Otwórz menu główne

Ryjewo

wieś w województwie pomorskim
Ten artykuł dotyczy wsi. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.

Ryjewo (niem. Rehhof[1]) – duża wieś w Polsce, położona w województwie pomorskim, w powiecie kwidzyńskim, w gminie Ryjewo, której jest siedzibą. Wieś położona na prawym brzegu Wisły, w północnej części Niziny Kwidzyńskiej, ok. 10 km na północ od Kwidzyna, na trasie linii kolejowej Malbork-Kwidzyn-Grudziądz (stacja Ryjewo) i przy skrzyżowaniu dróg wojewódzkich nr 525 i 607.

Ryjewo
Herb
Herb Ryjewa
Państwo  Polska
Województwo pomorskie
Powiat kwidzyński
Gmina Ryjewo
Liczba ludności (2006) 2914
Strefa numeracyjna (+48) 55
Kod pocztowy 82-420
Tablice rejestracyjne GKW
SIMC 0156357
Położenie na mapie gminy Ryjewo
Mapa lokalizacyjna gminy Ryjewo
Ryjewo
Ryjewo
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Ryjewo
Ryjewo
Położenie na mapie województwa pomorskiego
Mapa lokalizacyjna województwa pomorskiego
Ryjewo
Ryjewo
Położenie na mapie powiatu kwidzyńskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu kwidzyńskiego
Ryjewo
Ryjewo
Ziemia53°50′39″N 18°57′38″E/53,844167 18,960556
Kościół pod wezwaniem bł. Michała Kozala

Spis treści

HistoriaEdytuj

Nazwa wsi znana była już w XIV w. W okresie krzyżackim znajdował się tu folwark zakonny, który spłonął w 1622 r. W XVI w. w rejonie Ryjewa eksploatowano bogate złoża rudy darniowej, przetapiane następnie w miejscowych piecach hutniczych m.in. na kule armatnie, używane w wojnach Stefana Batorego i Zygmunta III[2]. Wieś została osadzona na prawie długoterminowej dzierżawy przez menonitów w 1742 r. W jej skład wchodził również majątek leśny Oberforsterei Rehhof. W latach 1565–1772 osada wchodziła w skład województwa malborskiego. W 1801 r. włączona została do ekonomii malborskiej. W 1895 r. zbudowano kościół ewangelicki, a w 1909 r. kościół katolicki. W 1883 r. Ryjewo uzyskało połączenie kolejowe – Kolej Miast Nadwiślańskich. W 1868 r. we wsi znajdowały się 74 budynki, 39 domów, 309 mieszkańców, 173 katolików, 122 ewangelików oraz 14 dysydentów. Nadleśnictwo Ryjewo posiadało 72 domy, 587 mieszkańców, 302 katolików, 278 ewangelików, 4 dysydentów, 3 żydów.

Wieś o układzie ulicówki i usytuowanych naokoło kolonii. Krajobraz kulturowy mocno zmieniony z powodu znacznego rozwoju wsi na przełomie XIX i XX w.

InfrastrukturaEdytuj

W Ryjewie istnieją: placówka Ochotniczej Straży Pożarnej, Niepubliczny Zakład Podstawowej Opieki Zdrowotnej, Zespół Szkół, Dom Pomocy Społecznej „Słoneczne Wzgórze”, Gminny Klub Sportowy Relax Ryjewo ze specjalizacją w piłce nożnej (V liga Pomorskiego Związku Piłki Nożnej, juniorzy grupa C2, juniorzy grupa B), Gminny Uczniowski Klub Sportowy Bellator (piłka ręczna).

Corocznie w ryjewskiej hali sportowej rozgrywany jest Turniej Halowej Piłki Nożnej (pot. THPN), który na stałe wpisał się w kalendarium sportowych imprez w Ryjewie.

Zabytki[3]Edytuj

  • Sanktuarium Świętej Rodziny, zbudowane w latach 1908-1909; plebania i cmentarz przykościelny. Jest to kościół zbudowany w stylu neogotyckim. Wnętrze trójnawowe, ze sklepieniami gwiaździstymi, wieża podwyższona o iglicę w kształcie pinakla. Co roku w pierwszą niedzielę po 15 sierpnia odbywa się ogólnodiecezjalny odpust, pod przewodnictwem ordynariusza elbląskiego.
  • Kościół pod wezwaniem Błogosławionego Michała Kozala, zbudowany w 1895. Kościół ten był wybudowany na potrzeby miejscowych protestantów i służył im do II wojny światowej, podczas której został doszczętnie zniszczony. Na początku lat 90. XX w. ludność miejscowa odbudowała kościół. W 2016 przewidywana jest naprawa drewnianej konstrukcji wieży i wymiana jej pokrycia dachowego na łupek.
  • Pastorówka z ogrodem (obecnie przedszkole).
  • Gospodarstwo menonickie z 1779[4].

KalendariumEdytuj

  • 1387 – po raz pierwszy w dokumentach pojawiła się nazwa Rehehof (Rehhof);
  • 1466–1772 – wieś w granicach Królestwa Polskiego;
  • 1472 – w Ekonomii Malborskiej;
  • 1565 – występuje pod nazwą Reyowo i Regoff;
  • 1565–1772 – w województwie malborskim;
  • 1622 – pożar strawił folwark ryjewski;
  • 1742 – akcja osiedlania mennonitów w okolicach Ryjewa;
  • 1745 – liczy 30 dymów (gospodarstw domowych);
  • 1772 – wieś w granicach Królestwa Prus;
  • 1785 – folwark należał do Lehwarcka z Ryjewa, który odziedziczył go po ojcu;
  • 1801 – włączenie do Ekonomii Malborskiej i podporządkowanie urzędowi w Sztumie;
  • 1883, 15 sierpnia – oddano do użytku ryjewski odcinek kolei nadwiślańskiej;
  • 1895 – zbudowano kościół ewangelicki;
  • 1898, 1 października – włączenie Sarnowa i Cegiełkowa do Ryjewa;
  • 1908–1909 – budowa kościoła katolickiego;
  • 1918 – powstanie ochotniczej straży pożarnej;
  • 1919 – budowa kurortu uzdrowiskowego (od 1965 dom pomocy społecznej);
  • 1919–1954 – w powiecie kwidzyńskim;
  • 1945 – włączenie wsi do Polski; wysiedlenie ludności niemieckiej;
  • 1954–1975 – w powiecie sztumskim;
  • 1975–1998 – w województwie elbląskim;
  • 1999 – w powiecie kwidzyńskim w województwie pomorskim.

Wspólnoty wyznanioweEdytuj

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Rozporządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 12 listopada 1946 r. o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości (M.P. z 1946 r. Nr 142, poz. 262)
  2. Dariusz Podbereski: Wędrówki Przyrodnicze, Trasy wycieczek przyrodniczych. Gdańsk: Wydawnictwo Gdańskie, 1995, s. 127. ISBN 83-85843-48-5.
  3. Rejestr zabytków nieruchomych 2011 woj. pomorskie. kobidz.pl.
  4. Piotr Skurzyński Warmia, Mazury, Suwalszczyzna Wyd. Sport i Turystyka - Muza S.A. Warszawa 2004 s. 50 ​ISBN 83-7200-631-8
  5. Dane według wyszukiwarki zborów, na oficjalnej stronie Świadków Jehowy jw.org [dostęp 2018-10-09].

Linki zewnętrzneEdytuj