Mauritius

państwo wyspiarskie na Oceanie Indyjskim

Mauritius, Republika Mauritiusu[3] (ang. Republic of Mauritius) – państwo wyspiarskie położone w południowo-zachodniej części Oceanu Indyjskiego, w archipelagu Maskarenów, około 900 km na wschód od Madagaskaru i ok. 170 km na północny wschód od Reunionu. Poza samą wyspą Mauritius do Republiki Mauritiusu należy także wyspa Rodrigues (w odległości 563 km na wschód od wyspy głównej), archipelag Cargados Carajos (402 km na północ) i Wyspy Agalega (933 km na północ).

Republika Mauritiusu
Republic of Mauritius
Flaga Mauritiusa
Herb Mauritiusa
Flaga Mauritiusa Herb Mauritiusa
Dewiza: (łac.) Stella Clavisque Maris Indici
(Gwiazda i klucz do Oceanu Indyjskiego)
Hymn: Motherland
(Ojczyzna)
Położenie Mauritiusa
Język urzędowy

brak, de facto angielski i francuski

Stolica

Port Louis

Ustrój polityczny

republika

Głowa państwa

prezydent Prithvirajsing Roopun

Szef rządu

premier Pravind Jugnauth

Powierzchnia
 • całkowita
 • wody śródlądowe


2045 km²
0,05%

Liczba ludności (2017)
 • całkowita 
 • gęstość zaludnienia


1 356 388[1]
663 osób/km²

PKB (2017)
 • całkowite 
 • na osobę


12,4 mld[2] USD
9794[2] USD

PKB (PSN) (2017)
 • całkowite 
 • na osobę


27,5 mld[2] dolarów międzynar.
21 640[2] dolarów międzynar.

waluta

rupia maurytyjska (MUR)

Niepodległość

od Wielkiej Brytanii
12 marca 1968

Religia dominująca

hinduizm

Strefa czasowa

UTC +4

Kod ISO 3166

MU

Domena internetowa

.mu

Kod samochodowy

MS

Kod samolotowy

3B

Kod telefoniczny

+230

Mapa Mauritiusa

HistoriaEdytuj

Wyspa została odkryta przez Portugalczyków w 1505 roku. Skolonizowana została przez Holendrów w 1638 i nazwana imieniem księcia Maurycego Orańskiego. Francuzi opanowali wyspę w XVIII wieku, zmieniając nazwę na Île de France. Nazwa Mauritius została przywrócona w 1810 roku, gdy Brytyjczycy przejęli wyspę. Anglicy znieśli niewolnictwo i zaczęli sprowadzać robotników z Indii.

Mauritius uzyskał niezależność w 1968 roku.18 kwietnia 1968 roku na podstawie Rezolucja Rady Bezpieczeństwa ONZ nr 249 Mauritius został członkiem ONZ[4].

Kraj stał się republiką w ramach Wspólnoty Narodów w 1992. Jest jednym z nielicznych krajów afrykańskich posiadających stabilną demokrację z regularnie odbywającymi się wolnymi wyborami i przestrzeganymi prawami człowieka. Dzięki rozwiniętemu sektorowi turystycznemu przyciągnął znaczne zagraniczne inwestycje, osiągając tym samym jeden z najwyższych w Afryce dochodów na obywatela.

GeografiaEdytuj

 
Rochester Falls w południowej części wyspy
 
Miasto Grand Baie (Grand Bay) w północnej części Mauritiusa
 
Gris Gris – południowe wybrzeże wyspy
Osobny artykuł: Geografia Mauritiusa.

Mauritius razem z wyspami Reunion i Rodrigues jest częścią archipelagu Maskarenów. Archipelag ten powstał miliony lat temu w wyniku podwodnych erupcji wulkanicznych.

Stolicą wyspy i największym miastem jest Port Louis, leżący po północno-zachodniej stronie wyspy. Inne większe miasta: Curepipe, Vacoas-Phoenix, Beau Bassin, Quatre Bornes oraz Rose Hill.

