Władysław Heinrich

polski historyk filozofii

Władysław Heinrich (ur. 9 stycznia 1869 w Warszawie, zm. 30 czerwca 1957 w Krakowie) – polski historyk filozofii i psycholog, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego, członek Polskiej Akademii Umiejętności.

Władysław Heinrich
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 9 stycznia 1869
Warszawa, Królestwo Polskie
Data i miejsce śmierci 30 czerwca 1957
Kraków, Polska
Miejsce spoczynku Cmentarz Salwatorski
Zawód, zajęcie filozof, psycholog
Narodowość polska
Tytuł naukowy profesor
Odznaczenia
Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski Złoty Krzyż Zasługi

PochodzenieEdytuj

Był synem Mikołaja (inżyniera kolejnictwa) i Barbary z domu Taude.

NaukaEdytuj

Pierwsze nauki pobierał w domu rodzinnym, następnie uczęszczał do Gimnazjum Wojciecha Górskiego w Warszawie, które ukończył w 1888. W latach 18891891 studiował matematykę na politechnice w Zurychu, następnie psychologię i filozofię na uniwersytecie w Monachium (1891–1893) oraz filozofię na uniwersytecie w Zurychu (1893–1894), gdzie obronił doktorat (1894, praca Moderne physiologische Psychologie in Deutschland przygotowana pod kierunkiem Richarda Avenariusa). Później uzupełniał jeszcze studia na uniwersytecie w Paryżu (1900). W 1897 został asystentem w Katedrze Fizyki Doświadczalnej UJ; po habilitacji w dziedzinie psychologii i metodologii nauk przyrodniczych (1900) przeszedł na stanowisko docenta w tej katedrze. W 1903 zorganizował pierwszą w Europie wschodniej Pracownię Psychologii Doświadczalnej i objął jej kierownictwo (do 1911). Od 1905 był profesorem tytularnym UJ, a od 1911 profesorem zwyczajnym. W latach 1911–1939 kierował Katedrą Filozofii, 1945–1951 I Katedrą Filozofii, 1921–1951 Studium Pedagogicznym, 1945–1951 Pracownią Psychologiczną. Prowadził wykłady z psychologii, psychofizyki, psychologii doświadczalnej, metodologii i filozofii nauk, teorii poznania, podstaw empiriokrytycyzmu, historii filozofii, propedeutyki filozofii. W 1951 przeszedł na emeryturę, ale powrócił jeszcze do prowadzenia wykładów dwa lata przed śmiercią (1955), mimo podeszłego wieku. Zmarł w Krakowie. Pochowany na Cmentarzu Salwatorskim (sektor SC14-1-56)[1].

OrganizacjeEdytuj

W 1913 został członkiem rzeczywistym, w 1929 członkiem zwyczajnym Towarzystwa Naukowego Warszawskiego. Brał aktywny udział w pracach Polskiej Akademii Umiejętności, której członkiem-korespondentem był od 1919, a członkiem czynnym od 1924; w latach 1949–1952 pełnił funkcję dyrektora Wydziału II PAU, od 1901 był członkiem Komisji Bibliograficznej akademii (jeszcze pod dawną nazwą AU), w 1911 współorganizatorem i członkiem Komisji Historii Filozofii Polskiej AU, przewodniczył Komitetowi Wydania Dzieł Arystotelesa w tłumaczeniu polskim PAU (1929–1933) oraz Komitetowi „Biblioteki Klasyków Filozofii” PAU (1946–1952). W 1948 był w gronie członków-założycieli Polskiego Towarzystwa Psychologicznego i Pedagogicznego. Ponadto należał do Kasy im. Mianowskiego, Academy of Political and Social Sciences, Union des Associations Internationales, Academia Humanistica w Segedynie.

Zainteresowania naukoweEdytuj

Zainteresowania naukowe Władysława Heinricha obejmowały psychologię eksperymentalną, neurofizjologię, teorię poznania oraz historię filozofii. Heinrich był pionierem prowadzenia w Polsce eksperymentów psychologicznych nad wrażeniami wzrokowymi, słuchowymi, procesami pamięci, spostrzegania i uwagi. Dążył do ujednolicenia polskiej terminologii psychologicznej. W pracy O rozwoju metod badań naukowych (1907) przedstawił stopniowe przechodzenie od poznawania zjawisk w sposób zmysłowy (bezpośredni) do ich ujmowania w sposób abstrakcyjny. Był autorem teorii obiektywnego i subiektywnego rozpatrywania całości danych bezpośrednich (praca Die Aufmerksamkeit und die Funktionen der Sinnesorgane, 1898). W publikacji Zarys historii filozofii (1925–1930, 2 części) przedstawił syntezę dziejów filozofii greckiej i średniowiecznej. W 1914 wspólnie z Franciszkiem Bujakiem wystąpił z wnioskiem o powołanie na Uniwersytecie Jagiellońskim Katedry Socjologii, co jednak nie zostało zorganizowane; udało mu się natomiast doprowadzić do powstania Studium Pedagogicznego (1921, którego został dyrektorem), Katedry Pedagogiki (1927) i Katedry Psychologii Pedagogicznej (1928). Brał czynny udział w życiu naukowym - uczestniczył w Kongresie Psychologów Amerykańskich w New Haven (1906), III Międzynarodowej Konferencji w Sprawie Zastosowań Psychologii (1927), Kongresie Psychotechnicznym w Utrechcie (1928), VII Międzynarodowym Kongresie Filozoficznym w Oksfordzie (1930), Krajowym Zjeździe Filozofów w Zakopanem (1947, przewodniczący). W latach 19231935 był redaktorem naczelnym „Kwartalnika Filozoficznego”.

Ogłosił wiele prac naukowych, m.in.:

  • O wahaniach w natężeniu zaledwie dostrzegalnych wrażeń optycznych i akustycznych (1899)
  • Przegląd badań nad wrażeniami barwnymi (1901)
  • Teorie i wyniki badań psychologicznych (1902)
  • Psychologia uczuć (1907)
  • Johannes Scotus Eriugena i Spinoza (1909)
  • Filozofia grecka do Platona (1914)
  • Stereoskopia monokularna (1936)
  • Les fonctions des capillaires et la concentration de l'attention (1938, z Tomaszem Strzemboszem)
  • Notes sur les reactions de capillaires pendant l'excitation des centres visuels de l'ecorce cerebrale (1938)

Ordery i odznaczeniaEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Cmentarz parafialny Kraków Salwator - wyszukiwarka osób pochowanych, krakowsalwator.artlookgallery.com [dostęp 2020-08-01].
  2. M.P. z 1931 r. nr 260, poz. 345 „za działalność naukową i pedagogiczną”.
  3. M.P. z 1936 r. nr 263, poz. 464 „za wybitne zasługi na polu nauki i wychowywania młodzieży w duchu patriotycznym położone w latach 1905–1918”.

BibliografiaEdytuj

  • Biogramy uczonych polskich, Część I: Nauki społeczne, zeszyt 1: A–J, Wrocław 1983.
  • Włodzimierz Szewczuk (1972), Władysław Heinrich - filozof, psycholog, pedagog: (w stulecie urodzin), Wydawca Polskie Towarzystwo Psychologiczne, Warszawa.
  • Zofia Buczek: Heinrich Władysław. W: Słownik psychologów polskich. Elwira Kosnarewicz, Teresa Rzepa, Ryszard Stachowski (red.). Poznań: Instytut Psychologii UAM, 1992, s. 91–94.