Otwórz menu główne

Jolanta Małgorzata Gontarczyk, obecnie jako Jolanta Lange[1] (ur. 1949) – polska socjolog z tytułem doktora, działaczka lewicowa i feministyczna, polityk, radna sejmu Sejmiku Województwa Mazowieckiego.Tajny współpracownik Służby Bezpieczeństwa (SB).

Jolanta Gontarczyk
Data urodzenia 1949
Narodowość polska
Tytuł naukowy doktor
Małżeństwo Andrzej
Odznaczenia
Srebrny Krzyż Zasługi

ŻyciorysEdytuj

Urodziła się w 1949[2]. Córka Juliana Lange (w 1948 roku zmienił nazwisko na Pławski)[3][4]. Uzyskała stopień naukowy doktora socjologii[5]. Została adiunktem w Instytucie Kształcenia Nauczycieli w Łodzi[5]. Publikowała w dziedzinie oświaty w tygodniku społeczno-kulturalnym „Odgłosy”[6]. Wstąpiła do łódzkiej „Solidarności”[5][7].

Jej mężem został Andrzej Gontarczyk, kierownik Przedsiębiorstwa Rozpowszechniania Filmów[5], w 1981 kierownik łódzkich kin „Gdynia” i „Wisła”[8]. 6 września 1982 oboje wyjechali do Republiki Federalnej Niemiec (w ramach tzw. łączenia rodzin, jako że mieszkała tam krewna Jolanty Gontarczyk) i otrzymali niemieckie obywatelstwo[5][7][9][10]. W 1984 przystąpili do funkcjonującej w Carlsbergu Chrześcijańskiej Służby Wyzwolenia Narodów, kierowanej przez ks. Franciszka Blachnickiego[5][7]. W toku zaangażowania się w działalność ChSWN małżeństwo podjęło pracę w wydawnictwie „Maximilianum”, którego Jolanta Gontarczyk została kierownikiem, a jej mąż nadzorcą technicznym[5][7]. W wydawnictwie było wydawane czasopismo „Prawda Krzyż Wyzwolenie”, na łamach którego swoje teksty pisała także Jolanta Gontarczyk[5]. 30 czerwca 1985 została wybrana prezesem ChSWN, pełniła także funkcję sekretarza (Andrzej Gontarczyk został doradcą ks, Blachnickiego)[5][9][10][11]. Została powołana na stanowisko delegata rządu RP na uchodźstwie na terenie Carlsbergu i okolice od 1 sierpnia 1986 (jednocześnie była podległa delegatowi na teren całej RFN, dr. Wincentemu Broniwój-Orlińskiemu)[12][13]. Z biegiem czasu podnosiły się głosy niezadowolenia wśród członków ruchu skierowane wobec Gontarczyków, a mianowicie dotyczące osłabienia działalności organizacji czy niedomagania samej drukarni, a także pojawiały się plotki o ich podwójnej roli i pracy na rzecz komunistycznych służb specjalnych[7][4]. W związku z napływającymi do ks. Blachnickiego informacji o agenturalnej działalności Gontarczyków, w tym przekazanych przez Andrzeja Wirgę ze źródeł Solidarności Walczącej, 26 lutego 1987 duchowny zapowiedział, że w przeciągu dwóch dni ma otrzymać przesądzające dowody na potwierdzenie tego[5][10]. Następnego dnia małżeństwo Gontarczyków spotkało się z ks. Blachnickim, który kilka godzin później nagle zmarł (jako oficjalną przyczynę zgonu podano zator płucny)[5][7]. Według niektórych świadków podczas ostatniego spotkania małżeństwa z duchownym doszło między nimi do kłótni[7]. Po śmierci księdza Gontarczykowie pozostali w Carlsbergu przez około rok[9][10]. Po Walnym Zebraniu ChSWN 22 listopada 1987 odeszli z ruchu, po tym jak skierowano wobec nich oskarżenia o działalność agenturalną i dezintegrację organizacji[5]. Podczas konferencji prasowej pod koniec kwietnia 1988, rzecznik rządu Zbigniewa Messnera, Jerzy Urban poinformował o powrocie do Polski po sześciu latach dziennikarza Andrzeja Gontarczyka wraz z żoną Jolantą, spikerką Radia „Wolna Europa”, których określił jako działaczy emigracyjnych struktur politycznych powiązanych z tzw. rządem londyńskim i Solidarnością Walczącą[14].

