Archidiecezja wileńska

Ten artykuł dotyczy archidiecezji. Zobacz też: metropolia wileńska.

Archidiecezja wileńska (łac. Archidioecesis Vilnensis, lit. Vilniaus arkivyskupija) – katolicka diecezja litewska położona we wschodniej części kraju. Siedziba arcybiskupa znajduje się w archikatedrze św. Stanisława Biskupa i św. Władysława w Wilnie.

Archidiecezja wileńska
Ilustracja
Archidiecezja na mapie Litwy
Państwo  Litwa
Siedziba Wilno
Wyznanie katolickie
Kościół rzymskokatolicki
Metropolia wileńska
Katedra diecezjalna bazylika archikatedralna św. Stanisława Biskupa i św. Władysława w Wilnie
Biskup diecezjalny Gintaras Grušas
Biskup pomocniczy Arūnas Poniškaitis
Darius Trijonis
Biskup senior kard. Audrys Bačkis
Dane statystyczne
Liczba wiernych 570 000 (2004)
Liczba kapłanów
• w tym diecezjalnych
• w tym zakonnych

111
41
Liczba dekanatów 9
Liczba parafii 95
Powierzchnia 9644 km²
Położenie na mapie Wilna
Mapa lokalizacyjna Wilna
Bazylika katedralna św. Stanisława i św. Władysława w Wilnie
Bazylika katedralna św. Stanisława i św. Władysława w Wilnie
Położenie na mapie Litwy
Mapa lokalizacyjna Litwy
Bazylika katedralna św. Stanisława i św. Władysława w Wilnie
Bazylika katedralna św. Stanisława i św. Władysława w Wilnie
Ziemia54°41′09,0″N 25°17′15,8″E/54,685833 25,287722
Strona internetowa

HistoriaEdytuj

Została ustanowiona 12 marca 1388 przez papieża Urbana VI. Do 1798 podlegała pod metropolię gnieźnieńską, od 1798 do 1925 pod metropolię mohylewską. W 1925 w wyniku konkordatu podniesiona do rangi archidiecezji.

W 1945 jej wschodnia część znalazła się na terenie ZSRR (Litewska SRR i Białoruska SRR). Z zachodniej części, która znalazła się w granicach Polski, utworzono administrację apostolską w Białymstoku, istniejącą w latach 19451991.

Archidiecezja wileńska została przywrócona na terenie Litwy w 1991. Na terenie Białorusi z terenów archidiecezji wileńskiej utworzono diecezję grodzieńską. W tym samym roku z administracji w Białymstoku utworzono diecezję białostocką.

BiskupiEdytuj

Osobny artykuł: Biskupi wileńscy.

Podział administracyjnyEdytuj

W skład archidiecezji wileńskiej wchodzą 95 parafie zgrupowane w 9 dekanatach[1]:

SanktuariaEdytuj

PatroniEdytuj

Święci i błogosławieniEdytuj

 
Herb archidiecezji

Wśród świętych i błogosławionych związanych z archidiecezją wileńską znajdują się:

Miasta archidiecezjiEdytuj

Miasta diecezji witebskiej
Herb Miasto Dekanat Okręg Rejon Ludność[3] Liczba parafii
  Wilno Wilno I
Wilno II
Kalwaria
Nowa Wilejka
wileński Wilno 551 020 19
  Wisaginia Ignalino uciański wisagiński 18 031 1
  Druskieniki Orany olicki druskienicki 12 055 2
  Grzegorzewo Troki wileński Wilno 10 815 1
  Landwarów Troki wileński trocki 10 004 1
  Orany Orany olicki orański 7 892 1
  Soleczniki Soleczniki wileński solecznicki 6 715 1
  Podbrodzie Święciany wileński święciański 5 339 1
  Ignalino Ignalino uciański ignaliński 4 836 1
  Nowe Święciany Święciany wileński święciański 4 726 1
  Niemenczyn Nowa Wilejka wileński wileński 4 493 1
  Troki Troki wileński trocki 4 141 1
  Święciany Święciany wileński święciański 4 065 1
  Ejszyszki Soleczniki wileński solecznicki 3 006 1
  Dukszty Ignalino uciański ignaliński 737 1

GaleriaEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Vilniaus arkivyskupija | Faktai, www.vilnensis.lt [dostęp 2017-11-22] (ang.).
  2. Leonard Drożdżewicz, Troska kapituły metropolitalnej w Wilnie o skarby katedralne w latach drugiej wojny światowej, „Znad Wilii”, nr 4 (68) z 2016 r., s. 138.
  3. 2020.

BibliografiaEdytuj

  • Nitecki, Piotr, Biskupi Kościoła w Polsce w latach 965–1999. Słownik biograficzny, Instytut Wydawniczy „Pax”, Warszawa 2000.
  • Leonard Drożdżewicz: Archidiecezja wileńska w latach II wojny światowej, „Znad Wilii”, nr 1 (61) z 2015 r., s. 94-99.

Linki zewnętrzneEdytuj