Stanisław Wiechowicz

polski kompozytor, pedagog, dyrygent

Stanisław Wiechowicz (ur. 27 listopada 1893 w Kroszycach k. Kielc, zm. 12 maja 1963 w Krakowie)[1][2]polski kompozytor, pedagog, dyrygent chóralny i krytyk muzyczny.

Stanisław Wiechowicz
Ilustracja
Stanisław Wiechowicz
Data i miejsce urodzenia 1893-11-2727 listopada 1893
Kroszyce
Pochodzenie polskie
Data i miejsce śmierci 1963-05-1212 maja 1963
Kraków
Gatunki muzyka poważna
Zawód kompozytor, pedagog, dyrygent chóralny, krytyk muzyczny
Odznaczenia
Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski

ŻyciorysEdytuj

Był synem Mikołaja (wiejskiego organisty) i Józefy z Halickich. Zamiłowania muzyczne odziedziczył po ojcu, który początkowo sam go uczył muzyki. Od 1904 do 1908 uczył się w IV Gimnazjum w Krakowie, a od 1908 do 1911 krakowskim Konserwatorium Towarzystwa Muzycznego (klasa organów). W 1912 kontynuował studia muzyczne w Instytucie E. Jaqes-Dalcroze'a w Hellerau. Od 1913 do 1914 nauczał rytmiki i solfeżu w prywatnej szkole Janiny Mieczyńskiej w Warszawie. W latach 1914-1916 studiował w Konserwatorium Muzycznym w Petersburgu[3].

W 1916 powołano go do wojska. Służył w eskadrze Ilja Muromiec jako lotnik bez specjalizacji. W 1920 osiedlił się w Poznaniu, gdzie nauczał przedmiotów teoretycznych w Państwowej Akademii i Szkole Muzycznej. W latach 1920−1926 i 1930−1939 był profesorem konserwatorium w Poznaniu. W latach 1921−1939 był dyrygentem chórów poznańskich. W latach 1939-1945 został wysiedlony przez okupantów niemieckich i przebywał w majątku Tadeusza Halperta w Jeleńcu koło Ostrowca Świętokrzyskiego. Od 1945 (przeniesienie służbowe z Poznania) prowadził katedrę kompozycji w Państwowej Wyższej Szkole Muzycznej w Krakowie (obecnej Akademii Muzycznej). W 1951 został honorowym dyrektorem artystycznym Zjednoczenia Polskich Zespołów Śpiewaczych i Instrumentalnych[3].

OsiągnięciaEdytuj

Był autorem wielu prac z zakresu pedagogiki wokalnej. Pisał w Przeglądzie Muzycznym i Muzyce Polskiej. Otrzymał liczne nagrody artystyczne i odznaczenia państwowe, m.in. Krzyż Oficerski (1952)[4] i Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (1959)[5].

Interesował się zwłaszcza muzyką chóralną i reprezentował w niej konsekwentny styl narodowy czerpiący wzory z polskiej muzyki ludowej. Był uczniem Władysława Żeleńskiego, Maksymiliana Steinberga, Józefa Wihtola i Vincenta d’Indy'ego oraz twórcą polskiej nowoczesnej pieśni chóralnej a cappella. Przygotował fundamentalny repertuar dla polskiego ruchu śpiewaczego. Rozwinął w znaczący sposób fakturę chóralną wzorując się niejednokrotnie na fakturze instrumentalnej. W niektórych rozwiniętych formach wprowadził technikę wariacyjną. Jego opracowania pieśni ludowych były bardzo oryginalne, świeże i wnikające w treść pieśni[3].

Opracował około stu pieśni a capella. Jego dorobek publicystyczny obejmuje 483 pozycje, w tym 379 recenzji i sprawozdań z imprez muzycznych, 28 recenzji wydawnictw muzycznych i około 80 artykułów o problematyce muzycznej[3]. Swoje doświadczenia dotyczące dyrygentury chóralnej zawarł w książce pt.: "Podstawowe uwagi dla dyrygentów chórowych" (Kraków, Polskie Wydawnictwo Muzyczne, 1951).

Jego uczniami byli, m.in. Juliusz Łuciuk, Lucjan Kaszycki, Jan Janca, Krzysztof Meyer, Krzysztof Penderecki i Jan Fotek[6].

Życie prywatneEdytuj

7 lutego 1917 ożenił się z pianistką, Walentyną Nikołajewną Szaposznikow, która zmarła w 1938. W 1941 ożenił się ponownie, na wygnaniu w Ostrowcu Świętokrzyskim, z Marią Krystyną Sękowską[3].

