Otwórz menu główne
Na tę stronę wskazuje przekierowanie z „Abp”. Zobacz też: ABP.
Herb arcybiskupa metropolity (wersja z paliuszem, na taśmie pod tarczą znajduje się dewiza)
Sutanna biskupa oraz arcybiskupa
Strój chórowy biskupa oraz arcybiskupa

Arcybiskup (gr. αρχή, arché – pierwszeństwo, gr. επίσκοπος, epískopos – nadzorca, biskup) – tytuł honorowy lub urząd nadawany biskupom ważniejszych diecezji (archidiecezja), a także jako wyróżnienie samej osoby biskupa (ad personam).

Pierwotnie arcybiskup był biskupem ważnego miasta czy regionu, sprawując często pieczę duszpasterską nad całym krajem. Miał prawo przewodniczyć synodom podległych sobie biskupów, korygować ich prace, prowadzić wybory lub mianować i wyświęcać nowych biskupów w prowincji. W historii utworzyła się w ten sposób instytucja arcybiskupa metropolity.

Metropolitą prowincji rzymskiej jest papież.

Inne KościołyEdytuj

Oprócz Kościoła rzymskokatolickiego arcybiskupi istnieją także w Kościołach prawosławnym, luterańskim Szwecji, anglikańskim, Kościele starokatolickim Holandii.

W Kościołach Wschodnich metropolici mają znacznie więcej władzy: wpływ na wybór biskupów, tworzenie diecezji i inne, zachowują więc część pierwotnej struktury metropolitalnej (zob. arcybiskup większy).

Godności arcybiskupieEdytuj

  • Metropolitabiskup stojący na czele metropolii, tj. stolicy prowincji kościelnej, obejmującej archidiecezję i diecezje (sufraganie), noszący paliusz (tylko na terenach, które mu podlegają – wyjątek stanowi papież, biskup Rzymu, który paliusz może nosić na całym świecie)
  • Arcybiskup sufragalny – arcybiskup stojący na czele archidiecezji, należącej do jakiejś metropolii, ale nią nie będąca (np. Archidiecezja Gaeta w metropolii Rzymu)
  • Arcybiskup rezydencjonalny – stoi na czele archidiecezji podlegającej bezpośrednio Stolicy Apostolskiej, jemu natomiast nie podlegają żadne sufraganie
  • Arcybiskup tytularnybiskup stojący na czele nieistniejącej obecnie diecezji (diecezja historyczna), pełniący najczęściej służbę w dyplomacji (nuncjusze apostolscy), w kurii rzymskiej lub wyróżniony (przez papieża) arcybiskup ad personam np. abp Hoser, biskup diecezji warszawsko-praskiej

Polscy arcybiskupiEdytuj

Arcybiskupi katoliccyEdytuj

  1. Mirosław Adamczyk – tytularny Otriculum (ad personam[a]), nuncjusz apostolski
  2. Stanisław Budzik – metropolita lubelski
  3. Tymon Chmielecki – tytularny Tres Tabernae (ad personam[a]), nuncjusz apostolski
  4. Wacław Depo – metropolita częstochowski
  5. Andrzej Dzięga – metropolita szczecińsko-kamieński
  6. Stanisław Dziwisz – senior krakowski, kardynał
  7. Stanisław Gądecki – metropolita poznański, przewodniczący KEP
  8. Sławoj Leszek Głódź – metropolita gdański
  9. Marian Gołębiewski – senior wrocławski
  10. Józef Górzyński – metropolita warmiński
  11. Zenon Grocholewski – prefekt senior Kongregacji ds. Edukacji Katolickiej, kardynał
  12. Henryk Gulbinowicz – senior wrocławski, kardynał
  13. Henryk Hoserad personam, senior warszawsko-praski
  14. Juliusz Janusz – tytularny Caprulae (ad personam[a]), nuncjusz apostolski
  15. Marian Jaworski – senior lwowski, kardynał
  16. Marek Jędraszewski – metropolita krakowski, wiceprzewodniczący KEP
  17. Andrzej Józwowicz – tytularny Lauriacum, nuncjusz apostolski
  18. Józef Kowalczyk – senior gnieźnieński, prymas senior
  19. Konrad Krajewski – jałmużnik papieski, kardynał
  20. Józef Kupny – metropolita wrocławski
  21. Jan Paweł Lengaad personam, senior karagandyjski
  22. Jan Martyniak – senior przemysko-warszawski
  23. Józef Michalik – senior przemyski
  24. Henryk Muszyński – senior gnieźnieński, prymas senior
  25. Alfons Nossolad personam, senior opolski
  26. Henryk Józef Nowacki – tytularny Blery (ad personam[a]), nuncjusz apostolski
  27. Edward Nowak – tytularny Luni (ad personam[a]), sekretarz senior Kongregacji ds. Świętych
  28. Stanisław Nowak – senior częstochowski
  29. Kazimierz Nycz – metropolita warszawski, kardynał
  30. Edward Ozorowski – senior białostocki
  31. Juliusz Paetz – senior poznański
  32. Jan Pawłowski – tytularny Sejn (ad personam[a]), nuncjusz apostolski
  33. Edmund Piszcz – senior warmiński
  34. Wojciech Polak – metropolita gnieźnieński, prymas Polski
  35. Eugeniusz Popowicz – metropolita przemysko-warszawski
  36. Grzegorz Ryś – metropolita łódzki
  37. Stanisław Ryłko – archiprezbiter bazyliki Matki Bożej Większej, kardynał
  38. Wiktor Skworc – metropolita katowicki
  39. Marek Solczyński – tytularny Cezarei Mauretańskiej (ad personam[a]), nuncjusz apostolski
  40. Waldemar Sommertag – tytularny Traiectum ad Mosam (ad personam[a]), nuncjusz apostolski
  41. Adam Szal – metropolita przemyski
  42. Stanisław Szymecki – senior białostocki
  43. Stanisław Wielgus – tytularny Viminacium
  44. Tadeusz Wojda – metropolita białostocki
  45. Marek Zalewski – tytularny Africa (ad personam[a]), nuncjusz apostolski
  46. Wojciech Załuski – tytularny Diocleziany (ad personam[a]), nuncjusz apostolski
  47. Wojciech Ziemba – senior warmiński
  48. Damian Zimoń – senior katowicki
  49. Władysław Ziółek – senior łódzki

Arcybiskupi prawosławniEdytuj

  1. Abel (Popławski) – ordynariusz lubelsko-chełmski
  2. Grzegorz (Charkiewicz) – bielski, wikariusz diecezji warszawsko-bielskiej
  3. Jakub (Kostiuczuk) – ordynariusz białostocko-gdański
  4. Jerzy (Pańkowski) – ordynariusz wrocławsko-szczeciński, prawosławny ordynariusz Wojska Polskiego
  5. Paisjusz (Martyniuk) – ordynariusz przemysko-gorlicki
  6. Sawa (Hrycuniak) – metropolita warszawski i całej Polski

UwagiEdytuj

  1. a b c d e f g h i j Z racji, iż stolica tytularna jest biskupstwem, jest on jej arcybiskupem ad personam.

Zobacz teżEdytuj