Po powrocie do Polski u zarania III Rzeczypospolitej Jolanta Gontarczyk zaangażowała się w ruch feministyczny. W założonej w 1990 Demokratycznej Unii Kobiet pełniła funkcję sekretarza generalnego w kadencji 1991–1994, 1994–1997, a w 1997 została wybrana wiceprzewodniczącą[5]. W latach 90. była aktywna w podejmowanej inicjatywie ustawodawczej w zakresie legalizacji aborcji oraz w ramach akcji na rzecz prawnej legalizacji związków tej samej płci[5][15]. W wyborach parlamentarnych 1997 bezskutecznie kandydowała do Sejmu RP III kadencji z listy Sojuszu Lewicy Demokratycznej w okręgu wyborczym nr 2, uzyskując 5409 głosów i zajmując drugie miejsce na swojej liście (mandat uzyskało dwóch pierwszych kandydatów)[16]. W wyborach samorządowych 1998 uzyskała mandat radnej Sejmiku Województwa Mazowieckiego I kadencji (1998–2002) uzyskując 11 316 głosów, zasiadała w Klubie Radnych Sojuszu Lewicy Demokratycznej[17], od 10 grudnia 2002 pełniła funkcje członka Zarządu Województwa Mazowieckiego, odpowiadając m.in. za sprawy związane z kulturą[18][19][20][21]. Bez powodzenia ubiegała się o reelekcję w wyborach samorządowych 2002, kandydując z listy Koalicyjnego Komitetu Wyborczego Sojusz Lewicy Demokratycznej – Unia Pracy (uzyskała trzeci wynik na liście, zaś mandat uzyskało dwóch pierwszych kandydatów)[22][23]. W rządzie Marka Belki od 13 maja 2004 pełniła stanowisko zastępcy dyrektora Departamentu Administracji Publicznej w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji (pierwotnie zatrudniona na czas określony do 14 maja 2006), na stanowisku będąc odpowiedzialną za kontrolę funkcjonowania pracy administracji rządowej w województwach, gospodarowanie nieruchomościami stanowiącymi własność Skarbu Państwa, nadzór nad Zespołem do Spraw Koordynacji Strategii Antykorupcyjnej[5][9][24][25][26]. W 1999 była inicjatorką Kongresu Kobiet SLD[11], w marcu 2005 weszła w skład zespołu powołanego przez Radę Krajową SLD celem opracowania nowej strategii programowej partii[5]. W 2006 była doradcą Izby Włosko-Polskiej[27].

Postanowieniem Prezydenta RP Aleksandra Kwaśniewskiego z 6 marca 1997 została odznaczona Srebrnym Krzyżem Zasługi za wybitne zasługi w działalności społecznej[3].

Według dokumentów wywiadu MSW PRL Jolanta Gontarczyk została zwerbowana do współpracy ze Służbą Bezpieczeństwa w Łodzi jako tajny współpracownik w 1977 (jej mąż w 1974)[7][9][4]. Wyniki śledztwa prowadzonego przez Instytut Pamięci Narodowej w latach 2001–2005 wykazały, że oboje przebywając w latach 80. w RFN działali jako agenci SB, realizując zadania dla XI Wydziału (zajmującego się zwalczaniem dywersji ideologicznej) I Departamentu MSW – Jolanta Gontarczyk jako TW „Panna”, zaś Andrzej Gontarczyk jako TW „Yon”[5][9]. Ich zadaniem miało być rozpracowywanie środowiska działaczy „Solidarności” w RFN, zaś po poznaniu ks. Blachnickiego zajmowali się jego inwigilacją oraz infiltracją ruchu ChSWN[5][7][9]. W kwietniu 1988 mieli zostać ostrzeżeni o ich zdemaskowaniu, po czym zbiegli z Niemiec[7]. W tym samym roku wobec obojga niemiecka prokuratura prowadziła postępowanie podejrzewając ich o szpiegostwo, zaś już po nagłym wyjeździe Gontarczyków do ich mieszkania, w którym pozostawili rzeczy osobiste, wkroczyli funkcjonariusze niemieckiego kontrwywiadu z Federalnego Urzędu Ochrony Konstytucji[5][7][9][10][11]. Po publikacji tygodnika „Wprost” w 2005 opisującej agenturalną działalność małżeństwa, Jolanta Gontarczyk odeszła z zajmowanego stanowiska w MSWiA[10]. Postanowieniem z 6 lipca 2006 prokurator Oddziałowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w Katowicach wobec braku danych dostatecznie uzasadniających popełnienie przestępstwa zostało umorzone śledztwo w sprawie zabójstwa ks. Franciszka Blachnickiego przez funkcjonariuszy państwa komunistycznego poprzez podanie mu trucizny[7]. W toku tego postępowania Jolanta i Andrzej Gontarczykowie przyznali się do współpracy z SB[7]. Ustalenia prokuratury wykazały, że oboje działali w celu rozbicia polskiego środowiska emigracyjnego w RFN, a ich działania doprowadziły do upadku finansowego drukarni w Carlsbergu[7].

