Otwórz menu główne

Opactwo Cystersów w Mogile – założenie klasztorne (wraz z kościołem Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny i św. Wacława) znajdujące się we wschodniej części Krakowa w dzielnicy Nowa Huta na terenie dawnej wsi Mogiła przy ul. Klasztornej 11.

Opactwo Cystersów
Distinctive emblem for cultural property.svg nr rej. A-20 z 7 marca 1930
oraz A-1277 z 19 lutego 1975/M[1]
Kościół Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny i św. Wacława oraz klasztor oo. Cystersów
Kościół Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny i św. Wacława oraz klasztor oo. Cystersów
Państwo  Polska
Miejscowość Kraków-Mogiła
ul. Klasztorna 11
Kościół kościół katolicki
Rodzaj klasztoru opactwo
Właściciel cystersi
Typ zakonu męski
Obiekty sakralne
kościół Kościół Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny i św. Wacława
kościół Narodzenia Pańskiego i św. Bartłomieja Apostoła
Kaplica Matki Boskiej Częstochowskiej
Materiał budowlany cegła i kamień
Data budowy 12221266
Położenie na mapie Krakowa
Mapa lokalizacyjna Krakowa
Opactwo Cystersów
Opactwo Cystersów
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Opactwo Cystersów
Opactwo Cystersów
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa małopolskiego
Opactwo Cystersów
Opactwo Cystersów
Ziemia50°03′52″N 20°03′10″E/50,064528 20,052750
Strona internetowa klasztoru
Widok na założenie klasztorne z Mostu Wandy

Spis treści

HistoriaEdytuj

Pierwotnym miejscem lokacji klasztoru miały się stać Kacice położone niedaleko Słomnik. Kilka lat później fundator zrezygnował z tego miejsca i wymienił się z jednym z członków swojej rodziny na znajdujące się w Mogile pod Krakowem tzw. „pole św. Wacława”. Cystersi przybyli do Mogiły w 1222 roku z klasztoru w Lubiążu na Dolnym Śląsku. Zostali tam sprowadzeni przez biskupa krakowskiego Iwona Odrowąża. Zwieńczeniem pracy zakonników było powstanie kościoła pod wezwaniem Matki Bożej Wniebowziętej i św. Wacława męczennika (być może wezwanie to nawiązuje od wcześniejszej nazwy tego miejsca „pole św. Wacława”) oraz klasztor, który przetrwał do czasów dzisiejszych. Historia nie szczędziła klasztorowi dziejowych doświadczeń. W XIII w. został spustoszony przez napady Tatarów oraz najazd Szwedów w XVII w. Miejsce to związane jest z dziejami Polski.

Mocą zawartego ze Stolicą Apostolską konkordatu wschowskiego w 1737 roku królowie Polski mieli prawo mianować tutaj opatów komendatoryjnych[2].

Gościli tu władcy tacy jak książę Bolesław V Wstydliwy i jego żona św. Kinga, królowie Kazimierz III Wielki (z jego pomocą rozbudowano krużganki klasztorne), Władysław II Jagiełło z królową św. Jadwigą. Bywał tu także Zygmunt I Stary oraz królowa Bona z synem Zygmuntem II Augustem, Stefan Batory, Maksymilian III Habsburg, Zygmunt III Waza, Michał Korybut Wiśniowiecki, car Aleksander I Romanow i jego brat wielki książę Konstanty.

Zaś z ludzi kultury, sztuki i nauki: Jakub z Paradyża, Andrzej Gałka, Stanisław Samostrzelnik, Tomasz Dolabella, Wojciech Bogusławski, Cyprian Kamil Norwid, Jan Matejko, Józef Szujski, Władysław Łuszczkiewicz, Witold Pruszkowski, Adam Chmielowski, Stanisław Wyspiański.

Od powstania klasztoru po dziś dzień jego gospodarzami są Cystersi.

W kościele opackim (od 1970 mającym status bazyliki mniejszej) znajduje się kaplica Krzyża Świętego. Kościołem parafialnym został dopiero w 1851 roku, wcześniej służył tylko zakonnikom a wierni mieli do niego wstęp tylko kilka razy w roku.

Opatami mogilskimi byli m.in.: Piotr z Lubiąża, Jan Stechir, Piotr Hirszberg, Erazm Ciołek, Wawrzyniec Goślicki, Marcin Białobrzeski, Paweł Piasecki, Paweł Wołucki, Jan Kazimierz Denhoff, Stanisław Szembek, Krzysztof Antoni Szembek, Michał Szembek, Jan Aleksander Lipski, Michał Kunicki, Michał Wodzicki, Jan Kanty Wodzicki, Jan Chrzciciel Schindler.

CiekawostkiEdytuj

  • W mogilskim kościele było pochowanych około 100 przedstawicieli rodziny Odrowążów, ale do naszych czasów dotrwały jedynie szczątki 17 płyt nagrobnych, które znajdują się obecnie na krużgankach.
  • W Mogile był też pochowany biskup krakowski Jan Muskata. Jego zniszczony pożarem brązowy nagrobek został w 1743 r. sprzedany przez mnichów na złom.
  • Podczas ostatniej konserwacji krużganków odsłonięto i w pełni zrekonstruowano polichromię Stanisława Samostrzelnika oraz 24-godzinną tarczę najstarszego w Polsce zegara mechanicznego pochodzącego z XIII w.
  • Obecny gotycki wygląd wnętrza kościoła w Mogile to wynik konserwacji (debarokizacji) z lat 90. dwudziestego wieku i początów wieku dwudziestego pierwszego, podczas której usunięto większość stal z nawy głównej oraz ołtarze w prezbiterium, transepcie i przy filarach.


PrzypisyEdytuj

  1. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo małopolskie. 2018-09-30.
  2. Historia Kościoła w Polsce, t. 1, cz. 2, Poznań-Warszawa 1974, s. 431.

Linki zewnętrzneEdytuj