Otwórz menu główne
Portret (grafika) Johannesa Oporinusa, według Théodore de Bry
Oporinus znak typograficzny

Johannes Oporinus (niem. Johannes Herbster lub Herbst, pol. Jan Oporin) (ur. 25 stycznia 1507 w Bazylei, zm. 6 lipca 1568) – drukarz i humanista z Bazylei.

Był synem malarza Hansa Herbst. Ukończył studia uniwersyteckie w Strasburgu i Bazylei. Pracował jako nauczyciel w klasztorze cystersów św. Urbana a po powrocie do Bazylei uczył łaciny w szkole. W latach 1526 pracował jako korektor druków w drukarni Frobena. Po 1537 roku Oporinus został wykładowcą języka greckiego na Uniwersytecie w Bazylei posiadając tytuł profesora. W 1542 roku zrezygnował z pracy akademickiej na rzecz pracy w drukarni.

W 1530 roku wraz z T. Platterem, B. Ruckem i R. Winterem założył drukarnię, którą w 1540 odkupił za 800 guldenów i prowadził ją już samodzielnie. Na przestrzeni lat 1540 - 1567 wydał ok. 700 druków, głównie o tematyce naukowej. W latach 1542-43 wydał pierwsze na świecie wydanie Koranu po łacinie w tłumaczeniu Theodora Bibliandera. Druk spotkał się z oporem rady miasta Bazylei, która chciała zapobiec jego wydaniu. Po interwencji Marcina Lutra zaniechano wydania zakazu. W 1543 roku wyszła De humani corporis fabrica.. . A. Vesaliusa, następnie zielnik Fuchsa w latach 1542-43 z drzeworytowanymi ilustracjami roślin. W 1546 roku wydał dzieło hiszpańskiego protestanta Juana Díaza Historia vera de morti sancti viri Ioannis Diazii Hispanics [...] oraz prace z zakresu historii kościoła m.in. Matthiasa Flaciusa Illyricusa Catalogus testium veritatis (1556 i 1562). Rozpoczął druk Centurii Magdeburskich (1559–1574), wydał jednakże tylko trzy tomy z trzynastu a pozostałe wyszły z pod ręki Eusebiusa Episcopiusa ale ze znakiem drukarni Oporiniusa. Do najważniejszych publikacji należy również atlas anatomiczny De humani corporis fabrica autorstwa humanisty i lekarza Andreasa Vesaliusa (1543).

Na przestrzeni lat 1540 - 1567 wydał ok. 700 druków. Drukował również dzieła polskich reformatorów, pisrzy politycznych i kaznodziei m.in. Stanisława Orzechowskiego, Kromera O pochodzeniu i czynach Polaków (1558), Jana Łaski, Warszewickiego i Modrzewskiego.

Drukarnia istniała do 1591 roku.

BibliografiaEdytuj

  • Barbara Bieńkowska, Elżbieta Maruszak, Książka na przestrzeni dziejów, Warszawa: wyd. Centrum Edukacji Bibliotekarskiej, Informacyjnej i Dokumentacyjnej im. Heleny Radlińskiej, 2005, ISBN 83-88581-21-X, OCLC 69448988.
  • Helena Szwejkowska Książka drukowana XV - XVIII wieku, wyd. Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Wrocław 1975
  • Bartłomiej Szyndler I książki maja swoją historię, Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza, Warszawa 1982 ​ISBN 83-205-3376-7