Otwórz menu główne

Coca-Cola

marka napojów gazowanych

Coca-Cola (w USA, Kanadzie, Australii i Wielkiej Brytanii powszechnie znana jako Coke) – marka napoju gazowanego przedsiębiorstwa The Coca-Cola Company. Powstała pod koniec XIX wieku i jest obecnie jedną z najpopularniejszych marek na świecie. Od 1960 roku charakterystyczny kształt butelki jest także prawnie zastrzeżony. Coca-cola jest jedną z ikon kultury masowej XX wieku.

Coca-Cola
napój bezalkoholowy
Ilustracja
Inne nazwy Coke
Data i miejsce wprowadzenia 1886
Atlanta, Stany Zjednoczone
Twórca John Pemberton
Producent The Coca-Cola Company
Odmiany

Caffeine-Free, Cherry, New Coke, with Lemon, Vanilla, Lime, Raspberry, Black Cherry Vanilla, Blāk, Citra, Orange, Zero, Light, Coca Cola Life

Składniki

woda, cukier, dwutlenek węgla, karmel amoniakalno-siarczynowy (E150d), kwas fosforowy (E338), aromaty, kofeina

Uwagi
W projektach Wikimedia
Strona internetowa
Coca-cola

Spis treści

HistoriaEdytuj

 
Reklama Coca-Coli z 1900 roku

Receptura coca-coli została opracowana w 1886 roku przez J.S. Pembertona, farmaceutę z Atlanty. Był to jego drugi napój na bazie liści koki i orzechów koli (pierwszy nosił nazwę Pemberton’s French Wine Coca). Początkowo sprzedaż coca-coli nie była rentowna, jednak po przejęciu jej przez Asę Candlera (który w 1893 roku zarejestrował oficjalnie markę) i jego sprawnym zabiegom marketingowym napój stał się hitem, a zyski ze sprzedaży osiągnęły 50 mln USD w 1912 roku. Po śmierci Candlera w 1919 przedsiębiorstwo przeszło w ręce bankiera, Ernesta Woodruffa, a później w ręce jego syna Roberta Woodruffa, który kierował spółką do śmierci w 1985 roku.

W 1906 roku rozpoczęła się ekspansja przedsiębiorstwa poza Stany Zjednoczone. Coca-cola trafiła m.in. na Kubę i do Panamy.

Coca-cola pojawiła się w butelkach w 1894 roku za sprawą dwóch przedsiębiorców, którzy otrzymali od Asy Candlera prawa do rozlewania napoju za cenę symbolicznego jednego dolara. W 1955 roku coca-cola pojawiła się także w puszkach.

Napój trafił nawet do Chińskiej Republiki Ludowej, gdzie w 1978 roku władze państwowe zezwoliły na jego sprzedaż.

W 1985 roku przedsiębiorstwo próbowało zmienić formułę napoju. Po wielu przygotowaniach wprowadzono ją na rynek, jednak na skutek protestów przywrócono poprzednią recepturę coca-coli i sprzedawano równocześnie pod nazwą „Coca-Cola Classic”. Ostatecznie nowa formuła napoju nie przyjęła się i została wycofana przez koncern.

W 2009 roku wprowadzono automat Coca-Cola Freestyle.

Wartość odżywczaEdytuj

Wartość odżywcza
(w 100 ml produktu)
Wartość energetyczna 176 kJ (42 kcal)
Białka 0 g
RDA 19–30 31–50 51–70 70+
K 0,0% 0,0% 0,0% 0,0%
M 0,0% 0,0% 0,0% 0,0%
Węglowodany
Przyswajalne 10,6 g
RDA 19–30 31–50 51–70 70+
K 8,2% 8,2% 8,2% 8,2%
M 8,2% 8,2% 8,2% 8,2%
Tłuszcze 0 g
Etanol 0 g
Kofeina 12 mg
Wartości RDA i AI wyznaczone na podstawie danych Institute of Health[1]

WariantyEdytuj

 
Coca-Cola w wersji zwykłej i light w Izraelu

DostępneEdytuj

Opracowano na podstawie materiału źródłowego[2].

  • Coca-Cola – klasyczna wersja napoju.
    • Coca-Cola Cherry – wersja napoju o smaku wiśniowym
    • Coca-Cola Vanilla – wersja napoju o smaku waniliowym
    • Coca-Cola Georgia Peach– wersja napoju o smaku brzoskwiniowym
    • Coca-Cola California Raspberry – wersja napoju o smaku malinowym
    • Coca-Cola Lime - wersja napoju o smaku limonki
  • Caffeine Free Coca-Cola – odmiana niezawierająca kofeiny
  • Caffeine Free Diet Coke – niskokaloryczna odmiana niezawierająca kofeiny
  • Diet Coke – niskokaloryczna, klasyczna wersja napoju
    • Diet Coke Zesty Blood Orange – niskokaloryczna wersja napoju o smaku pomarańczowym
    • Diet Coke Feisty Cherry – niskokaloryczna wersja napoju o smaku wiśniowym
    • Diet Coke Twisted Mango – niskokaloryczna wersja napoju o smaku mango
    • Diet Coke Ginger Lime – niskokaloryczna wersja napoju o smaku limonki i imbiru
    • Diet Coke Lime – niskokaloryczna wersja napoju o smaku limonki
  • Coca-Cola Life – niskokaloryczna wersja napoju, słodzona stewią.
  • Coca-Cola Zero – niskokaloryczna, bezcukrowa wersja o smaku zbliżonym do oryginalnej Coca-Coli
  • Coca-Cola Cherry Zero – niskokaloryczna wersja o smaku wiśniowym.

