Otwórz menu główne

Lovis Corinth

niemiecki malarz

Lovis Corinth [′ko:nnt] (właściwie Franz Heinrich Louis Corinth) (ur. 21 lipca 1858 w Tapiewie/Tapiau w Prusach Wschodnich, zm. 17 lipca 1925 w Zandvoort, Holandia) – malarz i grafik niemiecki, przedstawiciel impresjonizmu, wywarł wpływ na ekspresjonizm niemiecki. Malował obrazy o tematyce mitologicznej, religijnej, pejzaże, akty, portrety i martwe natury. Zajmował się grafiką, wykonywał akwaforty, litografie oraz ilustracje do książek[1].

Lovis Corinth
Ilustracja
Autoportret bez kołnierzyka (1900)
Imię i nazwisko Franz Heinrich Louis Corinth
Data i miejsce urodzenia 21 lipca 1858
Tapiau/Tapiewo
Data i miejsce śmierci 17 lipca 1925
Zandvoort
Narodowość Niemiec
Dziedzina sztuki malarstwo
Epoka modernizm

ŻyciorysEdytuj

Był synem garbarza, jednym z pięciorga rodzeństwa. W latach 1866-1873 kształcił się w renomowanym gimnazjum królewieckim, a następnie (od 1876) w tamtejszej Akademii Sztuk Pięknych, będąc uczniem Otto Günthera, u którego zdobywał podstawy malarstwa historycznego. Studia uzupełniał w Berlinie i Weimarze.

W 1880 rozpoczął studia na Akademii Sztuk Pięknych w Monachium. Odbywszy ochotniczo służbę wojskową, przez trzy miesiące studiował w Antwerpii malarstwo rodzajowe u Paula Gorge'a (1884). Jego obraz Das Komplott (Sprzysiężenie) nagrodzony w Londynie brązowym medalem, w 1885 wystawiono też na Salonie Paryskim. Do 1887 studia kontynuował w paryskiej pracowni akademika Bouguereau i w Académie Julian, gdzie doskonalił się szczególnie w malarstwie aktu[2][1].

W 1891 zamieszkał w Monachium, gdzie inspirował go wpływ Maxa Klingera i Franza von Stucka. Jesienią 1901 przeniósł się jednak do Berlina i w nowym środowisku włączył się w nurt sztuki progresywnej, zbliżając się m.in. do Maxa Liebermanna i Maxa Slevogta. Założył tam „szkołę malarstwa dla niewiast”, a w 1903 poślubił swą pierwszą uczennicę i modelkę Charlotte Berend. Został członkiem berlińskiej „Secesji”, w 1915 wybrano go jej przewodniczącym[3][1].

 
Pod zbrojną ochroną (1915)

Wskutek ataku apopleksji doznał lewostronnego paraliżu ciała (1911). Rozpoczętą wojnę światową ideowo aprobował, tworząc gloryfikujące ją obrazy (np. propagandowy Pod zbrojną ochroną, 1915). Jej zakończenie wraz z klęską kajzerowskiej Rzeszy zniweczyły jego nadzieje na zapoczątkowanie „odnowy niemieckiego malarstwa” z nadaniem mu rangi światowej[4].

W 1918 w Berlińskiej Akademii Sztuki przyznano mu tytuł profesora. 15 marca 1921 otrzymał tytuł doktora honoris causa Uniwersytetu w Królewcu. W 1925 został członkiem honorowym Bawarskiej Akademii Sztuki. W 1896 został współzałożycielem dotychczas istniejącej masońskiej loży In Treue fest[5].

Był autorem pism poświęconych sztuce malarskiej, m.in. autobiograficznych Legenden aus dem Künstlerleben oraz podręcznika Das Erlernen der Malerei (1908); napisał też biografię Leistikowa (1910) i rozpoczętą w 1906 autobiografię, wydaną pośmiertnie w 1926.

Od 1918 corocznie spędzał lato w swej bawarskiej posiadłości w Urfeld nad jeziorem Walchensee, będącym głównym tematem jego licznych górskich pejzaży. Wskutek zapalenia płuc zmarł w wieku 67 lat podczas podróży artystycznej do Amsterdamu[2][3].

TwórczośćEdytuj

Obok Slevogta i Liebermanna Corinth znamiennie reprezentuje charakterystyczny impresjonizm niemiecki, będąc zarazem prekursorem nowego kierunku jako twórca torujący drogę tamtejszemu ekspresjonizmowi[2][6].

Kształcąc się w akademii królewieckiej, tworzył początkowo pod wpływem malarstwa starych mistrzów flamandzkich i holenderskich (Fransa Halsa, Rembrandta, zwłaszcza Rubensa, a także Velázqueza) oraz pejzaży J.-F. Milleta[6][7]. Malarstwo jego odznaczające się ciężkim i zmysłowym naturalizmem, skłaniało się ku tematom orgiastycznym oraz dość płytkim alegoriom heroicznym[2]. Od połowy lat 80., podczas studiów w Paryżu, artysta odszedł już od pierwotnej idealizacji przedstawień (np. studium cierpienia w portrecie umierającego ojca, 1888), ale formalnie i tematycznie nie zerwał wciąż z tendencją klasycyzującą (Zuzanna i starcy, Diogenes)[6].

