Otwórz menu główne

Antoni Jakubski

Oficer dyplomowany Wojska Polskiego, polski biolog

Antoni Władysław Jakubski (ur. 28 marca 1885 we Lwowie, zm. 20 maja 1962 w Londynie), polski zoolog, profesor Uniwersytetu w Poznaniu, podpułkownik dyplomowany piechoty Wojska Polskiego, członek Naczelnej Komendy Obrony Lwowa w listopadzie 1918 roku[1].

Antoni Władysław Jakubski
podpułkownik dyplomowany piechoty podpułkownik dyplomowany piechoty
Data i miejsce urodzenia 28 marca 1885
Lwów
Data i miejsce śmierci 20 maja 1962
Londyn
Przebieg służby
Lata służby 1914–1940
Siły zbrojne Orzełek legionowy.svg Legiony Polskie
Orzełek II RP.svg Wojsko Polskie
Poland badge.jpg Polskie Siły Zbrojne na Zachodzie
Jednostki 6 Pułk Piechoty
2 Dywizja Litewsko-Białoruska
5 Armia
2 Dywizja Pancerna
Stanowiska szef sztabu dywizji
kwatermistrz armii
Główne wojny i bitwy I wojna światowa
wojna polsko-bolszewicka
II wojna światowa
kampania wrześniowa
Odznaczenia
Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Niepodległości Krzyż Walecznych (1920-1941, czterokrotnie) Komandor Orderu Świętego Sawy

Spis treści

ŻyciorysEdytuj

Urodził się we Lwowie, w rodzinie Władysława, urzędnika pocztowego, i Pauliny z Hickiewiczów[2].

Studiował zoologię pod kierunkiem prof. Józefa Nusbaum-Hilarowicza na Uniwersytecie Lwowskim. W latach 1909–1910 odbył wyprawę do Afryki Wschodniej. Był pierwszym Polakiem, który 13 marca 1910 r. zdobył (i następnie opisał) Kilimandżaro wraz z jego najwyższym szczytem Kibo. Pieszo przeszedł ówczesną Tanganikę od Oceanu Indyjskiego do jezior Niasa i Rukwa oraz częściowo Kenię (obecnie państwa Tanzania i Kenia). Głównym celem wyprawy Jakubskiego było badanie fauny jeziora Niasa i Rukwa. W 1917 habilitował się na Uniwersytecie Lwowskim.

W 1906 został członkiem Organizacji Bojowej Polskiej Partii Socjalistycznej, trzy lata później członkiem Związku Walki Czynnej, a w 1912 członkiem Związku Strzeleckiego[2].

W czasie I wojny światowej służył w Legionach Polskich w 6 pułku piechoty. 5 grudnia 1914 został mianowany podporucznikiem, a 11 października 1915 – porucznikiem[3]. W listopadzie 1918 r. brał udział w polsko-ukraińskich walkach o Lwów jako II szef sztabu. 26 lipca 1920 roku został szefem sztabu 2 Dywizji Litewsko–Białoruskiej. 12 sierpnia 1920 roku został wyznaczony na stanowisko kwatermistrza 5 Armii[4].

25 października 1921 r. został przeniesiony do rezerwy. W rezerwie posiadał przydział do 38 pułku piechoty Strzelców Lwowskich w Przemyślu. Został zweryfikowany w stopniu podpułkownika ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919 roku w korpusie oficerów rezerwy piechoty[5][6]. W 1934 r. pozostawał w ewidencji Powiatowej Komendy Uzupełnień Poznań Miasto. Posiadał przydział do Oficerskiej Kadry Okręgowej Nr VII[7].

Został profesorem w Poznaniu. Był jednym z organizatorów polskich morskich badań biologicznych – w 1923 zorganizował Morskie Laboratorium Rybackie w Helu.

15 września 1939 został mianowany oficerem łącznikowym pomiędzy Dowództwem Grupy Obrony Lwowa, a władzami cywilnymi we Lwowie w sprawach utrzymania porządku, bezpieczeństwa, aprowizacji i służby zdrowia[8].

8 listopada 1939 r. został aresztowany przez słowacką straż graniczną i przekazany Niemcom. Przebywał w więzieniach w Komańczy, Sanoku, Tarnowie i na Montelupich w Krakowie. 30 sierpnia 1940 r. został więźniem KL Auschwitz, w którym otrzymał numer 3385. 4 grudnia 1944 r. został przewieziony do KL Mauthausen, w którym otrzymał numer 112.138. 5 maja 1945 r. został uwolniony przez armię amerykańską. W czerwcu 1945 roku został przyjęty do 2 Korpusu Polskiego i przydzielony do 2 Warszawskiej Dywizji Pancernej w Maceracie na stanowisko szefa oświaty[2].

Po wojnie osiadł w Londynie. Pracował m.in. w British Museum. Członek-założyciel i prezes Polskiego Towarzystwa Naukowego na Obczyźnie. Był także współzałożycielem Koła Lwowian w Londynie[9].

Ordery i odznaczeniaEdytuj

PraceEdytuj

Jakubski zajmował się m.in. zoogeografią, anatomią porównawczą i historią zoologii. Niektóre z jego prac[14]:

  • W krainach słońca, 1914 – relacja z podróży do Afryki;
  • Czerwiec polski, 1934 – monografia czerwca polskiego;
  • Bibliografia fauny polskiej do roku 1880 (z M. Dyrdowską), 1928.

PrzypisyEdytuj

  1. Eugeniusz Romer, Pamiętnik Paryski 1918-1919, t. I, Warszawa 2010, s. 35.
  2. a b c Wykaz Legionistów ↓.
  3. Lista starszeństwa 1917 ↓, s. 8.
  4. Nad Wisłą i Wkrą 1928 ↓, s. 70.
  5. Spis oficerów rezerwy 1922 ↓, s. 103.
  6. Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 237, 467.
  7. Rocznik Oficerski Rezerw 1934 ↓, s. 7, 976.
  8. Dokumenty 1997 ↓, s. 76.
  9. Z żałobnej karty. „Biuletyn”. Nr 2 (3), s. 69, Listopada 1962. Koło Lwowian w Londynie. 
  10. M.P. z 1938 r. nr 258, poz. 592
  11. M.P. z 1931 r. nr 132, poz. 199.
  12. a b Stanisław Łoza (red.): Czy wiesz kto to jest?. Wyd. II popr. Warszawa: Główna Księgarnia Wojskowa, 1938, s. 447.
  13. Rozporządzenie Kierownika MSWojsk. L. 4597/22 (Dziennik Personalny z 1922 r. Nr 9, s. 314)
  14. Jakubski, Antoni Władysław, Wielka Encyklopedia Powszechna PWN, 5, Warsaw: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1965, pp. 184.

BibliografiaEdytuj