Kościół św. Bartłomieja w Głogówku

Kościół św. Bartłomieja w Głogówkukościół parafialny parafii św. Bartłomieja w Głogówku (dekanat Głogówek diecezji opolskiej).

Kościół św. Bartłomieja
w Głogówku
Distinctive emblem for cultural property.svg 9/51 z dnia 05.02.1951 r.
kościół parafialny
Ilustracja
Państwo  Polska
Województwo  opolskie
Miejscowość Głogówek
Adres ul. Kościelna 2
48-250 Głogówek
Wyznanie katolickie
Kościół rzymskokatolicki
Parafia św. Bartłomieja w Głogówku
Wezwanie św. Bartłomieja
Położenie na mapie Głogówka
Mapa konturowa Głogówka, w centrum znajduje się punkt z opisem „Kościół św. Bartłomieja w Głogówku”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, na dole nieco na lewo znajduje się punkt z opisem „Kościół św. Bartłomieja w Głogówku”
Położenie na mapie województwa opolskiego
Mapa konturowa województwa opolskiego, blisko centrum na dole znajduje się punkt z opisem „Kościół św. Bartłomieja w Głogówku”
Położenie na mapie powiatu prudnickiego
Mapa konturowa powiatu prudnickiego, blisko centrum po prawej na dole znajduje się punkt z opisem „Kościół św. Bartłomieja w Głogówku”
Położenie na mapie gminy Głogówek
Mapa konturowa gminy Głogówek, w centrum znajduje się punkt z opisem „Kościół św. Bartłomieja w Głogówku”
Ziemia50°21′09″N 17°51′34″E/50,352500 17,859444

HistoriaEdytuj

Kościół parafialny w Głogówku po raz pierwszy wzmiankowany był w dokumencie z 10 czerwca 1284 roku, a właściwie nie sam kościół, lecz jego proboszcz Tilo. Z dokumentacji powizytacyjnej przeprowadzonej w 1680 roku wynika, że w 1350 roku książę opolsko-raciborski ufundował nowy kościół. W roku 1379 staraniem księcia Henryka Niemodlińskiego został podniesiony do rangi kolegiaty. Zatem obecna budowla pochodzi z XIV wieku, ale prawdopodobnie została wzniesiona na miejscu wcześniejszej świątyni.

ArchitekturaEdytuj

Kościół jest murowany z cegły oraz częściowo otynkowany (elewacja zachodnia z wieżami, kaplice św. Józefa i św. Kandydy). Wieże w dolnej części są czworoboczne, a wyżej ośmioboczne. Ostrołukowe, wysokie i wąskie okna zdobią maswerki. Nie pozostawia to wątpliwości, iż świątynie wybudowano w stylu gotyckim. W jej wnętrzu kryje się bogaty, barokowy wystrój.

Prezbiterum jest dość długie, posiada sklepienie sieciowe, bogato zdobione freskami Sebastiniego. Ukazują one personifikację czterech cnót: wiary, nadziei i miłości oraz pokory lub łagodności. Na ścianach znajdują się cztery duże malowidła przedstawiające sceny z życia św. Bartłomieja, patrona świątyni: Powołanie na apostoła, Ewangelizacyjna misja, Kazanie przed obliczem króla Armenii Polymiosa oraz Skazanie na śmierć przez królewskiego brata Astragesa.

W ołtarzu głównym znajduje się olejny obraz, pędzla Sebastiniego, przedstawiający bardzo realistycznie śmierć Św. Bartłomieja, który żywcem został obdarty ze skóry. Po obu stronach ołtarza stoją rzeźby czterech ewangelistów z ich atrybutami.

