Otwórz menu główne

Niwiska (województwo podkarpackie)

wieś w województwie podkarpackim

Niwiskawieś w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie kolbuszowskim, w gminie Niwiska; siedziba i największa miejscowość gminy Niwiska. Leży przy drodze powiatowej relacji Kolbuszowa – Niwiska – Tuszyma, 12 km na południowy zachód od Kolbuszowej. Sołectwo zajmuje powierzchnię 23.87 kilometrów kwadratowych, z czego niemal połowę stanowią kompleksy leśne – pozostałości Puszczy Sandomierskiej.

Niwiska
Kościół pw. św. Mikołaja w Niwiskach
Kościół pw. św. Mikołaja w Niwiskach
Państwo  Polska
Województwo podkarpackie
Powiat kolbuszowski
Gmina Niwiska
Wysokość 194 - 253 m n.p.m.
Liczba ludności (2016-12-31) 1589[1]
Strefa numeracyjna 17
Kod pocztowy 36-147[2]
Tablice rejestracyjne RKL
SIMC 0657220
Położenie na mapie gminy Niwiska
Mapa lokalizacyjna gminy Niwiska
Niwiska
Niwiska
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Niwiska
Niwiska
Położenie na mapie województwa podkarpackiego
Mapa lokalizacyjna województwa podkarpackiego
Niwiska
Niwiska
Położenie na mapie powiatu kolbuszowskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu kolbuszowskiego
Niwiska
Niwiska
Ziemia50°13′31″N 21°36′38″E/50,225278 21,610556
Eklektyczny dwór Hupków

Spis treści

Części wsiEdytuj

Integralne części wsi Niwiska[3][4]
SIMC Nazwa Rodzaj
0657243 Koniec część wsi
0657295 Okrąglica przysiółek
0657250 Podhucie część wsi
0657266 Podkościele część wsi
0657303 Uwrocie przysiółek
0657272 Zadwórz część wsi
0657289 Załuże część wsi

HistoriaEdytuj

Wieś została lokowana w 1575 r. przez Gabriela Krasowskiego, w dobrach Stanisława Tarnowskiego z Rzemienia. Wieś powstała na „surowym korzeniu”, na prawie magdeburskim, wśród rozległych lasów Puszczy Sandomierskiej. Jej społeczność stanowiła mieszanka Polaków, Tatarów, Wołochów, Niemców, Rusinów, Czechów, Szwedów, Żydów i innych, o czym świadczą również dzisiejsze nazwiska. Pierwsi mieszkańcy Niwisk prowadzili gospodarkę rolno-hodowlaną uzupełnianą bartnictwem. Na słabych glebach wysiewano głównie żyto, owies i jęczmień, ważną rolę w gospodarce odgrywała hodowla trzody chlewnej wypasanej na żołędziach dębowych i buczynie. Od 1591 istniała w tu, na przełomie XVI i XVII wieku huta szkła.

W roku 1593 Zofia Tarnowska ufundowała na pagórku zwanym Niedźwiedzią Górą modrzewiowy kościół pw. św. Mikołaja jako wotum za nawrócenie z wierzeń braci polskich dzięki kazaniom ks. Piotra Skargi. W 1598 r. za zgodą biskupa krakowskiego kościół otrzymał uposażenie i stał się filią parafii Rzochów w dekanacie mieleckim, posiadając własnego duszpasterza zależnego od parafii macierzystej. W 1619 r. kościół został konsekrowany przez biskupa Waleriana Lubienieckiego. Z 1602 r. pochodzi pierwsza wzmianka o szkole parafialnej, a z 1728 r. o szpitalu dla ubogich. Po pożarze kościoła z 1876 wybudowano staraniem ks. Józefa Grabowskiego nowy, murowany kościół, konsekrowany przez Ignacego Łobosa, biskupa tarnowskiego. W 1925 r. bp Leon Wałęga erygował samodzielną parafię.

W czasie II wojny światowej Niwiska należały do niemieckiego poligonu SS TruppenÜbungsPlatz Heidelager z siedzibą w Pustkowie k. Dębicy. W sąsiedniej wsi Blizna Niemcy dokonywali prób z bronią rakietową V-1 i V-2. Tak Niwiska z okolicą stały się bazą dla penetrujących poligon członków wywiadu Armii Krajowej i Batalionów Chłopskich. Wysiedlony z Niwisk proboszcz, a zarazem kapelan AK, ks. Jan Kurek, mieszkał przez pewien w szkole w sąsiedniej miejscowości Hucisko, gdzie z narażeniem życia odprawiał nabożeństwa i przewoził do Komendy Obwodu AK w Kolbuszowej części broni V zdobytej przez partyzantów. Stamtąd trafiała do Warszawy i Londynu.

Ostatnim żyjącym dziedzicem wsi był dr Jan Hupka (1866–1952) – zasłużony dla kraju i regionu poseł na Galicyjski Sejm Krajowy i do Rady Państwa w Wiedniu, wieloletni marszałek powiatu kolbuszowskiego. Jedną z jego publikacji jest: „Z czasów wielkiej wojny. Pamiętnik niekombatanta.” wyd. 1, Niwiska 1936, wyd. 2 Lwów 1937.

Niwiska są wsią typu wielodrożnica, o luźnej zabudowie, uformowanej w przysiółki (części wsi): Dębrzyna, Koniec, Podkościele, Załuże, Stara Huta, Podhucie, Gaik, Zadwórz, Folus, Podgminie, Dunaj, Urwocie, Okręglica i Wrażniówka.

Wspólnoty wyznanioweEdytuj

Miejscowość jest siedzibą rzymskokatolickiej parafii parafii św. Mikołaja należącej do dekanatu Kolbuszowa Zachód w diecezji rzeszowskiej[5]. Parafia obejmuje swym zasięgiem miejscowości: Niwiska, Trześń, Hucisko, Leszcze, część Zapola i część Huciny.

Atrakcje turystyczneEdytuj

  • Kaplica cmentarna z 1874 r., nazywana też Kaplicą Grobową Hupków (spoczywają tu w podziemiu zwłoki całej rodziny Hupków); nagrobki z przełomu XIX i XX w.

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Gmina w liczbach - zestawienie statystyczne. niwiska.pl. [dostęp 2017-04-07].
  2. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych. Poczta Polska S.A., styczeń 2013. s. według wyboru. [dostęp 2014–03–09].
  3. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części. „Dziennik Ustaw”. Nr 29, poz. 200, s. 1867, 2013–02–15. Ministerstwo Administracji i Cyfryzacji. [dostęp 2014–03–09]. 
  4. TERYT (Krajowy Rejestr Urzędowego Podziału Terytorialnego Kraju). Główny Urząd Statystyczny. [dostęp 18.11.2015].
  5. Parafia na stronie diecezji

Linki zewnętrzneEdytuj