Karpniki

wieś w województwie dolnośląskim

Karpniki (niem. Fischbach[2]) – wieś w Polsce, w województwie dolnośląskim, w powiecie karkonoskim, w gminie Mysłakowice[3].

Karpniki
wieś
Ilustracja
Zamek w Karpnikach
Państwo  Polska
Województwo  dolnośląskie
Powiat karkonoski
Gmina Mysłakowice
Wysokość 370–410 m n.p.m.
Liczba ludności (III 2011) 742[1]
Strefa numeracyjna 75
Kod pocztowy 58-533
Tablice rejestracyjne DJE
SIMC 0191394
Położenie na mapie gminy Mysłakowice
Mapa konturowa gminy Mysłakowice, blisko centrum na prawo znajduje się punkt z opisem „Karpniki”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, po lewej nieco na dole znajduje się punkt z opisem „Karpniki”
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego
Mapa konturowa województwa dolnośląskiego, blisko centrum na lewo znajduje się punkt z opisem „Karpniki”
Położenie na mapie powiatu karkonoskiego
Mapa konturowa powiatu karkonoskiego, po prawej znajduje się punkt z opisem „Karpniki”
Ziemia50°51′10″N 15°51′51″E/50,852778 15,864167

Wieś położona jest u podnóża Krzyżnej Góry w Rudawach Janowickich, w Sudetach Zachodnich.

Podział administracyjnyEdytuj

W latach 1945–1954 miejscowość była siedzibą gminy Karpniki. W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa jeleniogórskiego.

NazwaEdytuj

W ciągu wieków nazwa miejscowości ulegała przekształceniom, przyjmując różne warianty: Wysbach, Crossen – Fischbach (około roku 1300), Vischbach (1370), Wenigen Fischbach (1389), Fischbach (1393), Viesbache (1478), Alt-, Neu Fischbach (1816), Fischbach (1825) i Rybnik, Fischbach (1850).

12 listopada 1946 nadano miejscowości polską nazwę Karpniki[2].

HistoriaEdytuj

W przeszłości Karpniki należały do różnych rodów i możnych. Miejscowość znana jest głównie dzięki XV-wiecznemu zamkowi wraz z otaczającym go parkiem.

Pierwsze informacje o Karpnikach pochodzą z XIII wieku. W XVIII i XIX w. miejscowość należała do Hohenzollernów i za panowania króla Prus Fryderyka Wilhelma III Pruskiego kwitło w niej życie towarzyskie. Pojawiała się śmietanka pruskiej arystokracji i artyści z całej Europy. Gościła tu również caryca Katarzyna, która pozostawiła w prezencie dla właścicieli złotą kołyskę. Posiadłość znana była z niezwykle bogatego wyposażenia i ogrodu stworzonego na ówczesną, sentymentalną modłę.

ZabytkiEdytuj

Zabytki
 
Dawna rezydencja brata króla pruskiego. W tle Góry Sokole
 
Kościół pw. św. Jadwigi
 
Ruiny kościoła ewangelickiego
 
Karpniki Pomnik poległych podczas I wojny światowej

Według rejestru Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisane są[4]:

  • kościół pw. św. Jadwigi Śląskiej z XIV–XIX wieku, pierwotnie gotycki, barokowy, a później renesansowy. W kościele znajdowała się oryginalna, gotycka figura z XV w. Madonny z Dzieciątkiem na półksiężycu, która zaginęła w niewyjaśnionych okolicznościach. W świątyni zachowane są elementy barokowego wyposażenia
    • cmentarz przykościelny
    • ogrodzenie z bramami
  • kościół ewangelicki w ruinie, z połowy XVIII wieku; organy z kościoła zostały rozebrane w roku 1949 i przewiezione do parafii św. Benedykta w Płocku-Radziwiu
  • dwa budynki mieszkalne
  • dawna plebania z XVIII wieku
  • ruiny zamku Sokolec z XIV–XV wieku
  • zespół pałacowy przy ul. Łąkowej 1:
  • pałac z pierwszej połowy XVII wieku, przebudowany w latach 1838–1846[5]. Obiekt nie uległ zniszczeniu podczas wojny, ale został zaraz po niej doszczętnie ograbiony przez wojska Armii Czerwonej. Od tego czasu obiekt popadał w ruinę. Obecnie w rękach prywatnych, wyremontowany, służy jako hotel i restauracja
    • park, założony po 1820 roku
    • aleja lipowa z połowy XIX wieku, prowadząca w stronę Łomnicy
  • zespół willowy z 1875 r. przy ul. Stawowej 12, dawny nr 41:
  • willa z 1898 r. przy ul. Rudawskiej 2
  • młyn wodno-elektryczny z trzeciej ćwierci XIX w., nr 93
  • drewniany budynek schroniska „Szwajcarka” z 1823 roku
  • budynek gospodarczy

Inne zabytki:

  • domek myśliwski z 1870 roku, w którym powstaje luksusowy hotel. Wnętrza zachowały przedwojenny wystrój i dają wyobrażenie jak wspaniały musiał być karpnicki zamek.

Wspólnoty wyznanioweEdytuj

Na terenie wsi działalność religijną prowadzą następujące Kościoły i związki wyznaniowe:

CiekawostkiEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. GUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.
  2. a b Rozporządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 12 listopada 1946 r. o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości (M.P. z 1946 r. nr 142, poz. 262).
  3. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  4. Architektura: Rejestr zabytków nieruchomych woj. dolnośląskiego (pol.). Narodowy Instytut Dziedzictwa, 2012-01-11. s. 50–51. [dostęp 2012-08-26].
  5. Romuald M. Łuczyński: Zamki, dwory i pałace w Sudetach. Legnica: 2008, s. 178.
  6. Leszek Kosiorowski, Film powstający ze wstydu, naszesudety.pl, 10 sierpnia 2008 [dostęp 2016-04-28].

BibliografiaEdytuj

  • Flemming I. Fischbach im Riesengebirge (Ein Erinnerungsbuch). Gesamterstellung: & Partner X-Media GmbH Berlin 1998.