Sverigedemokraterna

szwedzka partia polityczna

Szwedzcy Demokraci (szw. Sverigedemokraterna, SD) – szwedzka narodowo-konserwatywna, nacjonalistyczna i populistyczna partia polityczna[2][3], założona w 1988 roku[4], będąca sukcesorką Partii Szwedów, Partii Postępu i organizacji Bevara Sverige Svenskt[5]. Początkowo partia podnosiła postulaty faszystowskie i antydemokratyczne[4], jednak pod koniec lat 90. XX wieku zaczęła się dystansować od swojej ideologicznej przeszłości[6]. Przedstawiciele partii w Parlamencie Europejskim należą do frakcji Europejskich Konserwatystów i Reformatorów[7].

Szwedzcy Demokraci
Państwo

 Szwecja

Lider

Jimmie Åkesson

Data założenia

6 lutego 1988

Adres siedziby

Sztokholm

Ideologia polityczna

narodowy konserwatyzm, eurosceptycyzm

Poglądy gospodarcze

gospodarka mieszana

Liczba członków

33 207[1]

Członkostwo
międzynarodowe

brak

Grupa w Parlamencie
Europejskim

Europejscy Konserwatyści i Reformatorzy

Młodzieżówka

Liga Młodzieży

Barwy

     niebieski      żółty

Obecni posłowie
62/349
Obecni eurodeputowani
2/20
Strona internetowa
Szwecja
Godło Szwecji
Ten artykuł jest częścią serii:
Ustrój i polityka
Szwecji

HistoriaEdytuj

Partia została założona 6 lutego 1988[8]. W latach 1988–1992 partia posiadała dwóch liderów (w latach 1988–1989 funkcję tę pełnili Leif Ericsson i Jonny Berg, w latach 1989–1990 Ola Sundberg i Anders Klarström, a w latach 1990–1992 Anders Klarström i Madeleine Larsson)[9]. W latach 1992–1995 funkcję lidera samodzielnie pełnił Anders Klarström[4]. Pod rządami Mikaela Janssona partia przeszła gruntowne zmiany ideologiczne i wizerunkowe[4]. W 1999 partia odcięła się od wszystkich organizacji, nawiązujących do narodowego socjalizmu[4].

W 2005 roku liderem partii został Jimmie Åkesson[4]. Podobnie jak Mikael Jansson, Åkesson dążył do stworzenia wizerunku Szwedzkich Demokratów jako partii pragmatycznej, bardziej umiarkowanej[4]. W wyborach parlamentarnych w 2010 roku partia zdobyła 5,7% głosów i wprowadziła do Riksdagu 20 posłów[10]. W wyborach parlamentarnych w 2014 roku partia zdobyła 12,9% głosów[4]. Po owych wyborach zarówno partie lewicowe, jak i partie prawicowe nie były w stanie stworzyć rządu większościowego, w związku z czym „języczkiem u wagi” stali się Szwedzcy Demokraci[4]. Ostatecznie rząd stworzyły Szwedzka Socjaldemokratyczna Partia Robotnicza i Partia Zielonych[11]. 3 grudnia 2014 parlamentarzyści SD zagłosowali za propozycją autorstwa Sojuszu, uniemożliwiając tym samym podwyższenie podatków na rzecz wzmocnienia i częściowej rozbudowy państwa opiekuńczego[4]. 27 grudnia Löfven poinformował o dojściu do porozumienia z partiami Sojuszu, mającego na celu marginalizację Szwedzkich Demokratów[4]. Umowa, pomimo że obowiązywała do 2022 roku, została zerwana w październiku 2015 roku[11][12].

W wyborach parlamentarnych w 2018 roku partia zdobyła 17,5% głosów i wprowadziła do Riksdagu 62 posłów[13]. W tym samym roku został wybrany pierwszy burmistrz z ramienia Szwedzkich Demokratów (w gminie Hörby)[14]. W 2018 roku Szwedzcy Demokraci weszli wraz z Umiarkowaną Partią Koalicyjną i Chrześcijańskimi Demokratami w skład koalicji rządzących m.in. w gminie Bromölla, gminie Herrljunga, gminie Sölvesborg, gminie Staffanstorp[15][16]. 24 listopada 2021 roku Szwedzcy Demokraci wraz z posłami Umiarkowanej Partii Koalicyjnej i Chrześcijańskich Demokratów przegłosowali propozycję budżetu, w którym założono obniżkę podatków[17][18].

