Rusko (powiat świdnicki)

wieś w województwie dolnośląskim, powiecie świdnickim

Rusko (niem. Rauske) – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie świdnickim, w gminie Strzegom.

Artykuł 50°59'28"N 16°27'38"E
- błąd 39 m
WD 50°57'N, 16°25'E
- błąd 19820 m
Odległość 4 m
Rusko
wieś
Ilustracja
Świetlica wiejska w Rusku
Państwo  Polska
Województwo  dolnośląskie
Powiat świdnicki
Gmina Strzegom
Liczba ludności (2011[1]) 380
Strefa numeracyjna 74
Kod pocztowy 58-120
SIMC 0855820
Położenie na mapie gminy Strzegom
Mapa konturowa gminy Strzegom, u góry po prawej znajduje się punkt z opisem „Rusko”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, po lewej nieco na dole znajduje się punkt z opisem „Rusko”
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego
Mapa konturowa województwa dolnośląskiego, w centrum znajduje się punkt z opisem „Rusko”
Położenie na mapie powiatu świdnickiego
Mapa konturowa powiatu świdnickiego, u góry znajduje się punkt z opisem „Rusko”
Ziemia50°59′28″N 16°27′38″E/50,991111 16,460556
krzyż pokutny na wschodzie wsi
Pomnik upamiętniający więźniów politycznych

Podział administracyjnyEdytuj

W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa wałbrzyskiego.

NazwaEdytuj

W 1193 roku nazywana Ruschi, potem zwana też Rawske. Miejscowość została wymieniona w zlatynizowanej formie Ruzke w łacińskim dokumencie wydanym w 1201 roku[2]. Kolejna wzmianka o miejscowości znajduje się w łacińskim dokumencie z 1250 roku wydanym przez papieża Innocentego IV w Lyonie gdzie wieś zanotowana została w zlatynizowanej, staropolskiej formie „Ruske”[3]. W kronice łacińskiej Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis (pol. Księga uposażeń biskupstwa wrocławskiego) spisanej za czasów biskupa Henryka z Wierzbna w latach 1295–1305 miejscowość wymieniona jest w zlatynizowanej formie Rusk[4][5].

HistoriaEdytuj

W odkrywkowej kopalni kaolinitu odkryto cztery zespoły mikrolityczne, których wytwórcą był homo erectus. Narzędzia te były odłupkami z retuszami zębatymi. Datowane są na ok. 500 tys. lat p.n.e., są więc jak podobne narzędzia z Trzebnicy najstarszymi odkrytymi w Polsce[6]. Istniał tu najstarszy na Dolnym Śląsku wiatrak z 1580 r. Istniejący kościół wzmiankowano w 1239 roku. Zrekatolicyzowany po wojnie trzydziestoletniej w 1653 roku. Od 1756 roku istniała we wsi ewangelicka szkoła powszechna z dwoma nauczycielami. W 1895 roku wieś miała 53 domy mieszkalne i liczyła 587 mieszkańców. W 1933 roku wieś miała 71 domów mieszkalnych i liczyła 701 mieszkańców, w tym 511 ewangelików oraz 189 katolików. W latach 50. i 60. XX wieku we wsi zlokalizowany był obóz pracy przymusowej[7], w którym przetrzymywani byli więźniowie (m.in. polityczni) wykorzystywani do pracy przy wydobyciu gliny niezbędnej do produkcji materiałów ogniotrwałych w pobliskich zakładach ceramicznych w Jaroszowie; glinę lepszej jakości, białą, dostarczano stąd do Fabryki Porcelany "Krzysztof" w Wałbrzychu. W latach 60. XX wieku na terenie wsi odnaleziono ślady osadnictwa ludzkiego sprzed ok. 440-370 tys. lat[8].

ZabytkiEdytuj

Według rejestru Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisany jest[9]:

  • kościół filialny p.w. św. Apostołów Piotra i Pawła, według tradycji wybudowany ok. 1190 r., wzmiankowany po raz pierwszy w 1239 r.

PrzypisyEdytuj

  1. GUS: Ludność – struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.
  2. Colmar Grünhagen 1866 ↓, s. 58.
  3. Colmar Grünhagen 1866 ↓, s. 281.
  4. Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis. dokumentyslaska.pl. [dostęp 2012-10-24].
  5. H. Markgraf, J. W. Schulte, Codex Diplomaticus Silesiae T.14 Liber Fundationis Episcopatus Vratislaviensis, Breslau 1889.
  6. Jan Michał Burdukiewicz, Technokompleks mikrolityczny w paleolicie dolnym środkowej Europy, 16 lutego 2020, s. 4 [dostęp 2020-12-05].
  7. "Gułag Rusko", Wratislaviae Amici
  8. Prehistoria ziem polskich
  9. Rejestr zabytków nieruchomych woj. dolnośląskiego. Narodowy Instytut Dziedzictwa. s. 163. [dostęp 10.10.2012].

BibliografiaEdytuj

  • Colmar Grünhagen: Regesten zur Schleisischen Geschichte. Breslau: Josef Max & COMP., 1866.
  • Marek Czapiński, Elżbieta Kaszuba, Gabriela Wąs, Rościsław Zerelik-Historia Śląska, Wrocław 2002, str.19