Wschodnia Magistrala Piaskowa

Wschodnia Magistrala Piaskowa – zwyczajowa nazwa normalnotorowej, przemysłowej, częściowo dwutorowej, niegdyś zelektryfikowanej linii kolejowej łączącej stacje kolei piaskowej Jęzor Centralny oraz Bór Górny w Sosnowcu z kopalniami piasku w Ciężkowicach i Bukownie a w przeszłości także z szybem podsadzkowym Andrzej ZG Trzebionka poprzez stację PKP Trzebinia Siersza Wodna. Linia ta stanowiła i stanowi jedną z głównych magistrali kolei piaskowych w GOP i jest bardzo istotna w kontekście funkcjonowania szybów podsadzkowych w kopalniach węgla kamiennego[1]

Linia kolejowa nr 201
Jęzor Centralny JCA – Ciężkowice - Trętowiec
Dane podstawowe
Zarządca

Infra Silesia

Numer linii

201

Długość

17,097 km

Rozstaw szyn

1435 mm

Sieć trakcyjna

brak (istniała w latach 1951 – 2012, napięcie 3000 V)

Prędkość maksymalna

40, 80 (tylko testowo) km/h

Zdjęcie LK201
Przystanek Szczakowa Most
Historia
Lata budowy

1951–1956

Rok elektryfikacji

1955

Historia edytuj

Lata 1956-2001 edytuj

W pierwszych latach funkcjonowania wykorzystywano głównie trakcję parową – pociągi były obsługiwane parozowami serii Ty2 oraz Ty45. W późniejszych latach, na skutek elektryfikacji magistrali siecią trakcyjną pochodzącą Śląskiej Kolei Górskiej sukcesywnie wprowadzano do eksploatacji lokomotywy 2E53 a następnie ET21 z oddziału Szczakowa PMPPW oraz ET22 z oddziału Kuźnica Warężyńska PMPPW. Po deelektryfikacji magistrali pociągi piaskowe prowadzone są BMZ/ŁTZ TEM2. Po podziale w 1991 roku Przedsiębiorstwo Materiałów Podsadzkowych Przemysłu Węglowego na 4 podmioty handlowe ruch prowadzony był przez Kopalnię Piasku „Szczakowa”, przekształcone następnie w PCC Rail, wykupione przez DB Schenker i przekształcone następnie w DB Schenker Rail Polska. Piasek podsadzkowy, wydobywany na polach Ciężkowice i Bukowno wywożony jest na szyby podsadzkowe: Staszic KWK Staszic oraz na Most zsypowy w punkcie sprzedaży piasku budowlanego Wysoki Brzeg, należący do DB Schenker Rail Polska. Za utrzymanie infrastruktury odpowiada w całości Infra Silesia zaś przewoźnikiem korzystającym z magistrali jest wyłącznie DB Schenker Rail Polska. Magistrala w latach świetności miała połączenia z siecią PKP, w tym na posterunku Trętowiec a obecnie jedynym połączeniem jest na stacji Jęzor Centralny poprzez łącznicę Sosnowiec Jęzor – Jęzor Centralny[2]. W latach funkcjonowania KP Szczakowa sieć Magistrali Północnej oraz Magistrali Południowej piasek podsadzkowy z piaskowni Ciężkowice i Bukowno był dostarczany między innymi na mosty podsadzkowe Agata KWK Wieczorek, Wentylacyjny KWK Wujek, Witczak KWK Bobrek Centrum.

 
Dwutorowy szlak Jęzor Centralny JCA - Szczakowa Północ (2008 r.)

Po 2001 roku edytuj

Ciągłe zmniejszające się zapotrzebowanie na piasek podsadzkowy spowodował likwidację poszczególnych odgałęzień. W latach 2009/2010 zlikwidowano odcinek Ciężkowice - Trętowiec, w związku z zamknięciem ZG Trzebionka. Likwidacja sieci trakcyjnej wraz z demontażem drugiego toru i likwidacją SBL nastąpiła na przełomie 2012/2013, w związku z przegraną DB Schenker Rail Polska obsługi szybu podsadzkowego Witczak KWK Bobrek Centrum oraz Kopalnia Węgla Kamiennego Piekary na rzecz PKP Cargo Service i likwidacji części szlaków Magistrali Północnej na odcinku JCA - Siemianowice[3].

Wykaz posterunków ruchu edytuj

Nazwa posterunku Kilometraż Rodzaj Stan Odgałęzienie
Jęzor Centralny JCA 0,000 km stacja czynny Sosnowiec Jęzor PKP PLK
Huta Cedler R1
Szyb Ostatek
Długoszyn PKP PLK
Jęzor Centralny przystanek - przystanek służbowy nieczynny plac montażowy
Intermodal 1,036 km post. bocznicowy czynny Intermodal S.A.
Szczakowa Północ 7,927 km stacja czynny Kwarc
Sławków Cieśle
Szczakowa Most - przystanek służbowy nieczynny
Szczakowa Południe 13,018 km stacja zlikwidowana bocznica plac montażowy
Knieje 13,018 km posterunek odgałęźny nieczynny Podlesie
Ciężkowice 16,778 km stacja czynna pole piaskowe Ciężkowice
Siersza stacja zlikwidowana mijanka
Trętowiec post. odgałęźny zlikwidowany Trzebinia Siersza Wodna

Ciekawostki edytuj

Na magistrali odbywał się ruch pociągów służbowych, prowadzonych EN57 i ET21 z wagonem osobowym 94A lub zabytkowym wagonem typu Hecht w relacji Szczakowa Południe - Jęzor Centralny - Zygmunt August oraz Podlesie - Jęzor Centralny. Ruch pociągów służbowych zawieszono po 2001 roku, wraz z komercjalizacją PMPPW. 20 czerwca 2009 roku odbył się specjalny przejazd pociągu pasażerskiego Katowice – Katowice w ramach akcji Tamarą po szlakach piaskowych. Była to wspólna inicjatywa ówczesnego PCC Rail oraz SMK Kraków. Pociąg specjalny jechał całym używanym ówcześnie szlakiem od stacji Jęzor Centralny, przez stację Szczakowa Północ do posterunku Trętowiec, z rozkładowymi zatrzymaniami pociągu[2]. Był to pierwszy pociąg pasażerski jadący po magistrali po likwidacji w 2001 roku pociągów służbowych na Magistralę Północną, obsługiwanych przez skład wagonowy ET21+94A lub jednostkę elektryczną EN57.

Bibliografia edytuj

  • Krzysztof Soida, Tomasz Roszak, Mariusz Furtek: Koleje piaskowe. Tom 1. Rybnik: Betezda, 2007. ISBN 978-83-923322-2-0.
  • Krzysztof Soida, Tomasz Roszak, Mariusz Furtek: Koleje piaskowe. Tom 2. Katowice: ApLand, 2002. ISBN 83-912575-2-5.

Przypisy edytuj

Linki zewnętrzne edytuj