Fryderyk X

król Danii od 2024

Fryderyk X (duń. Frederik André Henrik Christian; ur. 26 maja 1968 w Kopenhadze) – król Danii od 14 stycznia 2024 roku. Jest najstarszym dzieckiem królowej Danii, Małgorzaty II, oraz jej męża, Henryka de Laborde de Monpezata.

Fryderyk X
Frederik André Henrik Christian
ilustracja
Wizerunek herbu
podpis
Forbundne, forpligtet, for Kongeriget Danmark
Król Danii
Okres

od 14 stycznia 2024

Koronacja

14 stycznia 2024 (intronizacja)

Poprzednik

Małgorzata II

Książę koronny Danii
Okres

od 14 stycznia 1972
do 14 stycznia 2024

Poprzednik

Małgorzata

Następca

Chrystian

Dane biograficzne
Dynastia

Glücksburgowie

Data i miejsce urodzenia

26 maja 1968
Kopenhaga

Ojciec

Henryk de Laborde de Monpezat

Matka

Małgorzata II

Żona

Maria Donaldson

Dzieci

Chrystian
Izabela
Wincenty
Józefina

Odznaczenia
Order Słonia (Dania) Wielki Komandor Orderu Danebroga (Dania) Odznaka Honorowa Orderu Danebroga (Dania) Medal Wspomnieniowy Księcia Henryka (2018) Link=Medal Pamiątkowy Złotych Godów Królowej Małgorzaty II i Księcia Henryka Link=Medal Pamiątkowy 75-lecia Urodzin Królowej Małgorzaty Link=Medal Pamiątkowy 40-lecia Panowania Królowej Małgorzaty II Link=Medal Pamiątkowy 70-lecia Urodzin Królowej Małgorzaty Link=Medal Pamiątkowy 75-lecia Urodzin Księcia Henryka Medal Srebrnego Jubileuszu Małgorzaty II (Dania) Link=Medal Pamiątkowy Srebrnych Godów Królowej Małgorzaty II i Księcia Henryka Link=Medal Wspomnieniowy 100-lecia od Narodzin Króla Fryderyka IX Link=Medal Wspomnieniowy Królowej Ingrid Link=Medal Pamiątkowy 50 Rocznicy Przyjazdu Królowej Ingrid do Danii Medal Królewski Zasługi Odznaka Honorowa za Dobrą Służbę w Marynarce (Dania) Odznaka Zasługi Gwardii Odznaka Honorowa Zrzeszenia Oficerów Rezerwy Odznaka Honorowa Duńskiego Stowarzyszenia Sportowców Wojskowych Link=Medal Zasługi Grenlandzkiego Samorządu Order Królewski Serafinów (Szwecja) Krzyż Wielki Królewskiego Norweskiego Orderu Świętego Olafa Krzyż Wielki Orderu Białej Róży Finlandii Krzyż Wielki Orderu Sokoła (Islandia) Krzyż Wielki Orderu Zasługi Adolfa de Nassau Wielka Wstęga Orderu Leopolda (Belgia) Order Lwa Złotego (Nassau) Krzyż Wielki Orderu Ojaswi Rajanya (Nepal) Wielka Wstęga Orderu Odrodzenia (Jordania) Order Chryzantemy (Japonia) Krzyż Wielki Orderu Chula Chom Klao (Tajlandia) Order Zasługi Republiki Włoskiej I Klasy (1951-2001) Order Krzyża Ziemi Maryjnej I Klasy (Estonia) Order Trzech Gwiazd I klasy (Łotwa) Krzyż Wielki Orderu Zasługi RFN Krzyż Wielki Orderu Gwiazdy Rumunii (republ.) Order Stara Płanina (Bułgaria) Krzyż Wielki Orderu Honoru (Grecja) Krzyż Wielki Orderu Krzyża Południa (Brazylia) Krzyż Wielki Orderu Rio Branco (Brazylia) Krzyż Wielki Orderu Zasługi (Chile) Wstęga Kategorii Specjalnej Orderu Orła Azteckiego (Meksyk)

W 2004 roku ożenił się z Australijką, Marią Donaldson. Ma z nią czworo dzieci – Chrystiana (ur. 2005), Izabelę (ur. 2007), Wincentego (ur. 2011) i Józefinę (ur. 2011).

Życiorys edytuj

 
Fryderyk z matką (1968)

Dzieciństwo edytuj

Urodził się 26 maja 1968 roku w Kopenhadze jako najstarsze dziecko następczyni tronu Danii, Małgorzaty Glücksburg, oraz jej męża, Henryka de Laborde de Monpezata. W chwili jego narodzin na duńskim tronie zasiadał jego dziadek ze strony matki, Fryderyk IX.

