Jan Thullie

Oficer dyplomowany Wojska Polskiego

Jan Thullie herbu Prawdzic (ur. 20 października 1876 w Złoczowie, zm. 22 października 1927 we Lwowie) – generał dywizji Wojska Polskiego, kawaler Orderu Virtuti Militari.

Jan Thullie
Johann Ritter von Prawdzic-Thullie
Ilustracja
Jan Thullie (1926)
generał dywizji generał dywizji
Data i miejsce urodzenia 20 października 1876
Borki Wielkie
Data i miejsce śmierci 22 października 1927
Lwów
Przebieg służby
Lata służby 1897–1927
Siły zbrojne Wappen Kaisertum Österreich 1815 (Klein).png Armia Austro-Węgier
Wappen Kaisertum Österreich 1815 (Klein).png Cesarsko-królewska Obrona Krajowa
Orzełek II RP.svg Wojsko Polskie
Jednostki Front Litewsko-Białoruski
DOGen. „Lwów”
Front Południowy
5 Dywizji Piechoty
Centrum Wyższych Studiów Wojskowych
Stanowiska szef sztabu frontu
szef sztabu okręgu
szef sztabu frontu
dowódca dywizji
komendant centrum
Główne wojny i bitwy I wojna światowa
wojna polsko-ukraińska
wojna polsko-bolszewicka
Odznaczenia
Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Walecznych (1920-1941, trzykrotnie) Kawaler Orderu Narodowego Legii Honorowej (Francja) Order Korony Żelaznej III klasy (Austro-Węgry) Kawaler Orderu Franciszka Józefa (Austro-Węgry) Krzyż Zasługi Wojskowej (w czasie wojny) Krzyż Zasługi Wojskowej (w czasie wojny) Krzyż Jubileuszowy Wojskowy Krzyż Pamiątkowy Mobilizacji 1912–1913
Tablica nagrobna na Cmentarzu Obrońców Lwowa

ŻyciorysEdytuj

Urodził się 20 października 1876 w Borkach Wielkich, w ówczesnym powiecie tarnopolskim Królestwa Galicji i Lodomerii, w rodzinie Wiktora i Marii z Czeżowskich[1][2]. Pochodził ze spolonizowanej rodziny francuskiej.

W 1895, po ukończeniu Szkoły Kadetów Piechoty w Łobzowie, został powołany do zawodowej służby wojskowej w c. i k. armii i wcielony do czeskiego pułku piechoty nr 76 w Pradze[3][4]. W latach 1899-1901 był słuchaczem Szkoły Wojennej w Wiedniu[5][6]. Po ukończeniu nauki wrócił do macierzystego pułku w Pradze[7]. W 1902 otrzymał tytuł oficera przydzielonego do Sztabu Generalnego oraz został przydzielony do Komendy 43 Dywizji Piechoty Obrony Krajowej we Lwowie, pozostając oficerem nadetatowym IR 73[8][9]. W następnym roku został przydzielony do Komendy 86 Brygady Piechoty Obrony Krajowej w Czerniowcach, w dalszym ciągu pozostając oficerem nadetatowym IR 73[10]. W 1904 został przeniesiony do pułku piechoty Obrony Krajowej Stryj nr 33 w Stryju[11]. W latach 1912–1913 wziął udział w mobilizacji sił zbrojnych Monarchii Austro-Węgierskiej, wprowadzonej w związku z wojną na Bałkanach.

W 1918 wchodził w skład sztabu generalnego gubernatora w Lublinie. Pozostawał wówczas oficerem nadetatowym pułku strzelców nr 33[12]. W czasie służby w c. i k. armii oraz c. k. OK awansował kolejno na stopnie: kadeta–zastępcy oficera (1 września 1895)[13], podporucznika (1 listopada 1896)[14], porucznika (1 listopada 1900)[15], kapitana (1 listopada 1904)[16], majora (1 listopada 1914)[17] i podpułkownika (1 sierpnia 1916)[18].