WycofaneEdytuj

Coca-Cola w PolsceEdytuj

 
Zakład Coca-Cola w Warszawie
 
Butelkowanie coca-coli w kanadyjskiej fabryce (1941)

Do Polski napój trafił w 1957 roku. Został wstępnie zaprezentowany na Targach Poznańskich. W tym czasie Coca-Cola była otwarta na uruchomienie produkcji w Polsce. Miała być wytwarzana w przedsiębiorstwie pn. Polskie Zakłady Coca-Coli na Podstawie Oryginalnej Licencji w Gdańsku. Polska miała mieć prawo do eksportu Coca-Coli do innych krajów Bloku Wschodniego, w tym Związku Radzieckiego. Zapłata miałaby następować w eksporcie gotowego produktu, a także w produkcji i eksporcie oryginalnych szklanych butelek Coca-Coli do Stanów Zjednoczonych i krajów Europy Zachodniej. Mimo poparcia władz wojewódzkich i komitetu przeciwalkoholowego, polskie władze centralne zablokowały projekt z różnych przyczyn (np. konieczność ustalania ze stroną zagraniczną osób w zarządzie przedsiębiorstwa)[4].

Dostępność coca-coli była więc ograniczona w następnych latach wyłącznie do sklepów sprzedających za waluty. W 1972 roku dzięki umowie między władzami PRL a koncernem rozpoczęto produkcję w kraju i zwiększono dystrybucję. Coca-cola produkowana była na amerykańskiej licencji przez warszawskie zakłady piwowarskie oraz Górnośląskie Zakłady Piwowarskie w Zabrzu i Tychach. Obecnie produkcja napoju odbywa się w dwóch zakładach: w Staniątkach (koło Niepołomic, kilkanaście kilometrów od Krakowa) i w Radzyminie (koło Warszawy). Do Coca-Cola HBC Polska należy również rozlewnia wód butelkowanych w Tyliczu. Łącznie zakłady zatrudniają ponad 2800 pracowników, a od 1991 roku inwestycje w Polsce przekroczyły 500 mln dolarów.

W kulturze – krytyka Coca-ColiEdytuj

W połowie lat 50. polska prasa nazywała Coca-Colę stonką ziemniaczaną w płynie[5].

Polski poeta Adam Ważyk w socrealistycznym okresie swojej twórczości poświęcił coca-coli wiersz Piosenka o Coca-Cola[6]:

Dobrze wam było pić Coca-Cola (…)
Po Coca-Cola błogo, różowo (…)

Krytycznie odnosił się do coca-coli także Julian Tuwim:

Teraz Amerykanie wybierali się na Księżyc i obliczyli już nawet w dolarach, jaki będzie koszt przelotu jednej osoby. Macy’s założy tam filię swego babilońskiego przedsiębiorstwa, a firma Coca-Cola (która rocznie wydaje na reklamę więcej niż przedwojenna Polska na nowe szkoły i szpitale) będzie księżyczanom sprzedawała swoją mdłą lurę[7].
— Tuwim (list do Słonimskiego)

Z kolei Jan Brzechwa w wierszu Głos Ameryki pomieszczonym w zbiorze satyr i humoresek Miejsce dla kpiarza (1967) pisał o coca-coli:

Chwal się gumą do żucia, chwal się coca-colą.
Niektórzy coca-colę od wolności wolą.
— Jan Brzechwa, Głos Ameryki

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Dietary Reference Intakes Tables and Application. Institute of Health. The National Academies of Sciences, Engineering, and Medicine. (ang.)
  2. Coca Cola product facts. [dostęp 2018-12-16].
  3. Coca-cola light sango (fr.). coca-cola.fr.
  4. Kamil Wrotkowski, Odrzucona propozycja produkcji napoju Coca-Cola w Polsce. Przyczynek do badań, „UR Journal of Humanities and Social Sciences”, 5 (4), 2017, s. 116–133, DOI10.15584/johass.2017.4.5, ISSN 2543-8379 [dostęp 2018-07-01].
  5. Stonka w płynie. Newsweek, 29 lipca 2007. [dostęp 23 października 2009].
  6. Tekst wiersza „Coca-Cola” Adama Ważyka.
  7. Marci Shore, Kawior i popiół. Życie i śmierć pokolenia oczarowanych i rozczarowanych marksizmem, Warszawa, 2008.

Linki zewnętrzneEdytuj