Rak kolczystokomórkowy skóry

Rak kolczystokomórkowy skóry, rak płaskonabłonkowy skóry[1]nowotwór złośliwy skóry wywodzący się z komórek naskórka. Rokuje gorzej niż rak podstawnokomórkowy skóry; w przeciwieństwie do niego daje przerzuty, głównie do węzłów chłonnych i odznacza się szybszym wzrostem. Nowotwór ten najczęściej powstaje na podłożu stanów przedrakowych, a czynnikami prowokującymi nowotworzenie są drażnienie mechaniczne, ekspozycja na działanie środków chemicznych i na promieniowanie.

Rak kolczystokomórkowy (płaskonabłonkowy) skóry
carcinoma spinocellulare
Ilustracja
Rak kolczystokomórkowy wykazuje tendencje do powstawania ze zmian przedrakowych, w tym keratosis solaris. Jego powierzchnia jest często złuszczona i owrzodziała
ICD-10

C44
Inne nowotwory złośliwe skóry

C44.0

Skóra wargi

C44.1

Skóra powieki, łącznie z kątem oka

C44.2

Skóra ucha i przewodu słuchowego zewnętrznego

C44.3

Skóra innych i nieokreślonych części twarzy

C44.4

Skóra owłosiona głowy i szyi

C44.5

Skóra tułowia

C44.6

Skóra kończyny górnej, łącznie z barkiem

C44.7

Skóra kończyny dolnej, łącznie z biodrem

C44.8

Zmiany przekraczające granice określone kodami

C44.9

Nowotwór złośliwy skóry nieokreślony

ICDO

8070/3

Biopsja wysoko zróżnicowanego raka kolczystokomórkowego jamy ustnej (barwienie hematoksyliną i eozyną)

EpidemiologiaEdytuj

Rak kolczystokomórkowy jest drugim pod względem częstości występowania (po raku podstawnokomórkowym) nowotworem skóry i stanowi 20% wszystkich nowotworów złośliwych skóry niebędących czerniakami. Jest częstszy u ludzi rasy białej niż u ludzi rasy czarnej i częstość zachorowań wzrasta z wiekiem: jest najczęstszym nowotworem starszych osób. Z wyjątkiem zmian zlokalizowanych na dolnej części goleni, jest częstszy u mężczyzn niż u kobiet. Wykazano też odwrotnie proporcjonalną zależność częstości występowania raka kolczystokomórkowego skóry od szerokości geograficznej: podwaja się ona co 8–10 stopni szerokości geograficznej, osiągając najwyższą wartość na równiku. Uważa się ponadto, że w ciągu ostatnich kilku dziesięcioleci częstość raka kolczystokomórkowego znacząco wzrosła.

Czynniki ryzykaEdytuj

Do czynników ryzyka mających istotne znaczenie w patogenezie raka kolczystokomórkowego skóry należą:

Objawy i przebiegEdytuj

 
Rak kolczystokomórkowy w obrębie wargi u 83-letniej kobiety

Wczesny rak kolczystokomórkowy skóry (carcinoma in situ) ma postać ostro odgraniczonej czerwonej płytki. Zaawansowane zmiany skórne mają charakter wykwitów guzowatych, z hiperkeratozą (brodawkowatych) i niekiedy wrzodziejących. Charakterystyczny jest naciek podstawy i obwałowanie brzegów zmiany (ale nie jest to perełkowaty wał jak w raku podstawnokomórkowym skóry). Zmiany zlokalizowane są zwykle na pograniczu błon śluzowych i skóry (warga dolna, okolice oczodołów, nosa, narządów płciowych). Wyróżnia się dwa typy morfologiczne raka kolczystokomórkowego skóry:

  • postać wrzodziejąca – charakteryzuje się głębokimi, drążącymi owrzodzeniami o twardych, wałowatych i nacieczonych brzegach,
  • postać brodawkującą – charakteryzuje się przerosłymi zmianami i mniejszym naciekaniem podstawy niż w postaci wrzodziejącej.

Przebieg zależy od pierwotnej lokalizacji nowotworu, od głębokości naciekania i od stopnia zróżnicowania w obrazie histologicznym. Nowotwory rozwijające się na pograniczu skóry i błon śluzowych prędzej dają przerzuty do węzłów chłonnych.

RozpoznanieEdytuj

Przy stwierdzeniu typowych zmian brodawkujących i wrzodziejących w charakterystycznej lokalizacji rozstrzygające jest badanie histologiczne. Badanie to umożliwia też określenie stopnia złośliwości nowotworu w zależności od procentowego udziału komórek atypowych.

Obraz histologiczny i różnicowanieEdytuj

W raku kolczystokomórkowym skóry komórki o wysokim stopniu atypii obecne są na całej grubości naskórka. Gdy zlokalizowane są ponad błoną podstawną naskórka jest to rak in situ, o naciekaniu mówi się gdy komórki przedostają się pod błonę podstawną. Cytologicznie komórki nowotworowe mają obfitą "łuskowatą" cytoplazmę i duże, hiperchromatyczne jądra o kanciastych obrysach i wyraźnie widocznych jąderkach. W zależności od stopnia zaawansowania nowotworu mogą być obecne duże obszary rogowacenia lub jedynie poronne rogowacenie (dyskeratosis). Mogą być obecne ogniska martwicy.

Do chorób skóry obrazem morfologicznym przypominających raka kolczystokomórkowego należą rogowiak kolczystokomórkowy i rak podstawnokomórkowy skóry.

LeczenieEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Radzisław Kordek: Onkologia. Podręcznik dla studentów i lekarzy. Gdańsk: VIA MEDICA, 2007, s. 275. ISBN 978-83-7555-016-0.
  2. Artykuł z Kopalniawiedzy.pl
  3. Study Links Virus To Some Cases Of Common Skin Cancer(ang.)

BibliografiaEdytuj

  • Murad Alam, Desiree Ratner: Cutaneous Squamous-Cell Carcinoma New England Journal of Medicine 344:975-983 (2001)
  • Stefania Jabłońska, Sławomir Majewski Choroby skóry i choroby przenoszone drogą płciową PZWL 2005, ISBN 83-200-3367-5.

Linki zewnętrzneEdytuj