Otwórz menu główne

Przepiórka zwyczajna

Ten artykuł dotyczy ptaka. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.

Przepiórka zwyczajna[4], przepiórka[4][5] (Coturnix coturnix) – gatunek średniego ptaka wędrownego z rodziny kurowatych (Phasianidae), zamieszkujący niemal całą Europę, Azję Środkową i Południową oraz Afrykę. Przeloty w V i VIII – IX (wyjątkowo do XI). Zimuje w basenie Morza Śródziemnego, Afryce, Azji Mniejszej i w Indiach.

Przepiórka zwyczajna
Coturnix coturnix[1]
(Linnaeus, 1758)
Ilustracja
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Nadrząd ptaki neognatyczne
Rząd grzebiące
Rodzina kurowate
Podrodzina bażanty
Plemię Coturnicini
Rodzaj Coturnix
Gatunek przepiórka zwyczajna
Synonimy
  • Tetrao Coturnix Linnaeus, 1758[2]
Podgatunki
  • C. c. coturnix (Linnaeus, 1758)
  • C. c. conturbans Hartert, 1917
  • C. c. inopinata Hartert, 1917
  • C. c. africana Temminck & Schlegel, 1849
  • C. c. erlangeri Zedlitz, 1912
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[3]
Status iucn3.1 LC pl.svg
Zasięg występowania
Mapa występowania

     w sezonie lęgowym

     występuje przez cały rok

     zimowiska

SystematykaEdytuj

Wyróżniono kilka podgatunków C. coturnix[4][6]:

MorfologiaEdytuj

 
Samica
Cechy gatunku 
Upierzenie płowobrązowe z ciemnobrunatnym wzorem pokrywającym wierzch ciała, głowę i pierś. Wierzch ciała i boki pokryte są białawym kreskowaniem. Samice mają brudnobiałe gardło, u samców występuje czarna plama o zmiennym rozmiarze – niekiedy przypomina jedynie wąski pas[7]. Samce wyróżnia też czarny wąs[8]. W locie zwracają uwagę długie skrzydła[7].
Wymiary średnie[2]
  • Długość ciała ok. 16–20 cm
  • Rozpiętość skrzydeł 32–35 cm
  • Masa ciała 70–155 g

EkologiaEdytuj

Biotop
Pola uprawne, pastwiska i łąki; szczególnie chętnie wybiera pola koniczyny. Na zimowiskach również przebywa na polach lub trawiastych równinach[8]. Zasiedla także obszary inne niż pochodzenia antropogenicznego – od półpustynnych terenów trawiastych po górskie płaskowyże. Odnotowywana do wysokości 2400 m n.p.m. w Zimbabwe, 3000 m n.p.m. w Kenii, 2990 m n.p.m. w Tadżykistanie i 3600 m n.p.m. w Ladakhu. Przepiórki unikają obszarów zadrzewionych i mokradeł[9].
Gniazdo
Na ziemi osłonięte roślinami. Ma formę płytkiego zagłębienia rzadko wyściełanego roślinami[9].
 
Jaja podgatunku C. c. coturnix
Jaja
Zasadniczo jeden lęg w maju lub czerwcu. Samica składa przeważnie od 8 do 13 jaj[10].
Wysiadywanie, młode 
Jaja wysiadywane są przez okres 17–20 dni wyłącznie przez samicę. Pisklęta są zagniazdownikami. Klują się żółte, pokryte brunatnymi cętkami, z domieszką rdzawej barwy na głowie, jasną pręgą na wierzchu głowy i ciemną plamką uszną[10]. Po około 19 dniach życia uzyskują zdolność lotu, w wieku 2 miesięcy są samodzielne[11]. Wcześniej do około 50 dni przebywają w grupach rodzinnych[10].
Pożywienie 
Pokarm roślinny wzbogacony drobnymi bezkręgowcami[10].
Głos, zachowanie
Przepiórki odzywają się trzysylabowym pit-pi-lit, intensywne i dobrze słyszalne. Ludowe podania tłumaczyły ten głos jako wzywanie chłopców do pracy („pójdźcie żąć”)[8]. Spłoszone i zmuszone do lotu odzywają się przenikliwym, piskliwym trii-trii. Wydają z siebie również kilka innych dźwięków, miękkich lub niskich, lecz są one trudne do usłyszenia[9]. Przepiórki prowadzą bardzo skryty tryb życia, wolą uciekać piechotą, do lotu zrywają się w ostateczności[8]. Zajmują niewielkie terytoria o powierzchni 0,7–1,5 ha[10]. W sezonie lęgowym przepiórki widywane są parami, po wyprowadzeniu lęgów żyją w grupach rodzinnych, przed wędrówkami łączą się w większe grupy[9].