PrzypisyEdytuj

  1. Inwigilowała ks. Blachnickiego, zmieniła nazwisko po dekonspiracji męża. Przeszłość Jolanty Lange, www.tvp.info [dostęp 2019-08-20] (pol.).
  2. Jolanta Małgorzata Gontarczyk. infoveriti.pl. [dostęp 2017-06-24].
  3. a b M.P. z 1997 r. nr 29, poz. 270.
  4. a b c Dorota Kania, Wstrząsająca historia werbunku TW „Panna”! Dorota Kania ujawnia szczegóły, niezalezna.pl, 19 sierpnia 2019 [dostęp 2019-08-19].
  5. a b c d e f g h i j k l m n o p q r s Andrzej Grajewski: Dyrektor Kariera Pani. gosc.pl, 2005-04-20. [dostęp 2017-06-24].
  6. Hanna Witkowska, Jolanta Gontarczyk. Jaki jesteś dyrektorze?. „Odgłosy”, s. 3, nr 35 z 28 sierpnia 1977. 
  7. a b c d e f g h i j k l m n Postanowienie o umorzeniu śledztwa. ipn.gov.pl, 2006-07-06. [dostęp 2017-06-24].
  8. Renata Sas. Marzenia o kolejkach. „Dziennik Łódzki”, s. 6, nr 167 z 27 sierpnia 1981. 
  9. a b c d e f g h Jarosław Jakimczyk: Zabójcza Panna. wprost.pl, 2005-05-29. [dostęp 2017-06-24].
  10. a b c d e f Sługa Boży ks. Franciszek Blachnicki. oaza.pl. [dostęp 2017-06-24].
  11. a b c Andrzej Grajewski, Anna Wojtas. Wyzwanie ks. Blachnickiego. „Trybuna Śląska”, s. 11, nr 303 z 29 grudnia 1999. 
  12. Mianowanie Delegatów Rządu. „Dziennik Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej”, s. 48, nr 3 z 16 lipca 1986. 
  13. Powołanie Delegatów Terenowych w Republice Federalnej Niemiec. „Dziennik Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej”, s. 58, nr 4 z 11 listopada 1986. 
  14. Jerzy Godulla. J. Urban w Interpressie. Konferencja prasowa rzecznika rządu. „Dziennik Łódzki”, s. 6, nr 97 z 27 kwietnia 1988. 
  15. Prezydent i życie. „Gość Niedzielny”, s. 5, nr 46 z 17 listopada 1996. 
  16. M.P. z 1997 r. nr 64, poz. 620.
  17. Radni Województwa Mazowieckiego. archive.org. [dostęp 2017-06-24].
  18. I kadencja (1998-2002). bip.mazovia.pl, 2015-02-17. [dostęp 2017-06-24].
  19. Wystawa prac Marca Chagalla. bip.mazovia.pl, 2005-07-25. [dostęp 2017-06-24].
  20. Biuletyn nr: 1086/IV. Komisja Kultury Fizycznej i Sportu /nr 35/. sejm.gov.pl, 2002-10-15. [dostęp 2017-06-24].
  21. Organy Samorządu Województwa Mazowieckiego. „Kronika Mazowiecka”. 6 (124), s. 14, 2013. ISSN 1730-749X. 
  22. Kobiety w SLD czują się dyskryminowane. rmf24.pl, 2002-09-25. [dostęp 2017-06-24].
  23. Wybory do sejmików województw: wyniki głosowania i wyniki wyborów Województwo mazowieckie Koalicyjny Komitet Wyborczy Sojusz Lewicy Demokratycznej - Unia Pracy Okręg wyborczy nr 7. wybory2002.pkw.gov.pl. [dostęp 2017-06-24].
  24. Seminarium – Wzmacnianie Implementacji Strategii Antykorupcyjnej w Polsce. mswia.gov.pl, 2004-09-18. [dostęp 2017-06-24].
  25. Artur Zawisza: Zapytanie nr 3996 do ministra spraw wewnętrznych i administracji w sprawie zatrudnienia Jolanty Gontarczyk na stanowisku zastępcy dyrektora Departamentu Administracji Publicznej w MSWiA. sejm.gov.pl, 2005-04-05. [dostęp 2017-06-24].
  26. Ryszard Kalisz: Odpowiedź ministra spraw wewnętrznych i administracji na zapytanie nr 3996 w sprawie zatrudnienia Jolanty Gontarczyk na stanowisku zastępcy dyrektora Departamentu Administracji Publicznej w MSWiA. sejm.gov.pl, 2005-04-28. [dostęp 2017-06-24].
  27. Współpraca polsko-włoska. bip.mazovia.pl, 2006-03-21. [dostęp 2017-06-24].