Otwórz menu główne

Stara Warka

wieś w województwie mazowieckim

Stara Warkawieś w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie grójeckim, w gminie Warka[4][5]. Wieś sadownicza położona ok. 3 km na północny wschód od Warki.

Stara Warka
Stara Warka - wjazd od strony Warki
Stara Warka - wjazd od strony Warki
Państwo  Polska
Województwo  mazowieckie
Powiat grójecki
Gmina Warka
Liczba ludności (2011) 313[1][2]
Strefa numeracyjna 48
Kod pocztowy 05-660[3]
Tablice rejestracyjne WGR
SIMC 0640538[4]
Położenie na mapie gminy Warka
Mapa lokalizacyjna gminy Warka
Stara Warka
Stara Warka
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Stara Warka
Stara Warka
Położenie na mapie województwa mazowieckiego
Mapa lokalizacyjna województwa mazowieckiego
Stara Warka
Stara Warka
Położenie na mapie powiatu grójeckiego
Mapa lokalizacyjna powiatu grójeckiego
Stara Warka
Stara Warka
Ziemia51°48′04″N 21°13′38″E/51,801111 21,227222

HistoriaEdytuj

We wsi znaleziono stanowisko archeologiczne z epoki żelaza (około 700 lat p.n.e. do VI wieku n.e.). Przez tereny Polski przechodził rzymski szlak bursztynowy. Jedna z jego odnóg szła wzdłuż Pilicy i Wisły do Gdańska.

Wczesne średniowiecze (VI - XII w. n.e.), na przełomie V i VI w. rozpoczyna się wielka wędrówka Słowian na południowy zachód. Z tego okresu stanowisko archeologiczne we wsi.

Stara Warka była grodem wczesnopiastowskim. Z dawnego grodziska pozostał na skarpie między głębokimi jarami - wał długości 30 m, szerokości 8 m i wysokości 2 m. Gród położony był na wyniosłym brzegu, stromo opadającym do Pilicy.

W 1231 roku książę Konrad I mazowiecki przebywał ze swym dworem w Starej Warce, która wtedy stanowiła większy ośrodek książęcy. W roku 1255, za panowania Siemowita I, w grodzie w Starej Warce osadzeni zostali dominikanie, którym oddano znajdującą się na zamku kaplicę i zapewne zarząd utworzonej może wtedy parafii.

Konrad II (1297) jest wymieniany jako dobroczyńca klasztoru dominikanów w Starej Warce (który stał przy grodzie lub w nim), nadając im uposażenie, tzn. młyn na Pilicy z sadzawką i kawałem roli, jezioro na Winiarach, z łąkami nad Pilicą i plac na którym stal pierwotny klasztor, tudzież prawo rybołówstwa i pastwiska (nadania wymieniane są w późniejszych dokumentach Trojdena).

Dominikanie przy klasztorze zorganizowali swoją szkołę. Była to placówka typu łacińskiego o najniższym stopniu nauczania tzw. tryvium przygotowujące do stanu duchownego. Uczono w niej czytania, pisania i śpiewu kościelnego.

Prawdopodobnie za Trojdena w roku 1321 nastąpiło przeniesienie klasztoru (zapewne i grodu) do pomyślnie rozwijającego się targowiska w Warce.

W XV w. przy parafiach funkcjonowały szkoły, których wychowankowie po ukończeniu wyższego stopnia w kolegiach podejmowali naukę w Akademii Krakowskiej. L. Nawrocki podaje, że do 1525 roku kształcił się w Krakowie 1 scholar pochodzący ze Starej Warki.

W roku 1540 wieś Stara Warka miała powierzchnię 11 i 1/3 łana kmiecego (340 lub 544 morgi) i była we władaniu, razem z wsią Piaseczno, Jakuba Leśniowolskiego. Leżała w powiecie wareckim w Ziemi Czerskiej i należała do parafii w Warce.

Wieś królewska położona była w drugiej połowie XVI wieku w powiecie wareckim ziemi czerskiej województwa mazowieckiego[6].

Stara Warka w roku 1660 wchodziła w skład wareckiego starostwa niegrodowego, które składało się z miasta Warki, wsi Piaseczno i Starej Warki. W tym czasie posesorem (posiadaczem) był Kadłubski, wojski Ziemi Czerskiej. Stara Warka miała włók 26 z których 3 były włókami wójtowskimi. Po wojnie ze Szwedami aż 18,5 włóki było pustych, a zasianych tylko 4,5, na których gospodarowało 10 kmieci. Powierzchnię folwarku trudno było określić, ponieważ woda Pilicy często zabierała grunt. W folwarku uprawiano żyto. Dziesięcinę ze wsi przekazywano do parafii w Ostrołęce, a z powierzchni wójtostwa należała do plebanii wareckiej.

W roku 1771 wareckie starostwo niegrodowe było dzierżawione przez Mariannę z Zielińskich Pułaską, która płaciła 665 złp i 18 gr oraz hiberna w wysokości 2337 złp i 27 gr. W roku 1827 według spisu w Starej Warce było 40 domów i 279 mieszkańców. Folwark w Starej Warce należał do dóbr królewskich (po III rozbiorze własność cara). W roku 1828 car Mikołaj I przekazał część dóbr królewskich, w tym folwark Stara Warka, Skarbowi Królestwa Polskiego. W 1882 majątek Stara Warka nabył Andrzej Szczuka.

W 1886 r Stara Warka składała się z wsi i folwarku, tworząc Dobra Stara Warka. Należała do gminy Konary, parafii w Warce, we wsi była szkoła początkowa, wiatrak i było w niej 408 mieszkańców. Dobra Stara Warka składały się z folwarku Stara Warka (367 mórg) i Kalina (282 mórg), razem 649 mórg – stosowano 13-polowy płodozmian. We wsi były 52 osady włościańskie o pow. 411 mórg.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa radomskiego.

PrzypisyEdytuj

  1. Portal polskawliczbach.pl
  2. GUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.. [dostęp 2019-03-05].
  3. Poczta Polska. Wyszukiwarka kodów pocztowych
  4. a b GUS. Wyszukiwarka TERYT
  5. Rozporządzenie w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  6. Mazowsze w drugiej połowie XVI wieku ; Cz.1, Mapa, plany, Warszawa 1973, k. 4.

Linki zewnętrzneEdytuj