Otwórz menu główne

Wawrowice (województwo warmińsko-mazurskie)

wieś w województwie warmińsko-mazurskim

Wawrowice (do 1920 r. niem. Wawerwitz) – wieś w Polsce położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie nowomiejskim, w gminie Kurzętnik. W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa toruńskiego.

Wawrowice
Wawrowice
Państwo  Polska
Województwo warmińsko-mazurskie
Powiat nowomiejski
Gmina Kurzętnik
Wysokość 198 m n.p.m.
Strefa numeracyjna (+48) 56
Tablice rejestracyjne NNM
SIMC 0845967
Położenie na mapie gminy Kurzętnik
Mapa lokalizacyjna gminy Kurzętnik
Wawrowice
Wawrowice
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Wawrowice
Wawrowice
Położenie na mapie województwa warmińsko-mazurskiego
Mapa lokalizacyjna województwa warmińsko-mazurskiego
Wawrowice
Wawrowice
Położenie na mapie powiatu nowomiejskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu nowomiejskiego
Wawrowice
Wawrowice
Ziemia53°26′35″N 19°27′51″E/53,443056 19,464167

Przez wieś przebiega droga wojewódzka nr 538. Wieś znajduje się nad brzegiem jeziora Skarlińskiego. Przepływa rzeczka Skarlanka. Osiedle Biedaszek. Najbliższa szkoła podstawowa oraz gimnazjum znajdują się w Marzęcicach.

Spis treści

HistoriaEdytuj

Wieś lokowana w XIV w. na prawie chełmińskim. W 1414 r. wieś obejmowała 52 włók. W czasie wojny polsko-krzyżackiej wojska polsko-litewskie spaliły 25 stogów ze zbożem, uprowadziły 80 koni, 180 świń i pięcioro ludzi. Wszystkie straty wojenne wsi w 1414 r. oszacowano na 2400 grzywien. W dokumencie z 1557 r. wieś wymieniana jest jako podlegająca pod starostwo bratiańskie. W 1621 r. starosta bratiański – Paweł Działyński – wybudował we wsi browar i podległym sobie chłopom zakazał sprzedaży jęczmienia do Nowego Miasta Lubawskiego. Cały jęczmień miał być zawieziony do Wawrowic, do browaru. W XVII w. wieś podlegała pod wójta w Bratianie. W latach 1667–1672 we wsi mieszkali: Kania, Bartnik, Żywizna, Walerian, Wieczorek-Szargawa, Wołyniec, Leman, Szymanek, Walko Leśny, Jędrzej Bartnik, Pliszka, Jedrzejek Stagno, Marmara Bartnik, Golec Grom, Narodzanej, Jeznoch, Smilnikow.

W 1706 r. majątek ziemski należący do państwa obejmował 295 ha (w tym 254 ha gruntów ornych i 25 łąk). Grunty wiejskie obejmowały 40 włók i płacono czynsz w wysokości pół korca żyta i pół korca owsa od każdej włóki. W tym czasie była tu stacja pocztowa i parafia katolicka. W 1789 r. we wsi i folwarku było 21 domów. W 1885 r. we wsi było 7 domów z 21 rodzinami i 123 mieszkańcami, z których 99 było katolikami a 24 ewangelikami. We wsi hodowano bydło rasy wschodnio-fryzyjskiej.

W roku 1920 wieś znalazła się w granicach Polski. 8 czerwca 1921 r. przez Wawrowice przejeżdżał naczelnik państwa Józef Piłsudski. W 1926 r. majątek państwowy liczył 667 ha. W 1928 ziemie te włączono do gminy wiejskiej a sam majątek zlikwidowano. W 1928 r. powstało także kółko rolnicze i liczyło 62 członków. W zarządzie zasiadali: Różycki, Stendera, Łukaszewski i Miąskowski. W lipcu tegoż roku w wyniku pożaru spaliło się 8 ha lasu (młodnik). W tym okresie we wsi była czteroklasowa szkoła.

W czasie II wojny światowej ludność wiejska była szykanowana, wielu gospodarzy (m.in. Piotrowscy i Kołakowscy) zostało uwięzionych w obozie w Potulicach. W styczniu 1945 r. władze hitlerowskie ewakuowały około 90 Żydówek z podobozu w Gwiździnach, pod eskortą Niemca o nazwisku Litau. W lesie koło Skarlina Niemiec zaczął strzelać do więźniarek. Po wojnie odkryto zbiorową mogiłę z 24 ciałami. Pozostałe Żydówki uciekły. W Wawrowicach, w tutejszej szkole, zgromadzono żydowskie więźniarki, którym udało się uciec z „marszu śmierci”. Dzięki pomocy miejscowych rolników kobiety te doczekały końca wojny. Po 1945 r. w rejonie Wawrowic działał oddział partyzancki Cichego (Marcjan Sarnowski).

W latach 1955–1960 we wsi funkcjonował punkt felczerski. Tutejsi rolnicy – Renata i Benedykt Rochnowscy od 1975 r. współpracowali z toruńskim Poldrobem a od 1993 r. z olsztyńskim Indykpolem. Od 1973 r. Wawrowice są wsią sołecka, podlegająca gminie Kurzętnik, Sołectwo obejmuje obszar 632,45 ha, 55 indywidualnych gospodarstw rolnych i 313 mieszkańców.

Wierni kościoła rzymskokatolickiego należą do parafii w Skarlinie.

Osoby związani z miejscowościąEdytuj

Zobacz teżEdytuj

BibliografiaEdytuj

  • Stanisław Grabowski, Z dziejów Kurzętnika i okolic. Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza, Warszawa 2008, 287 str., ​ISBN 978-83-205-4710-8