Nosal (Tatry)

Nosal (1206 m[1]) – szczyt reglowy w Tatrach Zachodnich nad Kuźnicami, między Doliną Bystrej a Doliną Olczyską. Nazwa góry pochodzi od przypominających nos skał od północno-zachodniej strony[2].

Nosal
Ilustracja
Nosal z Doliny Goryczkowej
Państwo  Polska
Położenie Polska
Pasmo Tatry, Karpaty
Wysokość 1206 m n.p.m.
Wybitność 105 m
Położenie na mapie Tatr
Mapa konturowa Tatr, blisko centrum u góry znajduje się czarny trójkącik z opisem „Nosal”
Ziemia49°16′35,2″N 19°59′22,1″E/49,276444 19,989472

TopografiaEdytuj

Stanowi zakończenie północno-wschodniej grani Kasprowego Wierchu. Północnymi podnóżami przebiega granica między Tatrami a Rowem Podtatrzańskim (jego częścią zwaną Rowem Zakopiańskim)[2]. Od południa Nosalowa Przełęcz (1101 m[1] oddziela go od zalesionego Nieboraka. Na północ Nosal tworzy trójkątny stok z wierzchołkiem na szczycie i podstawą tworzącą północną granicę Tatr. Obydwa ramiona tego stoku (północno-zachodnie i południowo-wschodnie) podcięte są pasem stromych skał. Największe ściany, o wysokości dochodzącej do 50 m, są pod ramieniem północno-zachodnim, opadającym do Doliny Bystrej. Pod grzbietem północno-wschodnim jest mniejszy pas skał opadający do Doliny Olczyskiej. Najwybitniejszą skałą jest tam Pióro[3].

OpisEdytuj

Zbudowany jest wyłącznie ze skał osadowychwapieni i dolomitów ze środkowego triasu[4]. Poza tym jest całkowicie porośnięty lasem, który mimo bliskości osad ludzkich jest w dobrym stanie. Oprócz pospolitego w Tatrach świerka rosną buki, sosny zwyczajne oraz sztucznie wprowadzona sosna czarna[3]. Na pionowych skałach w ramieniu północno-zachodnim zdarzały się wypadki śmiertelne, szczególnie wśród poszukiwaczy szarotek, turnie te były też wybierane przez samobójców[4].

W północno-zachodnim zboczu jest jaskinia Dziura pod Nosalem[5].

Na skałach rosną rośliny wapieniolubne, m.in. szarotka alpejska, pierwiosnek łyszczak. Występują też rzadkie w Polsce storczyki: dwulistnik muszy i wyblin jednolistny[6]. Szarotki alpejskie zostały znacznie przetrzebione przez zbieraczy[2]. Z większych zwierząt w lasach bytuje ryś, jeleń, puchacz[7].

Sport i turystykaEdytuj

Nosal jest popularny wśród turystów i narciarzy. Na porośniętej lasem północnej stronie jest stok narciarski z kilkoma wyciągami. Od górnej stacji wyciągu prowadzi też nartostrada przez Nosalową Przełęcz do Kuźnic. Z wierzchołka, choć niewysokiego, roztaczają się widoki na Czerwone Wierchy, Giewont, rejon Doliny Bystrej oraz granitowe szczyty wznoszące się ponad Doliną Gąsienicową i doliną Pańszczycą[3].

Nosal był popularny wśród taterników. W jego zachodnich ścianach opadających do Doliny Bystrej jest około 30 dróg wspinaczkowych. Trenowali na nich ratownicy TOPR. Tatrzański Park Narodowy zakazał tam jednak wspinaczki[3].

Szlaki turystyczneEdytuj

  – łatwy szlak zielony z Kuźnic przez Nosalową Przełęcz i Nosal do przystanku „Murowanica” (w drodze z centrum Zakopanego do Kuźnic)
  • Czas przejścia z Kuźnic na szczyt: 35 min, ↓ 30 min
  • Czas przejścia ze szczytu do Murowanicy: 35 min, ↑ 45 min
  – żółty z Nosalowej Przełęczy na Olczyską Polanę. Czas przejścia: 25 min, ↑ 30 min

PrzypisyEdytuj

  1. a b Główny Urząd Geodezji i Kartografii, Dane pomiarowe z lotniczego skaningu laserowego.
  2. a b c Witold Henryk Paryski, Zofia Radwańska-Paryska, Wielka encyklopedia tatrzańska, Poronin: Wydawnictwo Górskie, 2004, ​ISBN 83-7104-009-1​.
  3. a b c d Władysław Cywiński. Kasprowy Wierch – Tatry. Przewodnik szczegółowy, tom 13, Poronin, Wyd. Górskie, 2008, ​ISBN 978-83-7104-038-2
  4. a b Józef Nyka, Tatry Polskie. Przewodnik, wyd.13, Latchorzew: Wydawnictwo Trawers, 2003,​ISBN 83-915859-1-3​.
  5. Jaskinie, Państwowy Instytut Geologiczny – Państwowy Instytut Badawczy [dostęp 2016-07-13].
  6. Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa. Czerwona księga Karpat Polskich, Kraków: Instytut Botaniki PAN, 2008, ​ISBN 978-83-89648-71-6
  7. Władysław Szafer. Tatrzański Park Narodowy, Zakład Ochrony Przyrody PAN, 1962.