Otwórz menu główne

Obszar Chronionego Krajobrazu Wydm Kotliny Toruńsko-Bydgoskiej

Obszar Chronionego Krajobrazu Wydm Kotliny Toruńsko-Bydgoskiejobszar chronionego krajobrazu położony w środkowej części województwa kujawsko-pomorskiego.

Obszar Chronionego Krajobrazu Wydm Kotliny Toruńsko-Bydgoskiej
obszar chronionego krajobrazu
Państwo  Polska
Województwo  kujawsko-pomorskie
Mezoregion Kotlina Toruńska
Data utworzenia 1991
Akt prawny Rozporządzenie nr 9/1991 Wojewody Bydgoskiego z dnia 14 czerwca 1991 r.
Powierzchnia 28 100 ha
Obszary chronione 1 rezerwat przyrody
Położenie na mapie województwa kujawsko-pomorskiego
Mapa lokalizacyjna województwa kujawsko-pomorskiego
Obszar Chronionego Krajobrazu Wydm Kotliny Toruńsko-Bydgoskiej
Obszar Chronionego Krajobrazu Wydm Kotliny Toruńsko-Bydgoskiej
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Obszar Chronionego Krajobrazu Wydm Kotliny Toruńsko-Bydgoskiej
Obszar Chronionego Krajobrazu Wydm Kotliny Toruńsko-Bydgoskiej
Ziemia53°01′N 18°13′E/53,016667 18,216667
Zrąb na zboczu wydmy
Niewielki wał wydmowy na łące w Puszczy Bydgoskiej
Krajobraz w Puszczy

Obszar został utworzony na mocy Rozporządzenia Nr 9/91 Wojewody Bydgoskiego z dnia 14 czerwca 1991 roku[1]. Zajmuje powierzchnię 281 km2[1][2].

Spis treści

LokalizacjaEdytuj

Obszar stanowi fragment Pradoliny Toruńsko-Eberswaldzkiej, na terenie mezoregionu Kotlina Toruńska (315.35) i mikroregionu Wydmy Puszczy Bydgoskiej (315.354). Znajduje się na południe od Bydgoszczy, wkraczając na terytorium miasta w okolicy lasów położonych na południe od Zakładów Chemicznych „Zachem” i Bydgoskiego Parku Przemysłowego oraz ciągnie się w kierunku wschodnim obejmując większość obszaru Puszczy Bydgoskiej. Na wschodzie graniczy z Obszarem Chronionego Krajobrazu Wydmowy na południe od Torunia, zaś na południowym zachodzie z Obszarem Chronionego Krajobrazu Łąk Nadnoteckich.

Obszar znajduje się na terenie gmin: Bydgoszcz, Białe Błota, Nowa Wieś Wielka, Rojewo, Solec Kujawski i Gniewkowo[2].

CharakterystykaEdytuj

Obszar składa się z dwóch jednostek:

  • części zachodniej: 246 km2,
  • części wschodniej: 35 km2.

Podobszar zachodni obejmuje podstawowy fragment Kotliny Toruńsko-Bydgoskiej w granicach dawnego województwa bydgoskiego. Na jego powierzchnię składają się:

  • lasy: 231,5 km2 (94% obszaru),
  • wody (głównie Jezioro Jezuickie): 1,50 km2,
  • tereny pozostałe, przeważnie rolne: 13 km2.

Podobszar wschodni obejmuje natomiast obszar położony w okolicach Gniewkowa i Suchatówki.

Obszar Chronionego Krajobrazu pokrywają zwarte kompleksy borów świeżych (z dominującą sosną) oraz jedne z największych w Polsce pola wydmowe. Urozmaiceniem krajobrazu są liczne topole, z których wiele ustanowiono pomnikami przyrody[3].

Stanowi on strefę masowego wypoczynku mieszkańców Bydgoszczy, Solca Kujawskiego i innych pobliskich miejscowości.

Pola wydmoweEdytuj

W granicach Obszaru Chronionego Krajobrazu znajduje się jeden z największych kompleksów wydm śródlądowych występujących w Polsce (obok wydm Puszczy Kampinoskiej, Międzyrzecza Warty i Noteci, wydm Dolnego Śląska, południowej Wielkopolski i Równiny Biłgorajskiej)[4].