23 listopada 1918 został przyjęty do Wojska Polskiego w stopniu pułkownika i mianowany szefem sztabu Naczelnego Dowództwa Wojsk Polskich na Galicję Wschodnią. 17 grudnia objął szefostwo Oddziału I Sztabu Generalnego WP. Jego podkomendnymi byli przyszli generałowie: Julian Stachiewicz, Tadeusz Kutrzeba i Henryk Bobkowski. W marcu 1919 po reorganizacji sztabu został szefem Oddziału I Operacyjnego, a także – razem z Julianem Stachiewiczem – członkiem komisji kwalifikacyjnej do nowo ustanowionego korpusu oficerów Sztabu Generalnego. 22 kwietnia przekazał obowiązki szefa oddziału Julianowi Stachiewiczowi, a sam został mianowany szefem sztabu Frontu Litewsko-Białoruskiego, dowodzonego przez gen. Stanisława Szeptyckiego. Jesienią 1919 objął stanowisko szefa sztabu Dowództwa Okręgu Generalnego „Lwów”. Od 23 sierpnia 1920 kierował sztabem Frontu Południowego. W latach 1920–1921 był szefem Biura Najwyższej Wojskowej Komisji Opiniującej.

Według Piotra Staweckiego[1], od 9 marca 1921 zajmował stanowisko szefa sztabu Inspektoratu Armii Nr IV i był autorem pierwszego planu wojny z Niemcami[19]. 25 września 1921 objął dowództwo 5 Dywizji Piechoty we Lwowie. 3 maja 1922 został zweryfikowany w stopniu generała brygady ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919 i 35. lokatą w korpusie generałów[20]. 1 grudnia 1924 Prezydent RP Stanisław Wojciechowski na wniosek ministra spraw wojskowych, gen. dyw. Władysława Sikorskiego, awansował go na generała dywizji ze starszeństwem z dniem 15 sierpnia 1924 i 11. lokatą w korpusie generałów[21]. 3 listopada 1926 Prezydent RP zwolnił go ze stanowiska dowódcy 5 Dywizji Piechoty i mianował komendantem Centrum Wyższych Studiów Wojskowych w Warszawie[22]. Zmarł 22 października 1927 we Lwowie[23][24]. 24 października 1927 został pochowany na Cmentarzu Obrońców Lwowa[25].

Jan Thullie był żonaty z Walerią z Capińskich, z którą miał dwóch synów: Aleksandra (ur. 1906) i Andrzeja (ur. 1910)[1].

Opinia Józefa Piłsudskiego o generale ThulliemEdytuj

W grudniu 1922 ówczesny Szef Sztabu Generalnego WP i przewodniczący Biura Ścisłej Rady Wojennej, Pierwszy Marszałek Polski Józef Piłsudski, sporządził opinie 95 generałów pozostających w służbie czynnej, w tym o gen. bryg. Janie Thulliem, którego zaliczył do grupy II – generałów brygady: na których chcę zwrócić uwagę, jako na oficerów stojących wyżej niż przeciętna miara i zatem zdatnych do wyzyskania zgodnie z ich zdolnościami oraz scharakteryzował go w sposób następujący: Człowiek o prawym charakterze, wykształconej głowie, miły i spokojny w obejściu, trochę leniwy i zanadto względny dla słabości swoich i innych. W dowodzeniu bałbym się jego słabych nerwów, przewidywania ciągłych nieszczęść i trudności psychicznej we wzięciu na siebie ryzyka. Lepszy byłby w sztabach, gdzie nie robiłby nigdy kaneraw, kłótni i sporów. Ciągle mi go rekomendują jako kierownika szkolenia wojska, nie mogę poradzić, jaki by był pod tym względem. Jeden ze zdolniejszych oficerów naszej armii, dla którego dotąd właściwego użytku nie znalazłem[26].