Status i ochronaEdytuj

IUCN klasyfikuje przepiórkę jako gatunek najmniejszej troski (LC, Least Concern)[3]. W Polsce jest objęty ścisłą ochroną gatunkową[12]. Zagrożeniem dla przepiórek jest stosowanie toksycznych środków ochrony roślin, które pozbawiają je pokarmu w obszarach rolniczych. Zdarzają się również kolizje z budynkami i łapanie przez koty[11].

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Coturnix coturnix, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. a b c McGowan, P.J.K., Kirwan, G.M., de Juana, E. & Boesman, P.: Common Quail (Coturnix coturnix). W: del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (eds.). Handbook of the Birds of the World Alive [on-line]. 2019. [dostęp 2019-11-17].
  3. a b BirdLife International 2012, Coturnix coturnix [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2015 [online], wersja 2015.3 [dostęp 2015-10-02] (ang.).
  4. a b c Nazwy polskie za: Paweł Mielczarek, Marek Kuziemko: Plemię: Coturnicini Reichenbach, 1848 (wersja: 2019-11-05). W: Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2019-11-17].
  5. Nazwy polskie za: Paweł Mielczarek, Włodzimierz Cichocki. Polskie nazewnictwo ptaków świata. „Notatki Ornitologiczne”. Tom 40. Zeszyt specjalny, 1999. ISSN 0550-0842. 
  6. Frank Gill, David Donsker (red.): Pheasants, partridges, francolins (ang.). IOC World Bird List: Version 9.2. [dostęp 2019-11-17].
  7. a b Lars Svensson: Przewodnik Collinsa. Ptaki. Wyd. II. Warszawa: MULTICO, 2017, s. 56. ISBN 978-83-7763-406-6.
  8. a b c d Dominik Marchowski: Ptaki Polski. Kompletna lista 450 stwierdzonych gatunków. Wyd. 1. Warszawa: SBM, 2015, s. 58. ISBN 978-83-7845-983-5.
  9. a b c d Steve Madge, Phil McGowan: Pheasants, Partridges, and Grouse: A Guide to the Pheasants, Partridges, Quails, Grouse, Guineafowl, Buttonquails, and Sandgrouse of the World. Princeton University Press, 2002, s. 235–236. ISBN 978-0-691-08908-9.
  10. a b c d e Andrzej Dombrowski: Coturnix coturnix (Przepiórka). W: M. Gromadzki (red.): Poradniki ochrony siedlisk i gatunków Natura 2000 – podręcznik metodyczny. T. 7: Ptaki (część I). Warszawa: Ministerstwo Środowiska, 2004, s. 281–284. ISBN 83-86564-43-1.
  11. a b Andrzej G. Kruszewicz: Ptaki Polski. T. 1. MULTICO, 2010, s. 91–92. ISBN 978-83-7073-945-4.
  12. Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 16 grudnia 2016 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt (Dz.U. z 2016 r. poz. 2183)

Linki zewnętrzneEdytuj

  • Andrzej Dombrowski: Coturnix coturnix (Przepiórka). W: M. Gromadzki (red.): Poradniki ochrony siedlisk i gatunków Natura 2000 – podręcznik metodyczny. T. 7: Ptaki (część I). Warszawa: Ministerstwo Środowiska, 2004, s. 281–284. ISBN 83-86564-43-1.