OdznaczeniaEdytuj

  • Order Świętego Sawy (1930),
  • złota odznaka honorowa ZPZSI (1933),
  • Srebrny Krzyż Zasługi (1936),
  • nagroda państwowa za całokształt działalności zawodowej (1939),
  • Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (1952),
  • nagroda Związku Kompozytorów Polskich za całokształt działalności muzycznej (1953),
  • Medal 10-lecia Polski Ludowej (1955),
  • Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (1959),
  • odznaka honorowa I stopnia z wieńcem laurowym ZZPSI (1959),
  • Odznaczenie Sztandaru Pracy I klasy (1963)[3].

Ważniejsze kompozycjeEdytuj

  • Babie lato (1922)
  • Chmiel na orkiestrę (1927)
  • Pastorałki (1927)
  • Kantata romantyczna (1930)
  • Dzień słowiański (1929)
  • Ulęgałki (1944)
  • Kasia (1946)
  • Na glinianym wazoniku (1947)
  • Kantata żniwna (1948)
  • Kantata mickiewiczowska (1950)
  • Koncert staromiejski (1954)
  • Passacaglia i fuga (1960)
  • List do Marc Chagalla (1961); pamięci Janusza Korczaka)
  • Mruczkowe bajki, Kolędziołki beskidzkie, Pragną oczki, Kujawiak
  • utwory orkiestralne (parafrazy pieśni ludowych)

PrzypisyEdytuj

  1. Adam Mrygoń, Wiechowicz Stanisław, [w:] Elżbieta Dziębowska (red.), Encyklopedia muzyczna PWM, wyd. I, t. 12 W-Ż część biograficzna, Kraków: PWM, 2012, s. 154-157, ISBN 978-83-224-0935-0.
  2. Małgorzata Kosińska: Stanisław Wiechowicz (pol.). culture.pl. [dostęp 2012-01-07].
  3. a b c d e f Krystyna Winowicz, biogram, w: red. Jan Hellwig, Amatorski zorganizowany ruch śpiewaczy Wielkopolski w latach 1892-1992, Wielkopolski Związek Śpiewaczy, Poznań, 1990, s. 398-402
  4. M.P. z 1952 r. nr 70, poz. 1078
  5. Profesorowie PWSM otrzymali wysokie odznaczenia państwowe. „Dziennik Polski”. Nr 235, s. 4, 3 października 1959. 
  6. Zarząd Cmentarzy Komunalnych w Krakowie. Internetowy lokalizator grobów. Stanisław Wiechowicz. rakowice.eu. [dostęp 2019-02-04].

BibliografiaEdytuj

podstawowa
  • Jolanta Bylczyńska, Twórczość chóralna Stanisława Wiechowicza, Sopot 1966.
uzupełniająca
  • Adam Mrygoń, Stanisław Wiechowicz: działalność. Kraków: Polskie Wydawnictwo Muzyczne, 1982.
  • Adam Mrygoń, Stanisław Wiechowicz: twórczość; cz. 2. Kraków: Polskie Wydawnictwo Muzyczne, 1989.
  • Jerzy Kurcz (red.).Stanisław Wiechowicz in memoriam : materiały z sympozjum w 100-lecie urodzin i 30-lecie śmierci Stanisława Wiechowicza, Kraków: Akademia Muzyczna. Katedra Wychowania Muzycznego. Zakład Chóralistyki, 1993.
  • Adam Mrygoń: Wiechowicz, Stanisław. W: The New Grove Dictionary of Music and Musicians, vol.27. Macmillan Publishers Limited, 2001. ​ISBN 0-333-60800-3​ ; 1-56159-239-0
  • Ewa Mizerska-Golonek (red.), Stanisław Wiechowicz: by czas nie zaćmił i niepamięć. Kraków: Akademia Muzyczna, 2005.
  • Małgorzata Sternal (red.), Do kultury muzycznej droga najwłaściwsza: zagadnienia twórczości, wykonawstwa i edukacji muzycznej - wokół postaci i idei Stanisława Wiechowicza. Kraków: Akademia Muzyczna w Krakowie, 2015.

Linki zewnętrzneEdytuj

  • Biografia Stanisława Wiechowicza w Polskim Centrum Informacji Muzycznej
  • Stanisław Wiechowicz w serwisie Culture.pl