Ordery i odznaczeniaEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. a b c Stawecki 1994 ↓, s. 336.
  2. Kryska-Karski i Żurakowski 1991 ↓, s. 64, wg autorów urodził się Złoczowie.
  3. Rocznik oficerski c. i k. Armii i Marynarki Wojennej 1896 ↓, s. 469.
  4. Rocznik oficerski c. i k. Armii i Marynarki Wojennej 1897 ↓, s. 510.
  5. Rocznik oficerski c. i k. Armii i Marynarki Wojennej 1900 ↓, s. 284, 532, 999.
  6. Rocznik oficerski c. i k. Armii i Marynarki Wojennej 1901 ↓, s. 540, 1019.
  7. Rocznik oficerski c. i k. Armii i Marynarki Wojennej 1902 ↓, s. 280, 546.
  8. Rocznik oficerski c. i k. Armii i Marynarki Wojennej 1903 ↓, s. 210, 277, 542.
  9. Rocznik oficerski c. k. Obrony Krajowej i Żandarmerii 1903 ↓, s. 50.
  10. Rocznik oficerski c. k. Obrony Krajowej i Żandarmerii 1904 ↓, s. 53.
  11. Rocznik oficerski c. k. Obrony Krajowej i Żandarmerii 1905 ↓, s. 500.
  12. Lista starszeństwa c. k. Obrony Krajowej i Żandarmerii 1918 ↓, s. 47.
  13. Rocznik oficerski c. i k. Armii i Marynarki Wojennej 1896 ↓, s. 258.
  14. Rocznik oficerski c. i k. Armii i Marynarki Wojennej 1897 ↓, s. 287.
  15. Rocznik oficerski c. i k. Armii i Marynarki Wojennej 1901 ↓, s. 283.
  16. Rocznik oficerski c. k. Obrony Krajowej i Żandarmerii 1905 ↓, s. 123.
  17. Lista starszeństwa c. i k. Obrony Krajowej i Żandarmerii 1916 ↓, s. 17.
  18. Lista starszeństwa c. k. Obrony Krajowej i Żandarmerii 1918 ↓, s. 52.
  19. Informację o pełnieniu służby na stanowisku szefa sztabu Inspektoratu Armii Nr IV podają także Tadeusz Kryska-Karski i Stanisław Żurakowski. Natomiast w Dzienniku Personalnym M.S.Wojsk. Nr 29 z 23.07.1921 r. podano, że 9 maja 1921 "tylko na czas akcji Górnośląskiej" (nocą z 2 na 3 maja 1921 rozpoczęło się III powstanie śląskie) przydzielony został z dyspozycji gen. Szeptyckiego do Inspektoratu Armii Nr III na stanowisko I oficera sztabu. Inspektoratem Armii Nr III kierował gen. Szeptycki, natomiast na stanowisko I oficera sztabu Inspektoratu Armii Nr IV gen. por. Leonarda Skierskiego wyznaczony został płk dypl. Julian Stachiewicz, dotychczasowy szef sztabu 6 Armii (Dziennik Personalny M.S.Wojsk. Nr 29 z 23.07.1921 r. pkt 1236).
  20. Lista starszeństwa 1922 ↓, s. 15.
  21. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 131 z 17 grudnia 1924 roku, s. 730.
  22. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 49 z 17 listopada 1926 roku, s. 397.
  23. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 27 z 29 listopada 1927 roku, s. 354.
  24. Po zgonie gen. Jan Thullie. Nekrolog. „Polska Zbrojna”. 290, s. 2, 4, 1927-10-23. Warszawa. 
  25. Po zgonie gen. Thulliego. „Gazeta Lwowska”, s. 1, Nr 246 z 26 października 1927. 
  26. Cieplewicz 1966 ↓, s. 316-337.
  27. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 6 z 18 marca 1922 roku, s. 225.
  28. Order Odrodzenia Polski. Trzechlecie pierwszej kapituły 1921-1924. Warszawa: Prezydium Rady Ministrów, 1926, s. 21. [dostęp 2015-03-26].
  29. Rozporządzenie Kierownika MSWojsk. L. 4597/22 (Dziennik Personalny z 1922 r. Nr 9, s. 315)
  30. a b c Lista starszeństwa c. k. Obrony Krajowej i Żandarmerii 1918 ↓, s. 348.
  31. Rocznik oficerski c. k. Obrony Krajowej i Żandarmerii 1914 ↓, s. 27.
  32. Rocznik oficerski c. i k. Armii i Marynarki Wojennej 1900 ↓, s. 532.
  33. a b Rocznik oficerski c. k. Obrony Krajowej i Żandarmerii 1914 ↓, s. 292.

