Lawsonia bezbronna

Lawsonia bezbronna (Lawsonia inermis L.) – gatunek rośliny z rodziny krwawnicowatych (Lythraceae). Nazywany jest także hennowym krzewem lub nadbarwią bezbronną[5]. Jedyny przedstawiciel monotypowego rodzaju lawsonia (Lawsonia) Linn., Sp. Pl. 349. 1753.[6] Kwitnie od października do listopada. Często uprawiany ze względu na pachnące kwiaty i pomarańczowoczerwony barwnik – hennę – pozyskiwany z liści[6].

Lawsonia bezbronna
Ilustracja
Systematyka[1][2]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Podkrólestwo rośliny zielone
Nadgromada rośliny telomowe
Gromada rośliny naczyniowe
Podgromada rośliny nasienne
Nadklasa okrytonasienne
Klasa Magnoliopsida
Nadrząd różopodobne
Rząd mirtowce
Rodzina krwawnicowate
Rodzaj lawsonia
Gatunek lawsonia bezbronna
Nazwa systematyczna
Lawsonia inermis L.
Sp. Pl. 340 1753[3]
Synonimy
  • Lawsonia alba Lam.
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[4]
Status iucn3.1 LC pl.svg
Kwitnące pędy

Rozmieszczenie geograficzneEdytuj

Pochodzi z obszarów tropikalnych Afryki (Egipt, Etiopia, Somalia, Sudan, Demokratyczna Republika Konga, Benin, Burkina Faso, Wybrzeże Kości Słoniowej, Gambia, Ghana, Gwinea, Gwinea Bissau, Liberia, Mali, Niger, Nigeria, Senegal, Sierra Leone, Togo, RPA (KwaZulu-Natal), Komory, Seszele) oraz Azji (Indie, Pakistan, Sri Lanka). Jako gatunek introdukowany lub zawleczony rozprzestrzenił się w wielu innych jeszcze krajach świata. Jest uprawiany w Egipcie, Libii, Sudanie, Nigrze, Indiach i Pakistanie[7].

MorfologiaEdytuj

Pokrój
Krzew o wysokości 2-6 m. Pędy nagie, starsze z cierniami[6].
Liście
Eliptyczne do jajowatych, zaostrzone lub tępe na szczycie i zbiegające w krótki ogonek, całobrzegie. Osiągają 8-44 mm długości i 2-20 mm szerokości[6].
Kwiaty
Nieduże, pachnące, zebrane w szczytowe wiechy. Mają 4-działkowy kielich, koronę złożoną z 4 pofałdowanych płatków, (4)-8-(12) pręcików i pojedynczy słupek[6].
Owoce
Suche, kuliste torebki o średnicy 4–8 mm[6], zawierające drobne, brązowe nasiona.

ZastosowanieEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Michael A. Ruggiero i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS ONE”, 10 (4), 2015, e0119248, DOI10.1371/journal.pone.0119248, PMID25923521, PMCIDPMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
  2. Peter F. Stevens, Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2010-01-21] (ang.).
  3. The Plant List. [dostęp 2014-11-20].
  4. Lawsonia inermis, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species [online] (ang.).
  5. a b Zbigniew Podbielkowski: Słownik roślin użytkowych. Warszawa: PWRiL, 1989. ISBN 83-09-00256-4.
  6. a b c d e f Lawsonia. W: Flora of Pakistan [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2016-04-25].
  7. Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2014-12-17].
  8. Bohumír. Hlava: Rośliny kosmetyczne. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 1984, s. 136. ISBN 83-09-00765-5.
  9. a b Zofia Włodarczyk: Rośliny biblijne. Leksykon. Kraków: Instytut Botaniki im. W. Szafera PAN, 2011. ISBN 978-83-89648-98-3.
  10. Geoffrey Burnie i inni, Botanica : ilustrowana, w alfabetycznym układzie, opisuje ponad 10 000 roślin ogrodowych, Niemcy: Könemann, Tandem Verlag GmbH, 2005, ISBN 3-8331-1916-0, OCLC 271991134.