Otwórz menu główne

Franciszek Ksawery Krasicki

polski generał, powstaniec kościuszkowski

Franciszek Ksawery Krasicki z Siecina herbu Rogala (ur. 10 lipca 1774, zm. 25 kwietnia 1844 w Posadzie Leskiej) – generał, powstaniec kościuszkowski, napoleoński, naczelnik powstania antyaustriackiego w ziemi sanockiej, obrońca zamku w Sanoku w 1809, prezes Komitetu Patriotycznego, powstaniec listopadowy, dziedzic zamku w Lesku.

Franciszek Ksawery Krasicki
Ilustracja
portret pędzla Józefa Pitschmanna
Herb
Rogala
Rodzina Krasiccy herbu Rogala
Data i miejsce urodzenia 10 lipca 1774
Ksawerów
Data i miejsce śmierci 25 kwietnia 1844
Posada Leska
Ojciec Antoni Krasicki
Matka Rozalia Charczewska
Żona

Julia Teresa Wandalin-Mniszech

Dzieci

Edmund Krasicki Ksawery Krasicki

Odznaczenia
Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari
Franciszek Ksawery Krasicki[a]
Tablica upamiętniająca Franciszka Ksawerego Krasickiego na sanockiej skarpie przy Schodach Zamkowych

Spis treści

RodzinaEdytuj

Rodzice: Antoni hr. Krasicki z Siecina h. Rogala – członek Stanów Galicyjskich, kawaler orderu Świętego Stanisława (ur. 14 marca 1736 w Wielicku, zm. 21 lipca 1800 w Dubiecku) i Rozalia Charczewska z Charszewa v. Charczowa h. Cholewa, dama orderu Krzyża gwiaździstego (1788) (ur. 14 marca 1736 w Wielicku, zm. 21 lipca 1800 w Dubiecku).

Mąż Julii Teresy Wandalin-Mniszech (ur. 26 stycznia 1777 w Laszkach Murowanych, zm. 8 lipca 1845 w Sankt Veit), ślub: 15 października 1799, Lwów).

Wraz z żoną objął zamek w Lesku i rozbudował go dla swojego syna Edmunda i jego żony Anieli z Brzostowskich[1]

Synowie: Ksawery Krasicki (1800-1843) – kawaler wielkiego krzyża, odznaczony papieskim Orderem Świętego Grzegorza i Edmund Konrad Ignacy Krasicki (ur. 26 XI 1808 w Bachórzcu, zm. 24 grudnia 1894 w Lesku) – członek Stanów Galicyjskich, kawaler wielkiego krzyża papieskiego, Orderu Świętego Grzegorza, porucznik Wojska Polskiego.

Wnuki (synowie Edmunda): Michał (1836-1917), Maria (1837-1855), Ignacy (1839-1924), Stanisław (1842-1887).

ŻyciorysEdytuj

Związał się długoletnią przyjaźnią z poetą Wincentym Polem. Według jego projektu odremontował zamek w Lesku, którego właścicielem został potem jego syn Edmund Konrad Krasicki z Siecina.

Brał udział w wojnie polsko-rosyjskiej 1792 roku, bił się pod Zieleńcami, Boruszkowcami, za bitwę pod Dubienką w 1892 otrzymał Order Virtuti Militari i awans na chorążego[2][3].

Ksawery Franciszek Krasicki w 1794 jako oficer (major kawalerii narodowej) dowodził w insurekcji kościuszkowskiej. Nagrodzony złotą obrączką Ojczyzna Obrońcy Swemu nr 9[4].

W 1809 roku dowodził w wojnie polsko-austriackiej m.in. w czerwcu w ostatniej obronie zamku sanockiego przed wojskami austriackimi.

Został odznaczony Medalem Zasługi Wojskowej[5].

Podczas powstania listopadowego był przewodniczącym Komitetu Pomocy dla Powstania Listopadowego na terenie Galicji[6].

Zmarł w Posadzie Leskiej 25 kwietnia 1844.

