Tupaja

rodzaj ssaków

Tupaja[11], nadrzewnica[11] (Tupaia) – rodzaj ssaka z rodziny tupajowatych (Tupaiidae).

Tupaja
Tupaia[1]
Raffles, 1821[2]
Ilustracja
Przedstawiciel rodzaju – tupaja pospolita (T. glis)
Systematyka
Domena

eukarionty

Królestwo

zwierzęta

Typ

strunowce

Podtyp

kręgowce

Gromada

ssaki

Podgromada

żyworodne

Infragromada

łożyskowce

Rząd

wiewióreczniki

Rodzina

tupajowate

Rodzaj

tupaja

Typ nomenklatoryczny

Tupaia ferruginea Raffles, 1821

Synonimy
Gatunki

zobacz opis w tekście

Zasięg występowaniaEdytuj

Rodzaj obejmuje gatunki występujące w południowo-wschodniej Azji[12][13].

MorfologiaEdytuj

Długość ciała (bez ogona) 110–230 mm, długość ogona 120–230 mm, długość ucha 6–20 mm, długość tylnej stopy 29–55 mm; masa ciała 35–300 g[14]

SystematykaEdytuj

EtymologiaEdytuj

  • Tupaia: malaj. nazwa tupai dla wiewiórki lub tupai[15].
  • Sorexglis: zbitka wyrazowa nazw rodzajów: Sorex Linnaeus, 1758 (ryjówka) oraz Glis Brisson, 1762 (popielica)[16]. Gatunek typowy: Sorex glis Diard, 1820.
  • Cladobates: gr. κλαδος klados „gałąź, gałązka”; βατης batēs „piechur”, od βατεω bateō „stąpać”, od βαινω bainō „chodzić”[17]. Gatunek typowy: Tupaia tana Raffles, 1821.
  • Hylogale: gr. ὑλη hulē „teren lesisty, las”; γαλεή galeē lub γαλή galē „łasica”[18]. Nowa nazwa dla Tupaia Raffles, 1821.
  • Glipora: etymologia niejasna, Jentink nie wyjaśnił znaczenia nazwy rodzajowej[6]. Gatunek typowy: Glipora leucogaster Jentink, 1888 (= Tupaia minor Günther, 1876).
  • Urogale: gr. ουρα oura „ogon”[19]; γαλεή galeē lub γαλή galē „łasica”[20]. Gatunek typowy: Urogale cylindrura Mearns, 1905 (= Tupaia everetti Thomas, 1892).
  • Tana: epitet gatunkowy Tupaia tana Raffles, 1821; lokalna nazwa tana oznaczająca w kodi „ziemię”[8]. Gatunek typowy: Tupaia tana Raffles, 1821; młodszy homonim Tana Reed, 1888 (Diptera).
  • Lyonogale: Marcus Ward Lyon (1875–1942), amerykański przyrodnik; gr. γαλεή galeē lub γαλή galē „łasica”[20]. Nowa nazwa dla Tana Lyon, 1913.
  • Palaeotupaia: gr. παλαιος palaios „stary, antyczny”; rodzaj Tupaia Raffles, 1821[21]. Gatunek typowy: †Palaeotupaia sivalicus Chopra & Vasishat, 1979.

Podział systematycznyEdytuj

Do rodzaju należą następujące gatunki[12][11]:

PrzypisyEdytuj

  1. Tupaia, [w:] Integrated Taxonomic Information System [online] (ang.).
  2. T.S. Raffles. Descriptive Catalogue of a Zoological Collection, made on account of the Honourable East India Company, in the Island of Sumatra and its Vicinity, under the Direction of Sir Thomas Stamford Raffles, Lieutenant-Governor of Fort Marlborough; with additional Notices illustrative of the Natural History of those Countries. „Transactions of the Linnean Society of London”. 13, s. 256, 1822 (ang.). 
  3. P.-M. Diard. Sur une nouvelle espece de Sorex.—Sorex Glis. „Asiatic Researches”. 14, s. 472, 1822 (fr.). 
  4. F. Cuvier: Des dents des mammifères considérées comme caractères zoologiques. Paris: F.-G. Levrault, 1825, s. 251 (spis treści). (fr.)
  5. C.J. Temminck: Monographies de Mammalogie, ou description de quelques genres de mammifères, dont les espèces ont été observées dans lens différens musées de l’Europe. Cz. 1. Amsterdam: Chez G. Dufour, 1827, s. xix. (fr.)
  6. a b F.A. Jentink. Catalogue systématique des mammifères (rongeurs, insectivores, cheiroptères, édentés et marsupiaux). „Muséum d’histoire naturelle des Pays-Bas”. 12 (1), s. 116, 1881 (fr.). 
  7. E.A. Mearns. Descriptions of new genera and species of mammals from the Philippine Islands. „Proceedings of the United States National Museum”. 28, s. 435, 1905 (ang.). 
  8. a b M.W. Lyon. Treeshrews: an account of the mammalian family Tupaiidae. „Proceedings of the United States National Museum”. 45, s. 134, 1913 (ang.). 
  9. L.R. Conisbee: A List of the Names Proposed for Genera and Subgenera of Recent Mammals from the Publication of T S Palmer’s 'Index Generum Mammalium' 1904 to the End of 1951. London: British Museum (Natural History), 1953, s. 46. (ang.)
  10. S.R.K. Chopra & R.N. Vasishat. Śivalik fossil tree shrew from Haritalyangar, India. „Nature”. 281 (5728), s. 214, 1979. DOI: 10.1038/281214a0 (ang.). 
  11. a b c Nazwy polskie za: W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 27–28. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.)
  12. a b C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest: Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 1: Monotremata to Rodentia. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 130–132. ISBN 978-84-16728-34-3. (ang.)
  13. D.E. Wilson & D.M. Reeder (red.): Genus Tupaia. W: Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 2020-11-01].
  14. M. Hawkins: Family Tupaiidae (Treeshrews). W: R.A. Mittermeier & D.E. Wilson (red. red.): Handbook of the Mammals of the World. Cz. 8: Insectivores, Sloths and Colugos. Barcelona: Lynx Edicions, 2018, s. 264–269. ISBN 978-84-16728-08-4. (ang.)
  15. Palmer 1904 ↓, s. 697.
  16. Palmer 1904 ↓, s. 636.
  17. Palmer 1904 ↓, s. 190.
  18. Palmer 1904 ↓, s. 338.
  19. Jaeger 1944 ↓, s. 247.
  20. a b Jaeger 1944 ↓, s. 94.
  21. Jaeger 1944 ↓, s. 159.
  22. a b c d E.J. Sargis, N. Woodman, A.T. Reese & L.E. Olson. Using hand proportions to test taxonomic boundaries within the Tupaia glis species complex (Scandentia, Tupaiidae). „Journal of Mammalogy”. 99 (1), s. 183–201, 2013. DOI: 10.1644/11-MAMM-A-343.1 (ang.). 

BibliografiaEdytuj