Na styku prezbiterium i nawy głównej na uwagę zasługuje ambona oraz jej kompozycyjny odpowiednik – nadbudowa chrzcielnicy. Na koszu ambony widoczna jest scena Uzdrowienia chorego przez Św. Piotra, a także figury dwóch młodzieńców trzymających kościół na skale oraz owieczkę. Ambonę wieńczy rzeźba przedstawiająca wręczenie św. Piotrowi kluczy królestwa niebieskiego. Chrzcielnicę zdobią figury Adama i Ewy, a pomiędzy nimi umieszczona została kula ziemska, po której wije się wąż. Na baldachimie natomiast rzeźby przedstawiają chrzest Chrystusa w Jordanie.

Podczas prac trwających w latach 1775-1781 skuto późnogotyckie żebra sklepienia sieciowego (sieciowe sklepienie zachowało się w prezbiterium). I właśnie na sklepieniu nawy głównej znajduje się, uchodzące za jedno z najlepszych dzieł Sebastiniego, duże malowidło, które przedstawia apoteozę Św. Bartłomieja. W części zachodniej fresku widoczna jest Trójca Święta, poniżej Św. Bartłomiej adorujący krzyż trzymany przez anioła. W części wschodniej artysta umieścił główki aniołów oraz puttów igrających wśród obłoków. Freski zdobią nie tylko sklepienie, ale również ściany, nawy boczne. Do niedawna uchodziły za dzieło Sebastiniego. Jednak jak się okazało, namalował je konserwator, Joseph Langer, który w latach 1906-1908 przeprowadził gruntowną renowację malowideł w kościele.

Na filarach znajdują się figury świętych: Jana Nepomucena, Franciszka Ksawerego, Heleny i Konstantyna, a także czterech ojców kościoła: Grzegorza Wielkiego, Hieronima, Ambrożego i Augustyna, których atrybuty podtrzymują aniołki wynurzające się z obłoków.

W kościele znajdują się jeszcze dwie dobudowane kaplice. W 1641 roku papież Urban VIII podarował miastu relikwie św. Kandydy. I wtedy właśnie, po lewej stronie nawy głównej, dobudowano kaplicę pod jej wezwaniem. Relikwie świętej znajdują się w relikwiarzu na ołtarzu kaplicy.

Drugą kaplicę, pw. św. Józefa dobudowano w 1688r. I właśnie od tej kaplicy swoją pracę w roku 1775 zaczął Sebastini. Na kopule znajduje się fresk Zaślubiny Marii z Józefem, zaś na ścianach malowidła Ucieczka do Egiptu oraz Dwunastoletni Chrystus nauczający w świątyni.[1][2][3]

Najważniejsze datyEdytuj

XIII wiekEdytuj

10.06.1284 Pierwszy wzmianka o głogóweckim proboszczu Tilo.

02.02.1298 Wydanie najstarszej znanej autentycznej pieczęci Głogówka


XIV wiekEdytuj

24.02.1379  Książę Henryk Niemodliński podnosi kościół parafialny św. Bartłomieja do godności kolegiaty z 4 prałatami. Obok buduje szkołę kolegiacką. Nadzór nad nią miał prałat - scholastyk.

02.06.1379  Kuria Biskupia we Wrocławiu, na wniosek księcia Henryka, przyznała głogóweckim prałatom prawo noszenia takich samych szat jak we Wrocławiu.

25.02.1380 Książę Henryk Niemodliński przyznaje kapitule głogóweckiej i kanonikom fundacji kościoła św. Bartłomieja wieczny czynsz w formie sześciu wiader miodu.

05.07.1395 Papież Bonifacy IX nakazuje Nikolausowi, opatowi klasztoru św. Maryi na Piasku we Wrocławiu, sprawdzić, czy nowo ufundowana (1379) kolegiata pod wezwaniem św. Bartłomieja w Głogówku (superiori Glogovia) służy mnożeniu słowa bożego i bożych przykazań. W takim wypadku opat Nikolaus fundację ma potwierdzić, co czyni sześć miesięcy później.


XV wiekEdytuj

13.03.1428 Husyci napadają Głogówek, grabią miasto, palą kościół oraz klasztor franciszkanów. Książę Bolko V wypędza resztę mnichów z Głogówka i rozwiązuje kolegiatę.