 
Pietà (1889; obraz zaginiony)

W 1895 otrzymał w Paryżu złoty medal za obraz Zdjęcie z krzyża, który zyskał mu miano współczesnego Rubensa (uprzednio wystawiony w monachijskim Glaspalast i będący pierwszym obrazem sprzedanym). Podejmując tak spopularyzowany w sztuce motyw religijny, zwrócił uwagę plastycznym przedstawieniem nagiego ciała w sposób niemal zmaterializowany oraz spotęgowaniem tragizmu tej sceny poprzez niezwykłe jej naświetlenie w otaczającym mroku[8]. Ujęcie to zastosował we wcześniejszym przedstawieniu Pietà (1890), wystawionym i wyróżnionym na Salonie Paryskim, a zaginionym podczas ostatniej wojny). Od 1892 powstawał też ekspresyjny cykl obrazów z rzeźni, zaskakujących zarówno ujęciem, jak i samym tematem.

W tym czasie Corinth eksperymentował w zakresie technik malarskich, kierując się ku impresjonizmowi, co uwidoczniło się już w Autoportrecie ze szkieletem m.in. w potraktowaniu detali i rozłożeniu akcentów świetlnych. Połączenie klasycystycznego tematu z nowatorską formą w obrazie Salome z głową św. Jana (1900), oprócz wzrostu popularności zwróciło uwagę na zmienny i prowokacyjny charakter jego osobowości artystycznej[2].

Psychiczny wstrząs i trwała utrata zdrowia sprawiły, że od 1911 warsztat i nurt twórczości artysty uległ radykalnej przemianie. Corinth odszedł od powierzchownej zmysłowości i poszukiwań trójwymiarowej perspektywy, oddając całą przestrzeń w silnym ruchu barwnej materii ze śmielszym perspektywicznym ujęciem[2]. Nowy, nacechowany ekspresją i bardziej spontaniczny sposób malowania silniejszymi pociągnięciami pędzla, operuje też ciemniejszymi, ostro skontrastowanymi barwami. [3][7]. W tym czasie artysta zajął się również działalnością ilustracyjną[1].

W nurcie ekspresji powstają i przedstawienia religijne, prowokujące ujęciem w postaci agresywnego przetworzenia tematu (Oślepiony Samson 1912, Kain i Abel 1917, Czerwony Chrystus 1922). Na ich tle wyróżnia się kontrowersyjny Ecce homo (1925), ukazujący kobietę w więzach pomiędzy lekarzem a zbrojnym oprawcą[3].

Nad Walchensee Corinth do końca zajmował się doskonaleniem ekspresyjnego stylu, oprócz martwych matur (kwiatów) najchętniej malując krajobrazy o silnym skontrastowaniu barw i z zatarciem poprzedniej dokładności szczegółów. Ta sama tendencja uwidacznia się w jego malarstwie portretowym, które w późniejszym okresie nacechowane jest większą emocjonalnością. Będąc cenionym portrecistą, malował m.in. polityka Friedricha Eberta, admirała von Tirpitza, malarzy Leistikowa i Liebermanna, krytyka Meiera-Graefego. W licznych autoportretach powstających w ciągu życia dokumentalnie rejestrował zmiany zachodzące w osobistym wyglądzie[2][3].

 
Zaliczona do „zdegenerowanych” Piękna Imperia (1925)

Późniejsza recepcjaEdytuj

W okresie hitleryzmu wczesne prace Corintha spotkały się z aprobatą, natomiast późniejsze, o charakterze ekspresjonistycznym napiętnowano jako „sztukę zdegenerowaną”. 295 jego prac skonfiskowano (w tym obrazy ze zbiorów Galerii Narodowej i hamburskiej Kunsthalle); niektóre znalazły się w 1937 na monachijskiej wystawie tzw. sztuki zdegenerowanej, większość obrazów sprzedano za granicę, głównie do Szwajcarii.

Od połowy ubiegłego stulecia do chwili obecnej obserwuje się odnowienie jego popularności i zainteresowania jego malarstwem, czego świadectwem jest wiele wystaw jego prac oraz liczba poświęconych mu wydawniczych publikacji.

 
Portret Anny Schaumberg z lalką

W zbiorach polskichEdytuj

Muzea polskie posiadają następujące obrazy Lovisa Corintha:

GaleriaEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. a b c d Encyklopedia 2002 ↓, s. 160.
  2. a b c d e f g Słownik 1995 ↓, s. 74.
  3. a b c d e Księga 1997 ↓, s. 35.
  4. Lovis Corinth: Selbstbiografie. Lepizig: Hirzel, 1926, s. 129nn.
  5. https://www.loge-in-treue-fest.de/loviscorinth/.
  6. a b c Księga 1997 ↓, s. 34.
  7. a b Kępiński 1982 ↓, s. 381.
  8. Fritz Knapp: Der deutsche bildende Kunst der Gegenwart im Bilde. Leipzig: Quelle und Meyer, 1926, s. 9, il. 18.

BibliografiaEdytuj