Celestyn V

papież, święty Kościoła katolickiego

Celestyn V (łac. Celestinus V, właśc. Piotr Angelari del Murrone[1] OSB; ur. w 1209 lub w 1210 w Isernia w prowincji Molise, zm. 19 maja 1296 na zamku Fumone[2]) – papież w okresie od 5 lipca do 13 grudnia 1294, święty Kościoła katolickiego[3].

Celestyn V
Coelestinus Quintus
Piotr z Morrone
Pietro Angelari dell Murrone
Papież
Biskup Rzymu
Ilustracja
Herb duchownego
Kraj działania

Państwo Kościelne

Data i miejsce urodzenia

1209/1210
Isernia

Data i miejsce śmierci

19 maja 1296
zamek Fumone nieopodal Ferentino

Miejsce pochówku ?
Papież
Okres sprawowania

5 lipca 1294–13 grudnia 1294

Wyznanie

katolicyzm

Kościół

rzymskokatolicki

Pontyfikat

5 lipca 1294

Święty
Celestyn V
Ilustracja
Czczony przez

Kościół katolicki

Kanonizacja

1313
przez Klemensa V

Wspomnienie

19 maja

Szczególne miejsca kultu

Sulmona, Włochy

ŻyciorysEdytuj

Wczesne życieEdytuj

Był ostatnim z jedenaściorga dzieci ubogiej chłopskiej rodziny Angeleria i Marii[2]. Zanim został papieżem, był zakonnikiem benedyktyńskim[3]. Początkowo w klasztorze w Faifoli, następnie pustelnikiem: 1235–1238 na górze Morrone, 1240–1243 na La Maiella, gdzie stworzył zręby zakonu celestynów[3]. W latach 1276–1279 był opatem w Faifoli. Znany był z pobożności i pokory[3].

Skupił wokół siebie uczniów, tworząc wspólnotę monastyczną, później nazwaną celestynami[2]. Papież Urban IV włączył ich do zakonu benedyktyńskiego i przyjęli regułę św. Benedykta[2]. Piotr będąc już papieżem zatwierdził swoją wspólnotę jako „kongregację ubogich eremitów” z regułą św. Franciszka. Ich przełożonym został Piotr z Maceraty.

Wybór na papieżaEdytuj

Wybrany na papieża 5 lipca 1294 roku po śmierci Mikołaja IV w wyniku elekcji, w której, jako niebędący kardynałem, nie brał udziału[2]. Wskutek impasu religijno-politycznego, a także konfliktów personalnych, kardynałowie nie mogli wybrać kandydata, który osiągnąłby 2/3 głosów[2]. W ciągu 27 miesięcy część kardynałów dwukrotnie opuszczała konklawe, a część z nich usiłowała wybrać papieża na własną rękę[2]. Gdy w 1293 roku do Perugii przybył Karol II Andegaweński, by ratyfikować traktat z Jakubem II Sprawiedliwym, narzucił kardynałom 4 kandydatów[2]. Pomimo że elektorzy nie ugięli się, to nadal nie potrafili wybrać następcy św. Piotra[2]. Po zamieszkach, jakie wybuchły w maju i czerwcu w Orvieto, zaproponowano pustelnika Piotra z Morrone[2]. Negocjacje zarówno z Piotrem, jak i pomiędzy purpuratami, przyniosły efekt 5 lipca, kiedy to Piotr został jednomyślnie wybrany[2].

PontyfikatEdytuj

Jego wybór został przyjęty w wielu środowiskach kościelnych z wielką radością[2]. W tym wyborze widziano wypełnienie proroctwa Joachima z Fiore, który zapowiadał nową erę w dziejach Kościoła, gdy miał nim kierować papież „anielski” i „duchowny”[2].

Był politykiem uważanym za nieudolnego, pozostającego pod wielkim wpływem dworu neapolitańskiego i rodu Andegawenów[3], co przejawiło się zwłaszcza w nominacjach kardynalskich. Powołał wówczas dwunastu nowych kardynałów, wyraźnie nawiązując do liczby apostołów[2]. Karol II utrudniał także Celestynowi przeniesienie się z Neapolu do Rzymu[3]. 1 października 1294 Celestyn ratyfikował traktat pomiędzy Karolem II a Jakubem II, w którym zostało zawarte żądanie, by Jakub II opuścił Sycylię w ciągu trzech lat[2].

