Otwórz menu główne

Nagroda Abela, Nagroda Abla – nagroda przyznawana w dziedzinie matematyki przez króla Norwegii. Pod wieloma względami stanowi matematyczny odpowiednik Nagrody Nobla.

Nagroda Abela
Ilustracja
Nagroda za osiągnięcia matematyczne
Przyznawana przez Norweska Akademia Nauk
Lokalizacja Oslo (Norwegia)
Pierwsze rozdanie 2003
Strona internetowa

FundacjaEdytuj

Nagroda Abela została ustanowiona przez norweski rząd w 2002 roku, w dwusetną rocznicę urodzin wybitnego matematyka Nielsa Henrika Abela. 23 listopada 2001 roku premier Norwegii, Jens Stoltenberg, ogłosił na Uniwersytecie w Oslo, że rząd przeznaczył 200 milionów koron norweskich (około 25 milionów dolarów) na Fundację Abela, mającą wypłacać nagrody. Wartość Nagrody Abela wynosi obecnie 980 000 dolarów.

Nagroda Abela a Medal FieldsaEdytuj

Nagroda Abela w zamyśle ma niwelować braki Medalu Fieldsa – jak dotąd najbardziej prestiżowej nagrody matematycznej – które nie pozwalają mu stać się pełnym odpowiednikiem Nagrody Nobla, a mianowicie: Nagroda Abela przyznawana jest co roku (Medal Fieldsa co 4 lata), nie istnieje ograniczenie wiekowe dla laureatów (Medal Fieldsa mogą otrzymać tylko matematycy mający mniej niż 40 lat), wreszcie idąca za nagrodą gratyfikacja finansowa jest porównywalna z nagrodą noblowską (w przypadku Medalu Fieldsa jest ona znacznie niższa, gdyż wynosi 15 000 dolarów).

LaureaciEdytuj

Z tym tematem związana jest kategoria: Laureaci Nagrody Abela.

Kandydatury do Nagrody Abela może zgłosić praktycznie każdy, nie można jednak zgłosić się samemu. Laureatów wybiera pięcioosobowy komitet powoływany na okres dwuletni przez Norweską Akademię Nauk w porozumieniu z Międzynarodową Unią Matematyczną (IMU). Nazwisko laureata ogłaszane jest corocznie na przełomie marca i kwietnia. Możliwe jest przyznanie nagrody więcej niż jednej osobie, jednak tylko wtedy, gdy prowadziły one badania w tej samej dziedzinie.

Rok Laureat Uczelnia Uzasadnienie
2003 Jean-Pierre Serre Kolegium Francuskie za osiągnięcia w dziedzinie topologii, geometrii algebraicznej oraz teorii liczb
2004 Michael Atiyah
Isadore Singer
Uniwersytet Edynburski
Instytut Techniczny Massachusetts
za odkrycie i udowodnienie twierdzenia o indeksie, a także za osiągnięcia w łączeniu topologii, geometrii i analizy oraz wybitną rolę w budowaniu nowych mostów między matematyką a fizyką teoretyczną
2005 Peter Lax Instytut Nauk Matematycznych im. Richarda Couranta (Uniwersytet Nowojorski) za wkład w teorię i zastosowanie równań różniczkowych cząstkowych oraz sposobów ich rozwiązywania
2006 Lennart Carleson Królewski Instytut Techniczny za wkład w analizę harmoniczną i teorię gładkich systemów dynamicznych
2007 S.R. Srinivasa Varadhan Instytut Nauk Matematycznych im. Richarda Couranta (Uniwersytet Nowojorski) za wkład do teorii prawdopodobieństwa, w szczególności za stworzenie jednolitej teorii dużych odchyleń
2008 John Griggs Thompson
Jacques Tits
Uniwersytet Florydy
Kolegium Francuskie
za głębokie osiągnięcia w algebrze, a szczególnie za stworzenie nowoczesnej teorii grup
2009 Michaił Gromow Instytut Wyższych Studiów Naukowych za rewolucyjny wkład w dziedzinie geometrii
2010 John Tate Uniwersytet Teksański w Austin za wybitne osiągnięcia w dziedzinie teorii liczb
2011 John Milnor Uniwersytet w Stony Brook za pionierskie odkrycia w topologii, geometrii i algebrze
2012 Endre Szemerédi Węgierska Akademia Nauk oraz Uniwersytet Rutgersa za głęboki wkład w matematykę dyskretną i informatykę teoretyczną
2013 Pierre Deligne Instytut Studiów Zaawansowanych za odegranie kluczowej roli w łączeniu geometrii algebraicznej z innymi dziedzinami matematyki[1]
2014 Jakow Sinaj Instytut Fizyki Teoretycznej im. Lwa Landaua oraz Uniwersytet w Princeton za wkład w teorię systemów dynamicznych, teorię ergodyczną i fizykę matematyczną
2015 John Forbes Nash
Louis Nirenberg
Uniwersytet w Princeton
Instytut Nauk Matematycznych im. R.C. (UN)
za wkład w teorię cząstkowych równań różniczkowych
2016 Andrew Wiles[2] Uniwersytet w Princeton za udowodnienie wielkiego twierdzenia Fermata
2017 Yves Meyer[3] École normale supérieure Paris-Saclay za teorię falek
2018 Robert Langlands[4] Instytut Studiów Zaawansowanych za badania nad związkami między teorią liczb a teorią reprezentacji
2019 Karen Uhlenbeck[5] Uniwersytet Teksański w Austin za osiągnięcia w badaniach geometrycznych równań różniczkowych cząstkowych, cechowania i wkład w geometrię, analizę i fizykę matematyczną

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Rozwiązał zagadkę za milion dolarów. Odkrywcy.pl, 2013-03-22. [dostęp 2013-03-22]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  2. Andrew Wiles, który udowodnił słynne twierdzenie Fermata, dostał matematycznego Nobla, wyborcza.pl [dostęp 2016-03-19].
  3. Yves Meyer z nagrodą Abel, rp.pl [dostęp 2017-03-21].
  4. Robert Langlands receives the Abel Prize 2018, royalsociety.org [dostęp 2018-03-23].
  5. Karen Uhlenbeck first woman to win the Abel Prize (ang.). abelprize.no. [dostęp 2019-03-20].