Leon Kaufmann

polski malarz

Leon Kaufmann, fr. Léon Kamir Kaufmann, ps. Kamir, Kamir-Kaufman, (ur. 8 czerwca 1872 w Pawłowie, zm. 27 maja 1933 w Louveciennes) – polski malarz, od 1902 roku działający we Francji[1].

Leon Kaufmann
Ilustracja
Autoportret z papierosem, 1919
Data i miejsce urodzenia 8 czerwca 1872
Pawłowo
Data i miejsce śmierci 27 maja 1933
Louveciennes
Zawód, zajęcie Malarz

ŻyciorysEdytuj

 
Portret Ignacego Paderewskiego (Hommage au Grand Polonais), pastel, 1916, Muzeum Narodowe w Warszawie
 
Nocny Ptak, olej na płótnie, 1902, Lwowska Galeria Sztuki

Od 1888 uczył się w warszawskiej Klasie Rysunkowej Wojciecha Gersona, w 1895 wyjechał do Monachium, gdzie studiował w tamtejszej Akademii Sztuk Pięknych w pracowni Simona Hollósy'ego aż do 1897. W 1898 rozpoczął naukę w Académie Julian w Paryżu, jego nauczycielem był Jean-Joseph Benjamin-Constant[2]. W 1900 powrócił do Warszawy. Na przełomie 1901 i 1902 w jego pracowni Cezary Jellenta zorganizował kabaret literacko-artystyczny, którego uczestnikami byli m.in. Mika Mickun, Zofia Nałkowska i Tadeusz Ulanowski. W 1902 wyjechał do Paryża, gdzie osiadł na stałe. Nie zerwał jednak kontaktu z ojczyzną, wiadomo m.in. że latem 1903 i w 1904 przebywał w Warszawie. Gościł również na Wileńszczyźnie, w majątku Rybiniszki należącym do Eugenii Kierbedziowej. W 1914 poślubił Odettę Ludwikę Dessauces, pochodzącą z zamożnej francuskiej rodziny. W 1922 zamieszkał w Louveciennes, wciąż jednak utrzymywał swoją pracownię w Paryżu[1].

Pomimo emigracji z ojczyzną łączyły go mocne więzi artystyczne, brał udział w wystawach Towarzystwa Zachęty Sztuk Pięknych (w latach: 1894, 1897–1905, 1909, 1913), w Salonie Krywulta (w latach: 1895, 1898, 1901, 1903), w Salonie Kulikowskiego (w 1904) oraz w wystawach organizowanych przez Towarzystwo Ochrony dla Dzieci Wyznania Mojżeszowego (w 1916) i w Poznaniu (w 1929). W Paryżu jego prace uczestniczyły w wystawach Salonu Jesiennego (w latach: 1903–1913, 1919–1932), Salon de la Société Nationale des Beaux-Arts (w latach: 1902?, 1903, 1907, 1909, 1911–1914, 1920–1922, 1927, 1928), Salon des Tuileries (w latach 1923–1933) i wystawach polskich (w 1919 i 1927)[1].

Brał często udział w wystawach organizowanych w innych miastach Europy, tj. w Londynie (w 1908), Wenecji (w 1911, 1914 i 1920), Wiedniu (w 1918), Rzymie (w 1923) i Mediolanie (w 1925). Wystawiał także podobno w Monachium i Berlinie przed 1900[1].

Miał również kilka wystaw indywidualnych: w Warszawie w Salonie Krywulta w 1901 i 1904 i Towarzystwie Zachęty Sztuk Pięknych w 1912, 1922 i 1929; w Paryżu w Galerie Barbazanges w 1922 i w Galerie Pleyel w 1928 (L'oeuvre de Leon Kamir. Compositions Decoratives, Portraits-Paysages)[2]; w Malmaison w 1924[1].

Był członkiem Société Nationale des Beaux-Arts i Salonu Jesiennego (w 1911 zasiadał w jury w sekcji rysunku, w 1931 w sekcji malarstwa)[2].

Styl i technika pracyEdytuj

Malował portrety, krajobrazy, widoki wnętrz, panneaux dekoracyjne. W jego twórczości dostrzec można symbolizm i dekoracyjny modernizm. Zdaniem krytyka Camille'a Mauclair'a artysta upodobał sobie kulturę francuską, jednak nie ulegał modnym wówczas w Paryżu teoriom i tendencjom artystycznym[2].