12.03.1441  Głogówecki kanonik Otto pojawia się przed biskupem w Wrocławiu i wyjaśnia, że nie jest w stanie uiścić należności (w kwocie 5 marek) za ołtarz, z powodu spustoszenia miasta przez taborytów (wojna husycka w 1428 roku).

03.06.1461  Książę opolski Mikołaj I oddaje kolegiacie głogóweckiej, przez księcia Bolka V wcześniej zagarnięte dobra i otwiera ponownie klasztor franciszkański.

06. 06.1463  Nuncjusz papieski na Polskę, Śląsk i Prusy Jeronimus, pozwala odprawiać msze w kościele kolegiackim w Głogówku i chować zmarłych wiernych na cmentarzu (zniesienie ekskomuniki ogłoszonej w czasie wojen husyckich).


XVI wiekEdytuj

21.02.1557   Reformacja na Śląsku (w Głogówku pierwsi protestanci znajdują się już w 1524 roku). Cesarz nakazuje naczelnikowi śląskiemu Janowi von Oppersdorff ochraniać katolików.


XVII wiekEdytuj

10.06.1601 Kaplicę przy prezbiterium przekształcono na kaplicę Oppersdorffów, kryptę przeznaczono na miejsce grzebalne.

23.04.1603 Baron Jan Jerzy II ofiarowuje 100 talarów na szkołę przy głogóweckiej kolegiacie, gdyż ta, z powodu braku wpływów z czynszów, nie gwarantowała odpowiedniego poziomu nauczania.

24.11.1618  Fundacja Jan Jerzego III von Oppersdorffa w wysokości 5.461 talarów, na utrzymywanie dwóch vikariuszy w kolegiacie głogóweckiej.

24.04.1629  Jan Jerzy III funduje dziekanowi głogóweckiemu (dr Adam Karas von Rhombstein) rocznie 200 talarów i przekazuje mu dwa kościoły filialne w Rzepczu i Nowym Browińcu. Dziekan zobowiązuje się za to na utrzymywanie dwóch wikariuszy. Prałat - scholastyk zostaje zobowiązany do przebywania na stałe w głogóweckiej kolegiacie oraz do odprawiania mszy w języku niemieckim.

1641 Papież Urban VIII ofiaruje ordynatowi relikwię św. Kandydy - rzymskiej męczenniczki. 20.04.1642 Biskup wrocławski Johann Balthasar Liesch von Hornau poświadcza, że jezuita Christophorus Scheiner otrzymał w Rzymie relikwie św. Kandydy i pozwala nosić je w czasie procesji.

19.04.1649 Hrabia Jan Jerzy III nakazuje Radzie Miejskiej upominać i karać mieszczan, którzy nie biorą udziału w procesji na Gliniana Górkę i procesji Bożego Ciała.

24.06.1649 Sakramentu bierzmowania "młodym i starym mieszkańcom miasta" udziela w Głogówku wrocławski biskup Johann Balthasar Liesch von Hornau.

26.12.1651 Uroczyste poświęcenie kaplicy Operrsdorffów w kościele parafialnym.

17.10.1655 - 18.12.1655 W okresie potopu szwedzkiego króla Jan Kazimierz III Waza z żoną Ludwiką Marią Gonzagą i całym dworem byli gośćmi hrabiego Franciszka Euzebiusza Oppersdorffa.

1658 Cesarz nadaje tutejszym dziekanom prawa infułatów (mogą używać insygniów biskupich mitrę i pastorał), podnosząc tym znaczenie kolegiaty. Zaczął się kolejny i najdłuższy okres świetności kościoła.

