Malarstwo jaskiniowe

rysunki i malowidła wykonane na ścianach lub sklepieniach jaskiń

Malarstwo jaskiniowe, malarstwo naskalne – rysunki i malowidła wykonane na ścianach lub sklepieniach jaskiń, które pochodzą najczęściej z epoki kamienia[1]. Powstawały od okresu górnego paleolitu; najwcześniejsze malowidła naskalne datowane są na ok. 40 tys. lat p.n.e[2].

Malowidło naskalne z jaskini Chauveta

W przypadku niektórych rysunków z Zachodniej Australii użyty pierwotnie pigment z biegiem czasu został zastąpiony koloniami grzybów (z rzędu Chaetothyriales) i bakterii dzięki czemu zachowały one intensywne kolory[3].

LokalizacjeEdytuj

Sztuka paleolitu nie była wyłącznie sztuką jaskiń. Wyróżnić można trzy rodzaje miejsc, gdzie ją tworzono[4]:

  • głębokie jaskinie, gdzie musiano używać sztucznego światła
  • płytkie schroniska skalne w mniejszym lub większym stopniu oświetlone światłem naturalnym
  • oraz miejsca w otwartej przestrzeni

TematykaEdytuj

Sztuka paleolitu była sztuką animalistyczną, tj. zdominowaną przez tematy zwierząt, którym dodatkowo towarzyszą liczne i zróżnicowane znaki geometryczne. Te ostatnie stanowią największa zagadkę. Najczęściej są to proste formy kropek i kreseki, które można napotkać niemal wszędzie. Niektóre z nich, jak dosyć wyjątkowe znaki „podobne do pałeczek” (fr. claviformes), cechują się znaczną dystrybucją terytorialną – odnaleźć je można w tak oddalonych od siebie miejscach jak w pirenejskim departamencie Ariège we Francji, Quercy w południowo-zachodniej Francji, a także Kantabrii i Asturii na północnym wybrzeżu Hiszpanii. Może to świadczyć o szerokim zasięgu określonych wierzeń i mitów podzielanych przez społeczności będące w znacznym wzajemnym oddaleniu[4].

Dominują konie. W niektórych rejonach ich kluczową pozycję mogły przejmować bizony i żubry (jak w Ariège), łanie (w Kantabrii), czasem nosorożce lub kotowate – we wczesnych etapach historii tej sztuki (o czym świadczy Jaskinia Chauveta)[4].

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. malarstwo jaskiniowe – Słownik języka polskiego PWN. sjp.pwn.pl. [dostęp 2020-09-11].
  2. Jan Sochaczewski: Odkryto najstarsze malowidła naskalne w historii. Sprzed 40 tys. lat – National Geographic. national-geographic.pl, 2020-03-25. [dostęp 2020-09-11]. [zarchiwizowane z tego adresu (2020-09-11)].
  3. Żywe barwy rysunków naskalnych dzięki mikrobom. pap.pl: Nauka w Polsce, 2010-12-29. [dostęp 2020-09-11]. [zarchiwizowane z tego adresu (2020-09-11)].
  4. a b c Jean Clottes, Malowidła naskalne, ryty i rzeźby. Sztuka paleolitu w Europie., Archeologia Żywa, 11 marca 2020 [dostęp 2020-03-13].

Linki zewnętrzneEdytuj