Wyspa (1865 km² powierzchni) ma w przybliżeniu kształt owalu o dłuższej średnicy 61 km i krótszej 47 km. Linia brzegowa ma 161 km długości. Najwyższe wzniesienie, Piton de la Petite Riviére Noire, 826 m n.p.m. Wnętrze wyspy obejmuje płaskowyż o średniej wysokości 671 m n.p.m., charakteryzujący się znaczną wielkością opadów (średnio 510 cm rocznie). Płaskowyż opada łagodnie ku północy przechodząc w nadmorską równinę, natomiast od południa i zachodu opada stromymi urwiskami ku wąskiemu pasmu wybrzeża.

DemografiaEdytuj

Statystyki demograficzneEdytuj

(2005)
Liczba ludności 1 230 602
Ludność według wieku
0 – 14 lat 24,4% (mężczyzn 151 043, kobiet 148 847)
15 – 64 lat 69,1% (mężczyzn 424 472, kobiet 425 974)
ponad 64 lata 6,5% (mężczyzn 31 506, kobiet 48 760)
Wiek (mediana)
W całej populacji 30,5 lat
Mężczyzn 29,65 lat
Kobiet 31,46 lat
Przyrost naturalny 0,84%
Współczynnik urodzeń 15,62 urodzin/1000 mieszkańców
Współczynnik zgonów 6,83 zgonów/1000 mieszkańców
Współczynnik migracji −0,41 migrantów/1000 mieszkańców
Ludność według płci
przy narodzeniu 1,02 mężczyzn/kobiet
poniżej 15 lat 1,02 mężczyzn/kobiet
15 – 64 lat 1 mężczyzna/kobietę
powyżej 64 lat 0,65 mężczyzn/kobiet
w całej populacji 0,97 mężczyzn/kobiet
Umieralność noworodków
W całej populacji 15,03 śmiertelnych/1000 żywych
płci męskiej 17,74 śmiertelnych/1000 żywych
płci żeńskiej 12,27 śmiertelnych/1000 żywych
Oczekiwana długość życia
W całej populacji 72,38 lat
Mężczyzn 68,4 lat
Kobiet 76,41 lat
Rozrodczość 1,96 urodzin/kobietę
Współczynnik dorosłych z HIV/AIDS 0,1% (2001)
Liczba osób żyjących z HIV/AIDS 700 (2001)
Liczba zmarłych na HIV/AIDS mniej niż 100 (2001)

Grupy etniczneEdytuj

Religie i wyznaniaEdytuj

Źródło: Joshua Project, 2010[5]

JęzykiEdytuj

PolitykaEdytuj

Głową państwa jest prezydent, wybierany na pięcioletnią kadencję przez Zgromadzenie Narodowe (National Assembly) – jednoizbowy maurytyjski parlament. Spośród 70 członków parlamentu, 62 jest wybieranych bezpośrednio w wyborach powszechnych, a 8 jest wyznaczonych, aby reprezentować mniejszości etniczne, w zależności od wyników wyborów. Parlament jest kierowany przez premiera i radę ministrów. Główne partie: Walczący Ruch Mauritiusu (MMM), Partia Pracy (LP), Partia Socjalistyczna Mauritiusu oraz Ruch Socjalistyczny Mauritiusu (MSM)[6].

Podział administracyjnyEdytuj

 
Wyspy, do których rości sobie prawo Mauritius

Mauritius jest podzielony na 9 dystryktów:

Ponadto w skład Mauritiusa wchodzą trzy terytoria zależne:

Mauritius rości sobie prawa także do archipelagu Czagos, którym zarządza Wielka Brytania i samotnej wyspy Tromelin, należącej do Francji[7]. Terytoria te były od XVIII wieku częścią francuskiej, a następnie brytyjskiej kolonii, podzielonej dopiero w połowie XX wieku.

GospodarkaEdytuj

Podstawą gospodarki jest turystyka, eksport wyrobów tekstylnych, uprawa trzciny cukrowej. Użytki rolne stanowią 56% powierzchni kraju. Uprawia się też tytoń, herbatę, kukurydzę, banany. Wskaźnik rozwoju społecznego wynosi 0,771, drugi (po Libii) w regionie Afryki (63. na świecie).