08.12.1660 Dziekan głogówecki Georg Karl Rotter von Löwenfeld (1646-1676) otrzymuje insygnia biskupie.

1688 Prałat Aleksander Ouarachetti de Pellizzario funduje kaplicę Św. Józefa.

21.05.1697 Piorun uderzył w kościół parafialny niszcząc obie wieże. Zostaną odbudowane dopiero 80 lat później przez prałata Antona Borka.


XVIII wiekEdytuj

1705 Z fundacji - wdowy Anny Pietruszki z Oraczy został zbudowany kościół cmentarny pw. Krzyża św.

1773 Hrabia Henryk Ferdynand odbudowuje szpital i buduje nowy kościół św. Mikołaja.

1775 Sebastini wykonywał dekorację kaplicy św. Józefa i to za darmo jako wotum.

1776 - 1781 Nad barokizacją kolegiaty pracują Franciszek Sebastini i Jana Schubert.


XIX wiekEdytuj

1806 Ludwig van Beethoven przebywa w Głogówku i dedykuje hrabiemu Franzowi Joachimowi von Oppersdorff IV Symfonię B.dur Op. 60.

29.06.1807 Hrabia Marc-Marie Marquis de Bombelles zostaje proboszczem Głogówka.

1810 Rozwiązanie kolegiaty, która po niemal trzech i pół wiekach istnienia przestała funkcjonować (sekularyzacja). Ostatnim prałatem infułatem był hrabia Marek Maria de Bombelles.

1819 Marc-Marie Marquis de Bombelles zostaje wyświecony na biskupa francuskiej diecezji Amiens.

03.06.1892 Na ślub hrabiny Johanny von Oppersdorff z księciem Hugo von Radolin przybywa do Głogówka cesarz Wilhelm II i przebywa tu dwa dni.


XX wiekEdytuj

04.10.1900 Proboszczem zostaje ks. Ludwig Hoffrichter z Poczdamu.

1906 Przeprowadzono gruntowną renowację malowideł ściennych i sztukaterii kościoła parafialnego. Autorek autorskiej renowacji był malarz Józef Langer.

09.07.1918 Na potrzeby toczącej się I wojny światowej zostają zdjęte i rozbite dzwony kościelne: trzy z kościoła parafialnego, jeden z kościoła klasztornego i jeden z Rzepcza.

13.06 1924 Bierzmowania w Głogówku i okolicznych wioskach dokonuje arcybiskup wrocławski Adolf Bertram.

21.03.1932 Podczas uroczystych obchodów, proboszcz ks. Leo Schall poświęcił nowe dzwony kościoła parafialnego.

21.12 1946 Z powodu braku duchowieństwa diecezjalnego obowiązki duszpasterskie w parafii przejmują Ojcowie Franciszkanie.

Maj 1965 Peregrynacja Jasnogórskiego obrazu.

1969-1970 Zofia Nawara z Krakowa wraz zespołem dokonuje oczyszczenia malowideł i dekoracji kościoła. Sebastiniego.

1992 Powracają księża diecezjalni, którzy przejmują obowiązki duszpasterskie.

Wrzesień 1995 Peregrynacja Jasnogórskiego obrazu.


XXI wiekEdytuj

19.04.2004- 09.07.2004 Przeprowadzono gruntowny remont placu kościelnego oraz kanalizacji burzowychm.

05.10.2004 Sąd Gospodarczy w Opolu wpisał do rejestru Fundację Glogovia, która została powołana do życia celem wspierania zabytkowych obiektów naszej parafii.

14.10.2005 Rozpoczęły uroczyste obchody roku Jubileuszu 300 LAT KOŚCIOŁA św. Krzyża na głogóweckim cmentarzu. W uroczystość Podwyższenia Krzyża Świętego. Sumie Pontyfikalnej sprawowanej o godz. 19.00 przewodniczył ks. bp prof. Jan Kopiec.

maj - październik 2006 Konserwator Leszek Niziński wykonał parce konserwatorskie w kaplicy Oppersdorffów.

2007 -2008 Przeprowadzono prace remontowe przy dachu i elewacji kościoła św. Mikołaja.

