Nosal (Tatry)

Nosal (1206 m[1]) – szczyt reglowy w Tatrach Zachodnich nad Kuźnicami, między Doliną Bystrej a Doliną Olczyską. Nazwa góry pochodzi od kształtu skał od północno-zachodniej strony, przypominających nos[2].

Nosal
Ilustracja
Widok na Nosal z Doliny Goryczkowej
Państwo  Polska
Położenie Polska
Pasmo Tatry, Karpaty
Wysokość 1206 m n.p.m.
Wybitność 105 m
Położenie na mapie Tatr
Mapa lokalizacyjna Tatr
Nosal
Nosal
Ziemia49°16′35,2″N 19°59′22,1″E/49,276444 19,989472

TopografiaEdytuj

Stanowi zakończenie północno-wschodniej grani Kasprowego Wierchu. Północnymi podnóżami Nosala przebiega granica między Tatrami a Rowem Podtatrzańskim (a dokładniej jego częścią zwaną Rowem Zakopiańskim)[2]. Od południowej strony Nosalowa Przełęcz (1101 m[1]) oddziela go od zalesionego Nieboraka. Na północ Nosal tworzy trójkątny stok, którego wierzchołek znajduje się na szczycie, a podstawa tworzy północną granicę Tatr. Obydwa ramiona tego stoku (północno-zachodnie i południowo-wschodnie) podcięte są pasem stromych skał. Największe ściany usytuowane są pod ramieniem północno-zachodnim. Do Doliny Bystrej opadają tu ściany o wysokości dochodzącej do 50 m. Pod grzbietem północno-wschodnim znajduje się dużo mniejszy pas skał opadający do Doliny Olczyskiej. Najwybitniejsza w nim skała to Pióro[3].

Opis szczytuEdytuj

Zbudowany jest wyłącznie ze skał osadowychwapieni i dolomitów z środkowego triasu[4]. Poza tym jest całkowicie porośnięty lasem. Mimo bliskości osad ludzkich las ten zachowany jest w dobrym stanie. Oprócz pospolitego w Tatrach świerka występują tutaj buki, sosny zwyczajne, a nawet sztucznie wprowadzona sosna czarna[3]. Na pionowych skałach w ramieniu północno-zachodni zdarzały się wypadki śmiertelne, szczególnie wśród poszukiwaczy szarotek, turnie te były też wybierane przez samobójców[4].

W północno-zachodnim zboczu znajduje się jaskinia Dziura pod Nosalem[5].

Na skałach ciekawa flora roślin wapieniolubnych, m.in. rośnie tu szarotka alpejska, pierwiosnek łyszczak. Występują też rzadkie w Polsce storczyki: dwulistnik muszy i wyblin jednolistny[6]. Szarotki alpejskie zostały jednak w dużym stopniu wyniszczone przez zbieraczy[2]. Z większych zwierząt w lasach bytuje ryś, jeleń, puchacz[7].

Sport i turystykaEdytuj

Nosal jest popularny wśród turystów i narciarzy. Na zalesionym północnym stoku znajduje się Centrum Narciarskie Nosal z kilkoma wyciągami. Od górnej stacji wyciągu prowadzi też nartostrada przez Nosalową Przełęcz do Kuźnic. Z wierzchołka, mimo że niewysokiego, roztaczają się ciekawe widoki na Czerwone Wierchy, Giewont, rejon Doliny Bystrej oraz granitowe szczyty wznoszące się ponad Doliną Gąsienicową i doliną Pańszczycą[3].

Nosal był też popularny wśród taterników. W jego zachodnich ścianach, opadających do Doliny Bystrej, znajduje się około 30 dróg wspinaczkowych. Trenowali na nich również ratownicy TOPR. Tatrzański Park Narodowy zakazał tu jednak wspinaczki[3].

 
Zachodnie ściany Nosala
 
Widok ze szczytu Nosala na Dolinę Bystrej i Tatry
 
Północno-zachodni grzbiet Nosala
 
Skały na szczycie Nosala
 
Nosal od południa

Szlaki turystyczneEdytuj

  – łatwy szlak zielony z Kuźnic przez Nosalową Przełęcz i Nosal do przystanku „Murowanica” (w drodze z centrum Zakopanego do Kuźnic)
  • Czas przejścia z Kuźnic na szczyt: 35 min, ↓ 30 min
  • Czas przejścia ze szczytu do Murowanicy: 35 min, ↑ 45 min
  – żółty z Nosalowej Przełęczy na Olczyską Polanę. Czas przejścia: 25 min, ↑ 30 min

PrzypisyEdytuj

  1. a b Główny Urząd Geodezji i Kartografii, Dane pomiarowe z lotniczego skaningu laserowego.
  2. a b c Zofia Radwańska-Paryska, Witold Henryk Paryski: Wielka encyklopedia tatrzańska. Poronin: Wyd. Górskie, 2004. ISBN 83-7104-009-1.
  3. a b c d Władysław Cywiński: Kasprowy Wierch – Tatry. Przewodnik szczegółowy, tom 13. Poronin: Wyd. Górskie, 2008. ISBN 978-83-7104-038-2.
  4. a b Józef Nyka: Tatry polskie. Przewodnik. Wyd. XIII. Latchorzew: Wyd. Trawers, 2003. ISBN 83-915859-1-3.
  5. Jaskinie, Państwowy Instytut Geologiczny – Państwowy Instytut Badawczy, jaskiniepolski.pgi.gov.pl [dostęp 2016-07-13].
  6. Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa: Czerwona księga Karpat Polskich. Kraków: Instytut Botaniki PAN, 2008. ISBN 978-83-89648-71-6.
  7. Władysław Szafer: Tatrzański Park Narodowy. Zakład Ochrony Przyrody PAN, 1962.
Panorama ze szczytu na Tatry