Emisja gazów cieplarnianychEdytuj

Emisja równoważnika dwutlenku węgla z Mauritiusa wyniosła w 1990 roku 1,844 Mt, z czego 1,191 Mt stanowiła emisja dwutlenku węgla, na drugim miejscu był metan, a na trzecim podtlenek azotu. W przeliczeniu na mieszkańca emisja wyniosła wówczas 1,128 t dwutlenku węgla, a w przeliczeniu na tysiąc dolarów amerykańskich PKB – 148 kg. Od tego czasu emisje dwutlenku regularnie rosną, natomiast emisje pozostałych gazów cieplarnianych pozostają na zbliżonym poziomie. W niektórych latach nieco bardziej zauważalna jest emisja gazów fluorowanych. Szczególnie duży wzrost emisji dotyczy energetyki, nieco mniejszy transportu. W 2018 emisja dwutlenku węgla pochodzenia kopalnego wyniosła 4,384 Mt, a w przeliczeniu na mieszkańca wyniosła 3,456 t i w przeliczeniu na tysiąc dolarów PKB – 164 kg[8].

KulturaEdytuj

Zmienna kolonialna przeszłość Mauritiusu ma odzwierciedlenie w kulturze. Na przykład sztuka kulinarna jest połączeniem holenderskiej, francuskiej, indyjskiej i kreolskiej.

W 2008 roku Jean-Marie Gustave Le Clézio, obywatel Francji i Mauritiusu, został pierwszym w historii wyspy laureatem literackiej Nagrody Nobla.

W 1847 roku Mauritius został piątym krajem na świecie wydającym znaczki pocztowe. Dwa typy znaczków wydane wtedy, znane jako Mauritius „Post Office”, należą do najbardziej znanych na świecie ze względu na rzadkość występowania i wysoką wartość.

Kiedy została odkryta, wyspa Mauritius była miejscem zamieszkania ptaków nieznanego wcześniej gatunku, który Portugalczycy nazwali dodo. Jednakże do 1681 roku wszystkie dodo zostały zabite przez osadników lub ich udomowione zwierzęta. Ptak ten widnieje w godle państwa.

 
Chamarel – ziemia siedmiu kolorów

PrzypisyEdytuj

  1. The World Factbook – Central Intelligence Agency, www.cia.gov [dostęp 2017-10-05] (ang.).
  2. a b c d Dane dotyczące PKB na podstawie szacunków Międzynarodowego Funduszu Walutowego na rok 2017: International Monetary Fund: World Economic Outlook Database, April 2018 (ang.). [dostęp 2018-06-28].
  3. Według Wielkiego Słownika Ortograficznego PWN jedyną poprawną formą dopełniacza jest Mauritiusa [1]. Jednak według Komisji Standaryzacji Nazw Geograficznych poprawnym dopełniaczem podawanym w wykazie nazw państw jest Mauritiusu [2] (ta forma podawana była już w wykazie państw z 1977 r. opublikowanym jako Zarządzenie nr 17 Ministra Nauki, Szkolnictwa Wyższego i Techniki z dnia 19 kwietnia 1977 r. zmieniające zarządzenie w sprawie ustalenia brzmienia nazw miejscowości i obiektów geograficznych znajdujących się poza granicami Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej (Dz. Urz. MNSzWiT 1977 nr 4, poz. 13) [3]), czy w Wielkim słowniku poprawnej polszczyzny PWN pod redakcją prof. Andrzeja Markowskiego (wyd. z 2006 r.).
  4. Security Council Resolution 249 – UNSCR, unscr.com [dostęp 2022-02-15].
  5. Mauritius – Religions. Joshua Project. [dostęp 2013-10-28].
  6. Andrzej Antoszewski, Ryszard Herbut, Systemy polityczne współczesnego świata, Gdańsk: Arche, 2004.
  7. Mauritius (ang.). W: World Factbook [on-line]. CIA. [dostęp 2016-02-19].
  8. Mauritius, [w:] F. Monforti-Ferrario i inni, Fossil CO2 and GHG emissions of all world countries. 2019 report – Study [pdf], Luksemburg: Publications Office of the European Union, 2019, s. 159, DOI10.2760/687800, ISBN 978-92-76-11100-9 (ang.).

Linki zewnętrzneEdytuj