Otwórz menu główne

Erazm Piltz

polski publicysta polityczny, dyplomata

Erazm Piltz, pseudonim Scriptor, Swojak (ur. 3 sierpnia 1851 w Warszawie, zm. 26 grudnia 1929 tamże) – polski publicysta, polityk. Po odzyskaniu niepodległości w służbie dyplomatycznej II Rzeczypospolitej jako poseł w Królestwie Serbów, Chorwatów i Słoweńców i w Czechosłowacji.

Erazm Piltz
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 3 sierpnia 1851
Warszawa
Data i miejsce śmierci 26 grudnia 1929
Warszawa
Poseł RP w Królestwie Serbów, Chorwatów i Słoweńców
Okres od 26 września 1919
do 20 marca 1920
Poprzednik Czesław Pruszyński (chargé d’affaires)
Następca Zygmunt Stefański (chargé d’affaires)
Poseł RP w Czechosłowacji
Okres od 15 października 1920[1]
do 31 grudnia 1922
Poprzednik Alfred Wysocki (chargé d’affaires)
Następca Leszek Malczewski (chargé d’affaires)
Odznaczenia
Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski Order Lwa Białego III Klasy (Czechosłowacja) Komandor Orderu Narodowego Legii Honorowej (Francja) Komandor Orderu Korony Rumunii

ŻyciorysEdytuj

W 1878 roku założył w Warszawie czasopismo „Nowiny”, którego był redaktorem, jednocześnie (po roku 1882) współpracował z konserwatywnym dziennikiem informacyjno-politycznym „Słowo”, który od 1905 roku stał się organem Stronnictwa Polityki Realnej. Erazm Piltz był jednym z przywódców tego stronnictwa. W Petersburgu w 1887 roku przejął Księgarnię Polską od swej teściowej Bronisławy Rymowiczowej, żony miejscowego lekarza. Wspólnie z Włodzimierzem Spasowiczem założył tygodnik „Kraj”, również wydawał publikacje historyczne, filozoficzne, tudzież książki dla dzieci.

W chwili wybuchu I wojny światowej poseł do Dumy, gdzie w marcu 1917 roku powstały Komisja Likwidacyjna do spraw Królestwa Polskiego oraz Międzypartyjna Rada Zjednoczeniowa, na czele której stanęli Dmowski, Zamoyski i Piltz. Zbliżył się do Narodowej Demokracji.

Halina Florkowska-Francić stwierdziła, że:

…propaganda polska rozpoczęta na Zachodzie niebawem po wybuchu wojny 1914, kształtując opinię publiczną przygotowała grunt dla późniejszych politycznych działań. Zaangażowano w nią znaczne siły i fundusze, pochodzące ze środowisk o rozmaitych orientacjach politycznych, starano się dotrzeć do różnych kręgów społecznych Zachodu. Ale wielkie mocarstwa zaangażowane w światowy konflikt wprowadzały cenzurę krępującą organizowanie polskiej propagandy. Szczególnie dotkliwie dawało się to odczuć we Francji, związanej sojuszem z carską Rosją; nieustannie przypominał o tym nad Sekwaną ambasador Izwolskij, o którym nie bez racji mówiono, że „rządzi się jak Stackelberg w Warszawie”. Kluczowe znaczenie miały więc ośrodki funkcjonujące w państwach neutralnych, zwłaszcza w Szwajcarii.

Współzałożyciel Centralnej Agencji Polskiej w Lozannie, którą kierował od 1915 roku. Niezależnie od bieżącej działalności informacyjnej przy poparciu Sienkiewicza i Paderewskiego przyczynił się do wydania w 1916 roku podręcznika encyklopedycznego o Polsce, który ukazał się pod tytułem Petite encyclopédie polonaise (Mała encyklopedia polska) i był przeznaczony dla polityków i dyplomatów Ententy, wykazujących na ogół brak rozeznania w sprawach Polski. Inicjator powstania 9 stycznia 1915 Komitetu Generalnego Pomocy Ofiarom Wojny w Polsce, a następnie członek jego Zarządu[2].

Od 1917 roku członek Komitetu Narodowego Polskiego, od 1918 roku delegat KNP przy rządzie francuskim. Był ekspertem zajmującym się zagadnieniami politycznymi i dyplomatycznymi delegacji polskiej na konferencji pokojowej w Paryżu w 1919 roku[3]. Od 16 kwietnia 1919 był delegatem rządu polskiego przy rządzie francuskim.

W czerwcu 1919 roku mianowany posłem nadzwyczajnym i ministrem pełnomocnym w Belgradzie, misję pełnił do 20 marca 1920 roku. Od października 1920 do kwietnia 1921 roku dyrektor Departamentu Politycznego MSZ, od 6 kwietnia do 19 maja 1921 roku wiceminister spraw zagranicznych, zmuszony był podać się do dymisji. 1 lipca 1921 roku objął kierownictwo poselstwa RP w Pradze. Do centrali MSZ powrócił 31 grudnia 1922, w sierpniu 1924 roku odszedł na emeryturę.

OdznaczeniaEdytuj

PublikacjeEdytuj

  • Obrachunek (1898)
  • Bismarck, Rosja i Polacy (1895),
  • Nasza młodzież (1902),
  • Nasze stronnictwa skrajne (1903),
  • Wobec wojny. Głos z Warszawy (1904)
  • Polityka rosyjska w Polsce. List do kierowników polityki rosyjskiej (1909).

PrzypisyEdytuj

  1. funkcję objął 1 lipca 1921
  2. Jerzy Holzer, Jan Molenda, Polska w pierwszej wojnie światowej, Warszawa 1967, s. 355
  3. Eugeniusz Romer, Pamiętnik Paryski 1918–1919. przypisy Andrzej Garlicki, Ryszard Świętek, t. I Wrocław 2010, s. 25.
  4. a b c d Piltz Erazm, pseud. Scriptor, Piotr Warta, Swojak, Tensam i in. (1851–1929). W: Polski Słownik Biograficzny. T. XXVI/1 981 [on-line]. ipsb.nina.gov.pl. [dostęp 2016-09-29].

BibliografiaEdytuj

  • Piltz Erazm w: Kto był kim w Drugiej Rzeczypospolitej (redakcja naukowa Jacek M.Majchrowski przy współpracy Grzegorza Mazura i Kamila Stepana), Warszawa 1994, wyd. BGW, ​ISBN 83-7066-569-1​ s. 108;
  • Andrzej. Szczepaniak, Od autonomii do niepodległości. Działalność polityczna Erazma Piltza w latach 1914-1929, Opole 2015 (recenzentami wydawniczymi byli profesorowie: Dariusz Matelski i Wanda Musialik), ​ISBN 978-83-7395-658-2​, ss. 593, il.

Linki zewnętrzneEdytuj