Mikołaj Radziwiłłowicz

2 poł. XV - 1509; kasztelan, wojewoda

Mikołaj Radziwiłłowicz „Stary” (lit. Mikalojus Radvilaitis) herbu Trąby, znany także jako Mikołaj I Radziwiłł (ur. ok. 1440 r., zm. 16 lipca 1509 r.) – kanclerz wielki litewski i wojewoda wileński od 1492 roku, kasztelan trocki od 1488 roku, namiestnik bielski i smoleński. Był senatorem I RP oraz starostą nowogródzkim[1].

Mikołaj Radziwiłłowicz
Mikołaj I Radziwiłł
Ilustracja
Portret Mikołaja Radziwiłłowicza. Kopia wcześniejszej pracy z lat 30. XIX wieku
Herb
Trąby
Mikołaj Radziwiłłowicz h. Trąby
Rodzina Radziwiłłowie herbu Trąby
Data urodzenia 1440 r. (około)
Data śmierci 16 lipca 1509 r.
Ojciec Radziwiłł Ościkowicz
herbu Trąby
Żona
Dzieci

z Zofią Anną Monwind:

Rodzeństwo

siostra

BiografiaEdytuj

 
Portret Mikołaja Radziwiłłowicza nieznanego autorstwa, znajdujący się w Narodowym Muzeum Sztuki Republiki Białorusi

W towarzystwie samego Kazimierza Jagiellończyka i jego synów, Mikołaj piął się w hierarchii urzędniczej Wielkiego Księstwa Litewskiego – od urzędu namiestnika smoleńskiego przez kasztelanię trocką aż po funkcję kanclerza wielkiego litewskiego. To właśnie Mikołajowi Radziwiłłowiczowi następne pokolenia Radziwiłłów zawdzięczają położenie podwalin pod przyszłą potęgę rodu. Dzięki królewskim nadaniom i innym nabytkom terytorialnym Mikołajowi udało się zgromadzić dobra, które w przyszłości stały się rdzeniem radziwiłłowskiego latyfundium, m.in. Kiejdany i Birże[2]. Nie bez znaczenia dla przetrwania rodu kluczową rolę odegrało pozostawienie przez trzykrotnie żonatego Mikołaja Radziwiłłowicza - pięciorga dzieci, w tym czterech synów, z czego Jan, Jerzy i Mikołaj zapoczątkowali trzy oddzielne linie rodu[2][3].

Jednak największą karierę zrobiła jego córka Anna I Radziwiłł. Wyznacznikiem potęgi domu Radziwiłłowskiego było jej wydanie za księcia mazowieckiego Konrada III Rudego. O to małżeństwo zabiegał sam książę Konrad, który potrzebował finansowego i politycznego wsparcia w konflikcie z Jagiellonami o utrzymanie suwerenności Mazowsza. Z kolei dla rodu Radziwiłłów była to szansa na związanie się z domem panującym. Po śmierci męża w 1503 r. aż do swojej śmierci skutecznie broniła suwerenności krainy Mazowsza przed Jagiellonami[2].

Podjął udane kroki w stosunku do króla Aleksandra Jagiellończyka w celu nominowania swojego syna Wojciecha na duchownego do jednej z diecezji w państwie. Decyzję władcy poparł papież Aleksander VI. W latach 1508-1519 Wojciech był już biskupem wileńskim[5].

Dzięki wszystkim tym zabiegom Radziwiłłowie stali się jednym z najpotężniejszych ówcześnie żyjących rodów, mających wpływy w większość poważnych struktur państwa[4].

24 lipca 1499 roku podpisał w Wilnie akt odnawiający unię polsko-litewską[6].

Mikołaj Radziwiłłowicz przyjął na stałe nazwisko Radziwiłł[3]. Zmarł 16 lipca 1509 roku[1].

Życie prywatneEdytuj

Był synem Radziwiłła Ościkowicza, miał siostrę z innego małżeństwa swego ojca[1]. Około roku 1460 wziął ślub z Zofią Anną Moniwidówną, miał z nią piątkę dzieci, Wojciecha, Jerzego, Jana, Mikołaja i córkę Annę – która została żoną księcia mazowieckiego Konrada III Rudego[1]. Był jeszcze dwukrotnie żonaty, z Zofią Zasławską h. Ostrogski i Fedorą Zofią Rohatyńską najprawdopodobniej herbu Biberstein[1][7][8][9].

CiekawostkaEdytuj

Według Genealogii sztychowanej Domu Radziwiłłów Mikołaj Radziwiłł (zwany drugim lub wtórym) miał żyć 117 lat (1391-1508)[10][11].

Zobacz teżEdytuj

Linki zewnętrzneEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. a b c d e Mikołaj Radziwiłłowicz h. Trąby, Sejm-Wielki.pl [dostęp 2021-01-02].
  2. a b c Podwaliny pod potęgę Radziwiłłów, www.rp.pl [dostęp 2021-01-02] (pol.).
  3. a b Edmund Radziszewski, Radziwiłłowie Wielkopolscy, 2009.
  4. a b c d Sławomir Górzyński i inni, Radziwiłłowie herbu Trąby, 1996 [dostęp 2021-01-02] [zarchiwizowane z adresu 2007-01-28].
  5. Wołanie z Wołynia - Волання з Волині, www.wolaniecom.parafia.info.pl [dostęp 2021-01-02].
  6. Akta unji Polski z Litwą, 1385-1791, wydali Stanisław Kutrzeba i Władysław Semkowicz, Kraków 1932, s. 127.
  7. Fedora (Zofia) "herbu ? (Biberstein?)" Pacewicz (Pac) (z d. Rohatyńska), zmarła 1512, www.myheritage.pl [dostęp 2021-01-02].
  8. Fedora Zofia Rohatyńska, geni_family_tree [dostęp 2021-01-02] (pol.).
  9. Zofia Radziwiłłowicz, geni_family_tree [dostęp 2021-01-02] (pol.).
  10. Szymon Starowolski: Wojownicy Sarmaccy. Warszawa: 1978, s. 218.
  11. Kasper Niesiecki, Jan Nepomucen Bobrowicz: Herbarz Polski. T. VIII. Lipsk: 1841, s. 43.