BibliografiaEdytuj

  • Schematismus für das k.u.k. Heer und für die k.u.k. Kriegsmarine für 1896. Wiedeń: Nadworna i Państwowa Drukarnia, grudzień 1895.
  • Schematismus für das k.u.k. Heer und für die k.u.k. Kriegsmarine für 1897. Wiedeń: Nadworna i Państwowa Drukarnia, grudzień 1896.
  • Schematismus für das k.u.k. Heer und für die k.u.k. Kriegsmarine für 1900. Wiedeń: Nadworna i Państwowa Drukarnia, grudzień 1899.
  • Schematismus für das k.u.k. Heer und für die k.u.k. Kriegsmarine für 1901. Wiedeń: Nadworna i Państwowa Drukarnia, grudzień 1900.
  • Schematismus für das k.u.k. Heer und für die k.u.k. Kriegsmarine für 1902. Wiedeń: Nadworna i Państwowa Drukarnia, grudzień 1901.
  • Schematismus für das k.u.k. Heer und für die k.u.k. Kriegsmarine für 1903. Wiedeń: Nadworna i Państwowa Drukarnia, grudzień 1902.
  • Schematismus der k.k. Landwehr und der k.k. Gendarmerie der im Reichsrathe Vertretenen Königreiche une Länder für 1903. Wiedeń: styczeń 1903.
  • Schematismus der k.k. Landwehr und der k.k. Gendarmerie der im Reichsrathe Vertretenen Königreiche une Länder für 1904. Wiedeń: styczeń 1904.
  • Schematismus der k.k. Landwehr und der k.k. Gendarmerie der im Reichsrathe Vertretenen Königreiche une Länder für 1905. Wiedeń: styczeń 1905.
  • Schematismus der k.k. Landwehr und der k.k. Gendarmerie der im Reichsrat Vertretenen Königreiche une Länder für 1914. Wiedeń: styczeń 1914.
  • Ranglisten der K. K. Landwehr und der K. K. Gendarmerie 1916. Wiedeń: 1916.
  • Ranglisten der K. K. Landwehr und der K. K. Gendarmerie 1918. Wiedeń: 1918.
  • Lista starszeństwa oficerów zawodowych. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1922.
  • Mieczysław Cieplewicz. Generałowie polscy w opinii J. Piłsudskiego. „Wojskowy Przegląd Historyczny”. 1 (37), s. 316-337, 1966. Warszawa: Wojskowy Instytut Historyczny. 
  • Regina Czarnecka, Organizacja Sztabu Generalnego WP (Naczelnego Dowództwa WP) w latach 1918–1921, Biuletyn Wojskowej Służby Archiwalnej, Nr 26 z 2003
  • Henryk Piotr Kosk: Generalicja polska. Popularny słownik biograficzny. T. 2 M-Ż. Pruszków: Oficyna Wydawnicza „Ajaks”, 2001. ISBN 83-87103-81-0.
  • Tadeusz Kryska-Karski, Stanisław Żurakowski: Generałowie Polski niepodległej. Warszawa: Editions Spotkania, 1991.
  • Piotr Stawecki: Słownik biograficzny generałów Wojska Polskiego 1918-1939. Warszawa: Wydawnictwo Bellona, 1994. ISBN 83-11-08262-6.