UpamiętnienieEdytuj

W Sanoku na placu św. Jana przy willi rodziny Zaleskich znajduje się kapliczka św. Jana Nepomucena, ufundowana w 1810 roku przez Krasickiego jako votum, za ocalenie życia podczas salwowania się ucieczką konno, stromym zboczem do Sanu, po nieudanej, ostatniej obronie zamku sanockiego przed Austriakami, w czerwcu 1809 roku. Poniżej willi, na skarpie przy Schodach Zamkowych znajduje się wmurowana w skałę tablica upamiętniająca Krasickiego i jego towarzyszy za ostatnią obronę zamku sanockiego przed Austriakami w czerwcu 1809, ustanowiona w 1909 w setną rocznicę wydarzenia. Została ufundowana przez Towarzystwo Rozwoju i Upiększania Miasta Sanoka. Inskrypcja głosi: Pamięci Ksawerego Krasickiego i towarzyszy, za bohaterski czyn przy ostatniej obronie zamku sanockiego w czerwcu 1809 roku. W stuletnią rocznicę Tow. Upiększ. M. Sanoka napis ten umieściło[7]. W 1913 imieniem Ksawerego Krasickiego nazwano ulicę w Sanoku[8].

Poeta Janusz Szuber zadedykował wiersz pt. Xawery, opublikowany w tomiku poezji pt. Las w lustrach / Forest in the Mirrors z 2001[9].

UwagiEdytuj

  1. Przedstawiony na obrazie Order Virtuti Militari został namalowany niezgodnie z rzeczywistym wyglądem. Krzysztof Filipow: Order Virtuti Militari. Białystok: Łuk, 1992, s. 8. ISBN 83-85183--27-2.

PrzypisyEdytuj

  1. Ks. Władysław Lutecki: Historie niektóre Ziemi Sanockiej. Warszawa: Wiadomości Turystyczne, 1938, s. 21.
  2. Marian Tyrowicz, Franciszek Ksawery Krasicki, w: Polski Słownik Biograficzny, t. XV, 1970, s. 156.
  3. Andrzej Potocki: Wstęp. Lesko. W: Ryszard Nater, Zygmunt Nater: Lesko. Nasze miasto. Lesko: 2001, s. 12. ISBN 83-910156-3-7.
  4. Gazeta Rządowa, nr 69 11 września 1794 roku, s. 277.
  5. Onufry Hieronim Kunaszowski: Życiorysy uczestników Powstania Listopadowego zebrane na pamiątkę obchodu jubileuszowego pięćdziesięcioletniej rocznicy tego powstania. Lwów: 1880, s. 120.
  6. Edward Zając, Szkice z dziejów Sanoka, Sanok 1998, s. 168.
  7. Tablica pamiątkowa – schody Zamkowe (pol.). www.sanok.pl. [dostęp 2012-07-21].
  8. Ludwik Glatman. Nowe nazwy ulic Wielkiego Sanoka (dokończenie). „Tygodnik Ziemi Sanockiej”, s. 2, Nr 36 z 31 sierpnia 1913. 
  9. Janusz Szuber: Las w lustrach / Forest in the Mirrors. Rzeszów: YES, 2001, s. 57. ISBN 83-911519-2-1.

BibliografiaEdytuj

  • Krzysztof Bauer, Wojsko koronne powstania kościuszkowskiego, Wyd. MON, Warszawa 1981
  • Marek Tarczyński, Generalicja powstania listopadowego, Wyd. MON, Warszawa 1980
  • B. Pawłowski, Historia wojny polsko-austriackiej 1809 roku, Warszawa 1935
  • Pan Ksawery (napoleon.org)
  • Andrzej Romaniak, Ostatni obrońca sanockiego zamku, Tygodnik Sanocki, nr 33 (719) z 19 sierpnia 2005, s 11.
  • Franciszek Ksawery Krasicki. sejm-wielki.pl. [dostęp 2015-10-01].