Był wrażliwym kolorystą i eksperymentatorem, pracującym w dwóch technikach: olejnej i pastelowej. W tej pierwszej tworzył przede wszystkim pejzaże, widoki wnętrz i panneaux, w tej drugiej – portrety. Malując pastelem, tworzył wrażenie mglistości i delikatności, w sposób właściwy luminizmowi, tworzył za pomocą światła tajemniczy nastrój wokół osoby portretowanej. W celu osiągnięcia takiego efektu rozcierał pastelowy pył na powierzchni obrazu i rysował ostrym końcem sztyftu, podkreślając jasnym pastelem oświetlone partie kompozycji[2].

TwórczośćEdytuj

 
Zebranie członków Komitetu Generalnego Pomocy Ofiarom Wojny w Polsce, w Vevey w Szwajcarii, pastel, papier na płótnie, po 1916
 
Weranda pałacu w Malmaison, olej na tekturze, 1931
 
Autoportret podwójny, pastel, 1900

Do jego dorobku należy zaliczyć portrety wielu działaczy polskiego środowiska artystyczno-literackiego, francuskich muzyków i kompozytorów (np. Alfred Cortot, Paul Dukas, Reynaldo Hahn, Ferruccio Busoni). Wykonał m.in. portrety:

Namalował pejzaże:

  • Karolinen-Platz w Monachium (wyst. 1897),
  • Motyw z Bretanii,
  • Motyw z Węgier,
  • motywy z Point-Aven (wszystkie wyst. 1901),
  • Noc w Rybiniszkach (wyst. 1904),
  • Motyw bretoński (wyst. 1905),
  • Wieczór nad Tamizą (wyst. 1905),
  • Wieczór w Bretanii (wyst. 1912),
  • widoki Wenecji i Florencji (wyst. 1922)[1].

Liczną kolekcję stanowią tworzone w technice olejnej i akwarelowej wizerunki parku i wnętrz pałacu w Malmaison. Obrazy te powstały w latach 1922–1924, np.: Światło księżyca, Zmierzch w Malmaison, Salon numizmatyczny, Sypialnia Bonapartego[1].

Ponadto malował obrazy przedstawiające sceny z życia cyrku i teatru, np.: Komedia włoska (olej, 1920), Plac w Vevey i obraz z cyklu Linoskoczki (1931)[1].

Znany jest też jako autor nokturnowych obrazów, pełnych melancholii, gdzie główny motywem jest postać kobieca (femme fatale) w scenerii wielkomiejskiej nocy, np.: Ćma nocna (1898), Zmierzch (repr. 1899), Sjesta (repr. 1912), Kobieta w żółtej sukni (pastel, 1909) oraz Nocny ptak[1].

Charakter panneaux dekoracyjnych mają olejne kompozycje: Wiosna, Lato (1922), Jesień, Zima (1926) i obraz przedstawiający rodzinę (być może artysty) w ogrodzie[1].

Tworzył także autoportrety, np. wykonane pastelem Autoportret podwójny (Wizja artysty) z 1900 i Autoportret z papierosem z 1919, będący aluzją do portretów epoki renesansu[5].

PrzypisyEdytuj

  1. a b c d e f g h i j k H. Bartnicka-Górska, Słownik artystów polskich i obcych w Polsce działających. Malarze, rzeźbiarze, graficy. T. III: H - Ki, J. Maurin Białostocka, J. Derwojeda (red.), Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1979.
  2. a b c d e Ewa Milicer, Leon Kaufmann (Kaufman), [w:] Anna Grochala, Joanna Sikorska (red.), Mistrzowie pastelu. Od Marteau do Witkacego. Kolekcja Muzeum Narodowego w Warszawie, Warszawa: Muzeum Narodowe w Warszawie, 2015, s. 214-215, ISBN 978-83-7100-917-4.
  3. Ewa Milicer, Portret Ignacego Paderewskiego, [w:] Anna Grochala, Joanna Sikorska (red.), Mistrzowie pastelu. Od Marteau do Witkacego. Kolekcja Muzeum Narodowego w Warszawie, Warszawa: Muzeum Narodowe w Warszawie, 2015, s. 220, ISBN 978-83-7100-917-4.
  4. Ewa Milicer, Zebranie członków Komitetu Generalnego Pomocy Ofiarom Wojny w Polsce, w Vevey w Szwajcarii, [w:] Anna Grochala, Joanna Sikorska (red.), Mistrzowie pastelu. Od Marteau do Witkacego. Kolekcja Muzeum Narodowego w Warszawie, Warszawa: Muzeum Narodowe w Warszawie, 2015, s. 218, ISBN 978-83-7100-917-4.
  5. Ewa Milicer, Autoportret z papierosem, [w:] Anna Grochala, Joanna Sikorska (red.), Mistrzowie pastelu. Od Marteau do Witkacego. Kolekcja Muzeum Narodowego w Warszawie, Warszawa: Muzeum Narodowe w Warszawie, 2015, s. 221, ISBN 978-83-7100-917-4.