Mikołaj Radziwiłł (1470–1521)

ok. 1470 - 1521; wojewoda wileński, kanclerz litewski
(Przekierowano z Mikołaj Radziwiłł Amor)

Mikołaj Radziwiłł „Amor Poloniae”[1][2] (lit. Mikalojus Radvila) herbu Trąby (ur. 1470 r., zm. 1521 r.) – krajczy wielki litewski, marszałek ziemski, namiestnik bielski, podczaszy wielki litewski, kanclerz wielki litewski, wojewoda wileński i trocki. Był senatorem I RP, a także synem Mikołaja Radziwiłłowicza[3].

Mikołaj Radziwiłł Amor
Ilustracja
Herb
Trąby
książę Radziwiłł h. Trąby
Rodzina Radziwiłłowie herbu Trąby
Data urodzenia 1470 r.
Data śmierci 1521 r.
Ojciec Mikołaj Radziwiłłowicz
herbu Trąby
Matka Zofia Anna Monwind
herbu Leliwa
Żona

Elżbieta Sakowicz
herbu Pomian

Dzieci

z Elżbietą Sakowicz:
Mikołaj Radziwiłł
Jan Radziwiłł
Sofia Radziwiłł

ŻyciorysEdytuj

24 lipca 1499 roku podpisał w Wilnie akt odnawiający unię polsko-litewską[4]. Był sygnatariuszem unii piotrkowsko-mielnickiej w 1501 roku[5].

Odziedziczył on po ojcu imię oraz pozycję głowy rodziny. Sięgnął, podobnie jak ojciec, po najważniejsze godności: urząd kanclerza wielkiego litewskiego oraz urząd wojewody wileńskiego. W czasach jego funkcjonowania wśród elit politycznych Litwy zarysował się wyraźny podział na dwa wrogie stronnictwa, przyczyną był różny stosunek możnych do postanowień unii mielnickiej z 1501 roku[6][5]. Unia ta oddawała w ręce oligarchów koronnych i litewskich decyzję o obiorze wspólnego władcy, do czego nie chciała dopuścić grupa możnych wywodzących się ze starych rodów litewskich. Przeciwko nim wystąpił zdecydowanie król Aleksander Jagiellończyk. Monarcha zapewne obawiał się, że realizacja postanowień unii doprowadzi do zlikwidowania rządów Jagiellonów zarówno w Koronie, jak i na Litwie. Mikołaj znalazł się w obozie królewskim, co możliwie wpłynęło na wyjątkowo złośliwy w ustach Litwinów przydomek – „Amor Poloniae”, czyli Miłośnik Polski[5]. Mikołaj Amor, z racji pełnienia urzędu kanclerza, czyli ministra spraw zagranicznych Wielkiego Księstwa Litewskiego, często podróżował do ówczesnej Polski a nawet do Preszburga (obecnie Bratysława) i Wiednia na kolejne zjazdy Jagiellonów i Habsburgów (nawiązując z Habsburgami nimi bliskie stosunki)[5][7] Do jego obowiązków należał chociażby nadzór nad poczynaniami na Litwie żony Aleksandra Jagiellończyka, pięknej Heleny Iwanowny, córki wielkiego księcia moskiewskiego Iwana III. Ta „opieka” spowodowała oskarżania wysunięte do Mikołaja o udział w jej rzekomym otruciu[5].

Zmarł w 1521 roku w wieku 51 lat[3].

Życie prywatneEdytuj

Był synem Mikołaja Radziwiłłowicza h. Trąby i Zofii Anny Moniwid h. Leliwa. Miał czwórkę rodzeństwa; Jana Mikołajewicza, Annę, Wojciecha i Jerzego. W 1498 roku wziął ślub z Elżbietą Sakowicz herbu Pomian, miał z nią szóstkę dzieci, Mikołaja, Jana, Zofię, Stanisława, Helenę i Elżbietę[3].

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Radziwiłłowie – książęta z cesarza łaski, histmag.org [dostęp 2021-01-27].
  2. Podwaliny pod potęgę Radziwiłłów, www.rp.pl [dostęp 2021-01-27] (pol.).
  3. a b c Mikołaj ks. Radziwiłł h. Trąby, Sejm-Wielki.pl [dostęp 2020-12-31].
  4. Akta unji Polski z Litwą, 1385-1791, wydali Stanisław Kutrzeba i Władysław Semkowicz, Kraków 1932, s. 127.
  5. a b c d e Podwaliny pod potęgę Radziwiłłów, www.rp.pl [dostęp 2020-12-31] (pol.).
  6. Akta unji Polski z Litwą, 1385-1791, wydali Stanisław Kutrzeba i Władysław Semkowicz, Kraków 1932, s. 147.
  7. Radziwiłł Mikołaj, [w:] Encyklopedia PWN [online] [dostęp 2020-12-31].

Linki zewnętrzneEdytuj