Otwórz menu główne

Marynarka wojenna

rodzaj wojsk
(Przekierowano z Siły morskie)
Ten artykuł dotyczy rodzaju sił zbrojnych. Zobacz też: artykuł na temat polskich sił morskich.
Okręty 5 państw (Francji, Holandii, USA, Wielkiej Brytanii i Włoch), podczas Operacji Enduring Freedom

Marynarka wojennarodzaj sił zbrojnych państwa zajmująca się obroną granic morskich i wybrzeża, a także prowadzeniem działań wojskowych i wojennych na morzach i oceanach.

Oprócz okrętów w skład tej formacji wchodzą zwykle także: morskie lotnictwo wojskowe, baterie nadbrzeżne, bazy morskie, piechota morska oraz szereg służb pomocniczych.

W Polsce Marynarka Wojenna jest ustawową nazwą własną sił morskich Polski, wchodzi w skład Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej.

Spis treści

HistoriaEdytuj

Porównanie flot XIX-XX w.Edytuj

Wartością braną tradycyjnie pod uwagę przy porównywaniu marynarek wojennych jest łączna wyporność okrętów, przekładająca się zwykle proporcjonalnie na liczbę okrętów i wartość bojową tego rodzaju sił zbrojnych. Bardziej dokładne jest porównanie liczby okrętów najważniejszych klas, zwłaszcza klas dominujących w walce na morzu – od XVIII w. do II wojny światowej były to podlegające ewolucji okręty liniowe, od czasów II wojny światowej – lotniskowce. Znaczenie ma także nowoczesność okrętów.

Od początku XIX wieku, w epoce kształtowania się nowoczesnych sił morskich, przez ponad wiek najsilniejszą i najliczniejszą marynarką wojenną świata pozostawała Royal Navy. Przez większość XIX wieku utrzymywała ona dużą przewagę nad siłami morskimi innych państw, dążąc do realizacji doktryny, zgodnie z którą Royal Navy miała być silniejsza od połączonych marynarek dwóch innych państw dysponujących największymi siłami morskimi[1]. Utrzymywanie licznej floty było związane z brytyjskim rozległym imperium kolonialnym oraz koniecznością osłony handlu morskiego i dawało podstawy do spotykanego wówczas określenia Wielkiej Brytanii jako "władczyni mórz". Drugie miejsce w XIX wieku zajmowała Marine nationale Francji, rozwijana z myślą o przeciwstawieniu się brytyjskiej Royal Navy, do czego ostatecznie nie doszło. W drugiej połowie XIX stulecia trzecie miejsce zajmował Российский императорский флот (problemem przy ocenie siły marynarki rosyjskiej, a także radzieckiej, jest to, że musiały ona rozpraszać siły na pięć względnie izolowanych od siebie teatrów działań wojennych: Bałtyk, Morze Czarne, Ocean Spokojny, Morze Arktyczne, Morze Kaspijskie), a dalsze miejsce flota włoska[1].

Od końca XIX wieku znacznej rozbudowie uległy siły morskie Niemiec i siły morskie USA, tak, że podczas I wojny światowej oba te państwa posiadały zbliżone wielkością siły morskie, ustępujące jedynie brytyjskim[2]. Tylko te trzy państwa posiadały podczas wojny floty liniowe. Marynarka francuska spadła na czwarte miejsce, nieco mniejsze od niej były marynarki Rosji (znacznie osłabiona w wojnie rosyjsko-japońskiej 1904-1905), Włoch, Austro-Węgier i Japonii.

Na skutek I wojny światowej likwidacji uległa cesarska flota niemiecka i ponownemu znacznemu osłabieniu flota rosyjska, natomiast dalszej rozbudowie podlegały floty amerykańska i japońska, tak, że po wojnie marynarka USA dorównała Wielkiej Brytanii. Formalnym usankcjonowaniem tego był ograniczający zbrojenia morskie traktat waszyngtoński z 1922, przewidujący, że suma wyporności głównych klas okrętów USA, Wielkiej Brytanii, Japonii, Francji i Włoch będzie się przedstawiała w stosunku odpowiednio 5 : 5 : 3: 1,75 : 1,75. Stosunek taki pozostał przez okres międzywojenny, z tym, że w II połowie lat 30 XX w. do grona wielkich flot wojennych ponownie dołączyła niemiecka Kriegsmarine, osiągając podczas II wojny światowej poziom nieco tylko słabszy od Francji i Włoch, a znacznie je przewyższający w dziedzinie okrętów podwodnych. Pewnej rozbudowie uległ także WMF SSSR.

II wojna światowa spowodowała zniszczenie i likwidację potęgi marynarki niemieckiej, japońskiej, francuskiej i włoskiej. Po wojnie jedynymi liczącymi się marynarkami wojennymi świata były amerykańska i brytyjska, w ograniczonym stopniu francuska i radziecka. Jednakże, marynarka brytyjska, która poniosła ciężkie straty, utraciła po wojnie prymat na świecie. Na skutek masowej produkcji okrętów podczas wojny, najsilniejszą marynarką wojenną świata od tej pory stała się marynarka Stanów Zjednoczonych, utrzymująca do chwili obecnej wielką przewagę nad flotami wszystkich innych państw świata, między innymi dzięki posiadaniu licznej floty lotniskowców. Państwa Europy zachodniej z kolei zrezygnowały z licznych i kosztownych morskich sił wojennych, redukując ich wielkość. Marynarka amerykańska przejęła główny ciężar potencjalnej konfrontacji z rozbudowywanym WMF SSSR, który uzyskał drugie miejsce w świecie. Nie mogąc skutecznie przeciwstawić się US Navy w dziedzinie lotniskowców i okrętów nawodnych, ZSRR postawił na rozwój sił podwodnych.

PrzypisyEdytuj

  1. a b Na podstawie Conway's 1860-1905
  2. Na podstawie Conway's 1906-1921

BibliografiaEdytuj

  • Roger Chesneau, Eugène Kolesnik: Conway's All the World's Fighting Ships, 1860-1905, Conway Maritime Press, London, 1979, ​ISBN 0-85177-133-5​ (cyt. jako Conway's... 1860-1905)
  • Robert Gardiner (red.): Conway's All the World's Fighting Ships: 1906-1921, US Naval Institute Press, Annapolis, 1985, ​ISBN 0-87021-907-3​ (cyt. jako Conway's... 1906-1921)