, prawdopodobnie zaginęła. W 1939 roku zilustrował Pokój na poddaszu Wandy Wasilewskiej. Sygnatura jms pojawiła się po raz pierwszy w 1944 w książce Koziołeczek. Odtąd była stale obecna na wszystkich jego rysunkach[2].

Jan Szancer również pisał bajki i felietony. Zaistniał jako scenarzysta i reżyser w filmie Teatr mój widzę ogromny z roku 1946. Zajmował się też tworzeniem scenografii teatralnych i filmowych. Był pierwszym kierownikiem artystycznym polskiej TV.

Projektował kostiumy do pierwszego programu Zespołu Pieśni i Tańca Budowlanych Warszawy „Starówka” w roku 1953[3][4].

Od 1951 był profesorem ASP w Warszawie[5].

Jego imię noszą trzy szkoły w Polsce: Szkoła Podstawowa nr 24 w Częstochowie przy ulicy Bronisława Hubermana 7, Szkoła Podstawowa nr 342 w Warszawie przy ulicy Strumykowej 21a i Szkoła Podstawowa nr 285 w Warszawie przy ulicy Turmonckiej 20. Imieniem Szancera nazwano również ulicę w Łodzi w dzielnicy Widzew, w Warszawie w dzielnicy Ursus oraz w Bydgoszczy w dzielnicy Fordon.

Jego żoną była aktorka Zofia Sykulska-Szancerowa.

W 1952 otrzymał nagrodę państwową II stopnia[6] i Złoty Krzyż Zasługi[7].

PrzypisyEdytuj

  1. Tarnów: podnieśli z ruiny żydowski grobowiec. Gazeta Krakowska, 3.12.2013. [dostęp 2017-04-20].]
  2. K. Iwanicka, Artyści polskiej książki: 50 lat konkursu Polskiego Towarzystwa Wydawców Książek, 2009.
  3. „Express Wieczorny”. maj, 1961. 
  4. „Kultura i Życie”. 11 (53), 1962. 
  5. Jan Marcin Szwancer w bazie Filmpolski.pl
  6. „Dziennik Polski”, rok VIII, nr 176, (2639), s. 2.
  7. M.P. 1952 nr 70 poz. 1078. isap.sejm.gov.pl

BibliografiaEdytuj

  • „Tygodnik Powszechny” 50 (2788), 15 grudnia 2002.

Linki zewnętrzneEdytuj