ProgramEdytuj

Program Szwedzkich Demokratów opiera się na narodowym konserwatyzmie[2].

AborcjaEdytuj

Partia chce ograniczenia liczby wykonywanych aborcji. Postuluje ograniczenie prawa do przerywania ciąży na życzenie do 12. tygodnia (obecnie możliwe jest to do 18. tygodnia)[19].

ImigranciEdytuj

Szwedzcy Demokraci stoją na stanowisku, że obecne przepisy imigracyjne i próby integracji imigrantów nie przyniosły oczekiwanych rezultatów[20]. SD jest jedyną partią parlamentarną, która sprzeciwia się integracji imigrantów, gdyż uważa, że Szwedzi nie powinni ponosić ciężaru lekkomyślnej polityki imigracyjnej[21].

SD uważają, że w Szwecji przebywa zbyt dużo imigrantów, co przekłada się na brak poczucia tożsamości narodowej wśród Szwedów. Chcą temu zaradzić, dając hojne wsparcie imigrantom, którzy zamiast osiedlać się w Szwecji na stałe, wracają do swoich rodzinnych krajów.

Partia nie sprzeciwia się migracji wysoko wykwalifikowanych pracowników w dziedzinach, w których występuje ich niedobór[19].

LapończycyEdytuj

Szwedzcy Demokraci są przeciwni nadawaniu specjalnych praw Lapończykom zamieszkującym północ Szwecji, chcą m.in. rozwiązania lapońskiego parlamentu[22][23].

PrawoEdytuj

SD chcą uniemożliwienia przedterminowego wypuszczania na wolność osób skazanych na dożywotnie pozbawienie wolności za najcięższe przestępstwa, postulują również deportację ze Szwecji cudzoziemców uznanych za winnych poważnych przestępstw. Szwedzcy Demokraci opowiadają się też za stworzeniem krajowego rejestru osób skazanych za pedofilię[24].

Polityka zagranicznaEdytuj

Szwedzcy Demokraci są przeciwni przystąpieniu Szwecji do Unii Gospodarczej i Walutowej. Nie chcą również wejścia Turcji do Unii Europejskiej. Postulują renegocjację traktatu akcesyjnego Szwecji do UE[25].

Partia stoi na stanowisku, iż interesom Szwecji najlepiej służy pozostawanie poza NATO. Chce współpracy krajów nordyckich w dziedzinie obronności[19].

RodzinaEdytuj

Nikt nie wybiera swojej orientacji seksualnej. Mobbing i dyskryminacja ludzi ze względu na orientację są nie do przyjęcia i powinny być prawnie ścigane.

Fragment programu Szwedzkich Demokratów[19]

Szwedzcy Demokraci są zwolennikami „tradycyjnego” modelu rodziny (uważają, że każde dziecko powinno mieć jednego ojca i jedną matkę), szanując jednocześnie inne wzorce i respektując prawa osób homoseksualnych, których łamaniem ma grozić rosnąca liczba muzułmanów w Szwecji[26].

Ubój rytualnyEdytuj

Partia sprzeciwia się ubojowi rytualnemu zwierząt, stojąc na stanowisku, iż metody ich zabijania muszą być szybkie i bezbolesne. Szwedzcy Demokraci chcą zakazu uboju bez uprzedniego ogłuszania i uznają religijne tradycje w tej kwestii za absurdalne[19].

StrukturyEdytuj

Na początku 2008 roku partia liczyła około 3 000 członków, w 2017 było już 28 340 członków[27].

W chwili obecnej posiada trzynaście stowarzyszeń regionalnych oraz około stu miejscowych lub miejskich stowarzyszeń. Młodzieżówką Sverigedemokraterny jest powołana do życia w 1998 Liga Młodzieży.