Wydmy powstały z piasków akumulacji rzecznej, naniesionych przez wody roztopowe lodowca płynące Pradoliną Toruńsko-Eberswaldzką. Przeważają wydmy paraboliczne zwrócone ramionami w kierunku zachodnim, gdyż wiatry z tego sektora przeważały w głównych okresach wydmotwórczych. Rzadziej są to wały wydmowe, o dłuższej osi położonej na kierunku zachód-wschód lub nieregularne pagórki. W większości formy wydmowe nie są w pełni wykształcone, często łączą się tworząc system wyniesień różnego kształtu[4].

Wydmy osiągają wysokość bezwzględną 104 m n.p.m., przy przeciętnym wyniesieniu terasy 69-71 m n.p.m. Średnia ich wysokość względna wynosi 10-25 m, a długość ok. 1700 m, osiągając maksymalne wartości rzędu 5200 m. Nachylenie zboczy dowietrznych w strefie czoła wydm parabolicznych wynosi przeciętnie 10-13°, a zboczy odwietrznych 19-22°. Wartości te są nieco inne w przypadku ramion wydm. Obszary międzywydmowe nie tworzą typowych niecek deflacyjnych, są natomiast często podmokłe i zatorfione z niewielkiej miąższości materiałem organicznym (0,5-1,0 m). Na niewielkiej powierzchni przekształcenia eoliczne są słabsze i nie utworzyły się tam wydmy (np. okolice Wypalenisk, Trzcińca). Kompleks wydm prawie w całości zalesiony jest borami sosnowymi (siedlisko boru świeżego)[4].

Obszar Chronionego Krajobrazu Wydm Kotliny Toruńsko-Bydgoskiej znajduje się w strefie oddziaływań emisji przemysłowych i energetycznych ze strony Bydgoszczy i Torunia (tlenki siarki, azotu, pyły). W związku z tym część drzewostanów zaliczana jest do uszkodzonych pod wpływem tych emisji w stopniu średnim i słabym. Oznacza, to w pierwszym przypadku uszkodzenie aparatu asymilacyjnego drzew od 26% do 60%, a w drugim od 11% do 25%[4].

Rezerwaty przyrodyEdytuj

Ograniczenia środowiskoweEdytuj

Na Obszarze Chronionego Krajobrazu Wydm Kotliny Toruńsko-Bydgoskiej zakazane jest naruszanie stateczności wydm i pól wydmowych. Ze względu na glebo- i wodochronny charakter lasów – niektóre fragmenty kompleksów leśnych nie są wskazane do zrębów całkowitych. Poza tym obowiązują na tym obszarze zakazy dotyczące obszarów chronionego krajobrazu zawarte w ustawie o ochronie przyrody[5].

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. a b Obszar Chronionego Krajobrazu Wydm Kotliny Toruńsko-Bydgoskiej część wschodnia i zachodnia. W: Centralny Rejestr Form Ochrony Przyrody [on-line]. Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska. [dostęp 2018-11-18].
  2. a b Uchwała Nr VI/106/11 Sejmiku Województwa Kujawsko-Pomorskiego z dnia 21 marca 2011 r. w sprawie obszarów chronionego krajobrazu. W: Dz. Urz. Województwa Kujawsko-Pomorskiego Nr 99, poz. 793 [on-line]. 2011-04-22. [dostęp 2018-11-18].
  3. Program Ochrony Środowiska dla miasta Bydgoszczy na lata 2005-2012. [dostęp 2018-11-18].
  4. a b c d Banaszak Józef red.: Środowisko przyrodnicze Bydgoszczy. Wydawnictwo TANNAN, Bydgoszcz 1996
  5. Ochrona dziedzictwa przyrodniczego i racjonalne użytkowanie zasobów przyrody. Biuletyn Informacji Publicznej – Starostwo Powiatowe w Bydgoszczy. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-11-30)].

BibliografiaEdytuj

  • Marcysiak Katarzyna: Ochrona przyrody – Bydgoszcz i okolice. [w.] Banaszak Józef red.: Przyroda Bydgoszczy. Wydawnictwo Akademii Bydgoskiej im. Kazimierza Wielkiego, Bydgoszcz 2004. ​ISBN 83-7096-531-8