W roku 2007 Zespół konserwatorów pod nadzorem dra Jarosława Adamowicza z Krakowa rozpoczął kompleksową konserwację barokowych sztukaterii i malowideł ściennych w głogóweckiej kolegiaty.[4]

DzwonyEdytuj

Poprzedni zestaw dzwonówEdytuj

Do 2015 roku z wieży rozbrzmiewały 4 żeliwne dzwony, obecnie nie są używane. 1 z nich stoi w wieży, kolejny wisi na specjalnie wybudowanej dzwonnicy, a dwa stoją przed plebanią.

Stare dzwony
Waga (kg) Ton uderzeniowy Rok odlania Odlewnia
1. ~1300 kg e' 1958 Niestroj, Godula
2. ~800 kg gis'/as' 1958 Niestroj, Godula
3. ~450 kg h' 1958 Niestroj, Godula
4. ~400 kg cis''/des'' 1958 Niestroj, Godula

Obecne dzwony na wieżyEdytuj

Na wieży wisi 7 dzwonów, w tym 6 nowych dzwonów z Jubileuszowego Zestawu Roku Miłosierdzia poświęconych 29 sierpnia przez Bp. Andrzeja Czaję w przeddzień uroczystości odpustowej ku czci św. Bartłomieja Apostoła oraz 1 zabytkowy dzwon, używany obecnie jako dzwon pogrzebowy.[5][6][7]

Obecne dzwony na wieży
Imię Waga (kg) Ton uderzeniowy Średnica (cm) Rok odlania Odlewnia
1. Św. Józef ~2400 kg c'(+) 156 cm 2015 Odlewnia dzwonów Jana Felczyńskiego, Przemyśl
2. Św. Bartłomiej ~1200 kg e' 125 cm 2015 Odlewnia dzwonów Jana Felczyńskiego, Przemyśl
3. Najświętsza Maryja Panna ~700 kg g'(+) 102 cm 2015 Odlewnia dzwonów Jana Felczyńskiego, Przemyśl
4. Św. Jan Paweł II ~500 kg a' 91 cm 2015 Odlewnia dzwonów Jana Felczyńskiego, Przemyśl
5. Św. Florian ~290 kg c"(+) 77 cm 2015 Odlewnia dzwonów Jana Felczyńskiego, Przemyśl
6. Św. Kandyda i Św. Siostra Faustyna ~250 kg cis"/des"(+) 72 cm 2016 Odlewnia dzwonów Jana Felczyńskiego, Przemyśl
7. Św. Barbara i Św. Walenty ~220 kg cis"/des" 70 cm 1704 Johann Baptist Melac, Brno

PrzypisyEdytuj

  1. Kościół pw. św. Bartłomieja, Głogówek - Zabytek.pl, zabytek.pl [dostęp 2021-03-13] (pol.).
  2. T. Chrzanowski, M. Kornecki, Katalog zabytków sztuki w Polsce, t. VII: Województwo opolskie, Powiat prudnicki s. 15-20.
  3. Sawiński, 2006, Arch. WUOZ w Opolu, Karta ewidencyjna zabytku architektury- kościół parafialny pw. św. Bartłomieja w Głogówku, oprac. PDZ ALMA.
  4. Parafia w datach, parafia.glogovia.pl [dostęp 2021-03-13].
  5. Głogówek (PL - OP) - Dzwony Kościoła pw. Św. Bartłomieja Apostoła (Plenum). [dostęp 2021-05-29].
  6. Instytut Gość Media, W Głogówku obwieszczą Święty Rok Miłosierdzia, opole.gosc.pl, 30 sierpnia 2015 [dostęp 2021-03-13].
  7. Galeria - Głogówek - montaż dzwonów - RDUCH BELLS & CLOCKS - Dzwony, Napędy, Zegary, RDUCH BELLS & CLOCKS [dostęp 2021-03-13] (pol.).