Celestyn V wydał bullę Quia in futurum (28 września 1294), w której przywrócił przepisy bulli Ubi Periculum Grzegorza X z 1274 r., dotyczące wyboru papieża.

Rezygnacja z papiestwaEdytuj

Przed adwentem Celestyn V chciał się oddać modlitwie, powierzając rządy nad Kościołem trzem kardynałom[2]. Papieski pomysł spotkał się ze zdecydowanym sprzeciwem[2]. Wówczas Celestyn polecił sprawdzić, czy jest możliwa z punktu widzenia prawa kanonicznego rezygnacja z urzędu papieskiego[3]. Sprawę badało dwóch kardynałów: Benedetto Gaetani i Gerardo Bianchi, znanych ekspertów prawa kanonicznego[2]. Po otrzymaniu odpowiedzi twierdzącej, co dopuszczała doktryna kościelna (choć dyskutowano nad sposobem: czy samodzielnie, czy przed soborem czy kardynałami), kilka dni później, 10 grudnia wydał bullę[3] Constitutionem. Stwierdzał w niej, że normy ustanowione przez papieża Grzegorza X dotyczące przeprowadzenia konklawe obowiązują także w wypadku abdykacji papieża[2]. W dniu 13 grudnia 1294 r. złożył urząd w Castel Nuovo w Neapolu odczytując w obecności kardynałów formułę własnej rezygnacji, złożył insygnia papieskie oraz poprosił ich o wybór nowego papieża[3]. Swoimi namowami przyczynił się do tego głównie kardynał Benedetto Gaetani, który został jego następcą[3].

Ustępujący papież pragnął powrócić do życia jako pustelnik[3]. Następca, Bonifacy VIII, obawiał się jednak, że Celestyn V, jako były papież, może stać się elementem manipulacji ze strony kościelnych środowisk radykalnych, a może nawet doprowadzić do schizmy[3]. Z tego powodu trzymał go pod strażą[3]. Po kilku miesiącach Piotrowi udało się zbiec w góry, jednak został zatrzymany, dostał nakaz udania się do zamku Fumone koło Ferentino i zakaz powrotu do pustelni[2]. Ostatnie miesiące życia przebywał tam uwięziony w ciasnej celi.

Francesco Petrarca uznał krok Celestyna V za wyraz wielkiej wolności, dokonany w duchu anielskim, który nie znosił nakazów podyktowanych koniecznością praktycznego i politycznego sprawowania urzędu. Z kolei Dante Alighieri uznał zrzeczenie się godności papieskiej za przejaw tchórzostwa i umieścił Celestyna w swoim dziele Boska komedia w piekle.

ŚmierćEdytuj

 
Opuscula omnia, 1640

Celestyn V zmarł w wieku 86 lub 87 lat. Najprawdopodobniej zmarł wskutek zakażenia, wywołanego wrzodem[2]. Nie ma dowodów świadczących o surowym traktowaniu Celestyna w celi[2].

Kanonizowany został przez Klemensa V 5 maja 1313 roku[3]. Relikwie świętego Celestyna są przechowywane w katedrze w mieście Sulmona w prowincji L'Aquila. Jest on patronem swojego rodzinnego miasta Isernia w regionie Molise. Wspomnienie liturgiczne przypada 19 maja[2].

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Jan Wierusz-Kowalski, Poczet papieży, Warszawa: Krajowa Agencja Wydawnicza, 1985, s. 109, ISBN 83-03-01013-1.
  2. a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w John N. D. Kelly: Encyklopedia papieży. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1997, s. 288-291. ISBN 83-06-02633-0.
  3. a b c d e f g h i j k l m n Rudolf Fischer-Wollpert: Leksykon papieży. Kraków: Znak, 1996, s. 105. ISBN 83-7006-437-X.

BibliografiaEdytuj

  • Pope St. Celestine V (ang.). Catholic Encyclopedia. [dostęp 2013-01-01].
  • M. Gryczyński, Poczet papieży, Poznań 2006, s. 164–165.
  • A. M. Piazzoni, Historia wyboru papieży, Kraków 2004, s. 201–204.

Linki zewnętrzneEdytuj