Przewodniczący partiiEdytuj

WyboryEdytuj

RiksdagEdytuj

Wybory suma głosów % głosów liczba mandatów ±
1988 1 118 0,0
0/349
1991 4 887 0,1
0/349
1994 13 954 0,3
0/349
1998 19 624 0,4
0/349
2002 76 300 1,4
0/349
2006 162 463 2,9
0/349
2010 339 610 5,7
20/349
  20
2014 801 178 12,9
49/349
  29
2018 1 100 662 17,6
62/349
  13

Wybory do PEEdytuj

  • 1999 – 0,3% głosów i 0 mandatów na 22
  • 2004 – 1,1% głosów i 0 mandatów na 19
  • 2009 – 3,3% głosów i 0 mandatów na 18
  • 2014 – 9,7% głosów i 2 mandaty na 20
  • 2019 – 15,3% głosów i 3 mandaty na 20

Zobacz teżEdytuj

BibliografiaEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Tusentals medlemmar lämnade S i fjol – bara SD ökade (szw.). nyheteridag.se, 30 kwietnia 2021. [dostęp 2021-12-11].
  2. a b Parties and Elections in Europe, parties-and-elections.eu [dostęp 2021-12-11] (ang.).
  3. Szwedzcy Demokraci: Nacjonaliści ze Skandynawii, rp.pl, 30 lipca 2018 [dostęp 2021-12-11] (pol.).
  4. a b c d e f g h i j k Wojciech Lieder, Szwedzkie partie skrajnie prawicowe i wzrost ich znaczenia w Riksdagu, psz.pl, 9 sierpnia 2015 [dostęp 2021-12-11] [zarchiwizowane z adresu 2015-08-09] (pol.).
  5. Mattias Fagerholm, Sverigedemokraternas resa. Från en rasistisk och marginell rörelse till vågmästaren som förändrade svensk politik., agenda.fi, 12 września 2018 [dostęp 2021-12-11] (szw.).
  6. David Stavrou, Israel’s Ambassador to Sweden Rejects Far-right – and Stirs Political Storm, haaretz.com, 28 października 2021 [dostęp 2021-12-11] (ang.).
  7. Sweden, europarl.europa.eu [dostęp 2021-12-11] (ang.).
  8. Szwecja, pap.pl [dostęp 2021-12-11] (pol.).
  9. Political Leaders: Sweden, zarate.eu [dostęp 2021-12-11] (ang.).
  10. Henrik Andersson, Sirus H. Dehdari, Workplace Contact and Support for Anti-Immigration Parties, cambridge.org, 2021, s. 2 [dostęp 2021-12-11] (ang.).
  11. a b Sweden parties reach budget deal to avoid snap election, bbc.com, 27 grudnia 2014 [dostęp 2021-12-11] (ang.).
  12. The December Agreement collapses, country.eiu.com, 12 października 2015 [dostęp 2021-12-11] (ang.).
  13. Jon Henley, Sweden remains in political limbo after all votes counted, theguardian.com, 14 września 2018 [dostęp 2021-12-11] (ang.).
  14. Mattias Dahlgren, Fackuppror och nakenbad: Stökigt i Hörby när SD tog över, arbetet.se, 28 czerwca 2021 [dostęp 2021-12-11] (szw.).
  15. M och SD inleder nytt samarbete i Staffanstorp, www.expressen.se [dostęp 2021-12-11] (szw.).
  16. Petter Lundqvist, Sverigedemokraterna och svenska kommunstyren: Ett pariapartis politiska påverkan, diva-portal.org, 2019 [dostęp 2021-12-11] (szw.).
  17. Statens budget 2022 – Rambeslutet, riksdagen.se [dostęp 2021-12-12] (szw.).
  18. Nowa premier Szwecji po kilku godzinach ustąpiła ze stanowiska, wiadomosci.onet.pl, 24 listopada 2021 [dostęp 2021-12-12] (pol.).
  19. a b c d e Vår politik – en översikt. [dostęp 2013-11-11].
  20. Sverigedemokraterna saknar integrationspolitik.
  21. Var politik A till Ö. [dostęp 2012-08-01].
  22. Även samerna är med pa SD:s lista över oönskade ”raser”. [dostęp 2009-10-22]. [zarchiwizowane z tego adresu (2010-09-25)].
  23. Sd till attack mot renägande samer. [dostęp 2008-05-03].
  24. Krafttag mot brottsligheten.
  25. Valmanifest 2010. [dostęp 2010-09-02]. [zarchiwizowane z tego adresu (2010-09-23)].
  26. SD siktar in sig på hbt-röster. [dostęp 2010-07-28].
  27. Sjunkande medlemsantal oroar inte Gudrun Schyman och Feministiskt initiativ, DN.SE, 23 lutego 2018 [dostęp 2019-03-05] (szw.).