Został ochrzczony w wierze luterańskiej 24 czerwca 1968 roku kościele Holmen w Kopenhadze[1]. Jego rodzicami chrzestnymi zostali: jego ciotka, królowa Anna Maria, jego stryj, hrabia Etienne de Laborde de Monpezat, a także: Jerzy Glücksburg (książę Danii), Józefina Szarlotta Koburg (wielka księżna Luksemburga), baron Maximilian de Watteville-Berckheim i Birgitta Juel Hillingsø(inne języki)[2][3]. Chłopiec ubrany był w szatę, którą w 1870 roku zakupiła królowa Luiza Bernadotte. Pierwszy raz szata została założona przez jego pradziadka, przyszłego króla Danii, Chrystiana X (ostatniego władcę o tym imieniu na duńskim tronie).

Książę otrzymał imiona Fryderyk Andrzej Henryk Chrystian (duń. Frederik André Henrik Christian). Pierwsze imię nie było niespodzianką – kolejni władcy Danii byli nazywani naprzemiennie Fryderykami lub Chrystianami. Imię to nosił dziadek chłopca, Fryderyk IX. Drugie imię – Andrzej – otrzymał po swoim dziadku ze strony ojca, Andrzeju (André) de Laborde de Monpezacie. Trzecie imię otrzymał po swoim ojcu, Henryku de Laborde de Monpezacie, a ostatnie – po swoim pradziadku, Chrystianie X.

Ma młodszego brata – Joachima (ur. 7 czerwca 1969).

Książę koronny Danii edytuj

Uczęszczał do szkoły podstawowej Krebs' w latach 1974–1981, jednak przez pierwsze dwa lata jego nauka odbywała się w Pałacu Amalienborg. Od trzeciej klasy uczęszczał już na zajęcia do budynku szkoły. W 1986 roku ukończył Øregaard Gymnasium(inne języki). Od 18. roku życia jest członkiem Rady Stanu, której przewodniczy pod nieobecność swojej matki. Służbę wojskową odbył w trzech różnych formacjach wojskowych w tym w jednostce specjalnej Duńskiej Marynarki WojennejFrømandskorpset(inne języki).

Jako Fryderyk Henriksen w latach 1992–1993 studiował politologię na Uniwersytecie Harvarda. W 1994 roku odbywał trzymiesięczną praktykę w misji dyplomatycznej Królestwa Danii przy ONZ. W lutym 1995 roku ukończył studia na Uniwersytecie w Aarhus. Od października 1998 roku pełnił funkcję pierwszego sekretarza Ambasady Królestwa Danii w Paryżu. 9 października 2009 roku został wybrany na członka Międzynarodowego Komitetu Olimpijskiego[4].

W lutym 2022 roku odniósł się do inwazji Rosji na Ukrainę[5][6], pisząc: „To, czego doświadczamy teraz w Europie, jest nieskończenie smutne, a śledzenie sytuacji na Ukrainie jest bolesne. Moja rodzina i ja jesteśmy głęboko poruszeni obrazami i historiami, których codziennie jesteśmy świadkami. To robi bardzo duże wrażenie. Na szczęście możemy również opowiedzieć naszym dzieciom o jedności, jaką reszta Europy i społeczność światowa okazują narodowi ukraińskiemu oraz o wielkiej akcji pomocy humanitarnej, która ma miejsce. Ważne jest, abyśmy zachowali nadzieję i dzielili się dobrem, które dzieje się pośród całego okrucieństwa”[7].

31 grudnia 2023 r. jego matka, królowa Małgorzata II ogłosiła, że abdykuje 14 stycznia 2024 na jego rzecz[8].

Duńska rodzina królewska
 

Król Danii edytuj

W wyniku abdykacji swojej matki, królowej Małgorzaty II, 14 stycznia 2024 r. objął duński tron jako Fryderyk X. Uroczystość przekazania tronu miała miejsce na zamku Christiansborg[9]. Za swoją dewizę przyjął hasło Forbundne, forpligtet, for Kongeriget Danmark – pierwsze od czasów króla Fryderyka VII nieodnoszące się do chrześcijańskiego Boga[10].

Fryderyk X ze swoją pierwszą oficjalną wizytą zagraniczną w dniach 31 stycznia–2 lutego 2024 roku udał się do Polski, gdzie odwiedził Warszawę i Szczecin[11][12].

Życie prywatne edytuj

Był związany z modelką, Katją Storkholm Nielsen, a następnie z piosenkarką – Marią Montel, a także ze stylistką, Bettiną Odum[13].

Zaręczyny i ślub edytuj

 
Fryderyk z żoną podczas wizyty w Chile (2013)

W 2000 roku, w czasie Letnich Igrzysk Olimpijskich w Sydney, poznał Marię Donaldson[14][15]. Ponieważ Fryderyk przedstawił się jej po prostu jako „Fred z Danii”, kobieta nie zdawała sobie początkowo sprawy, że ma do czynienia z następcą duńskiego tronu[13]. „Kiedy spotkaliśmy się po raz pierwszy, uścisnęliśmy sobie ręce. Nie wiedziałam, że jest księciem Danii. Pół godziny później ktoś podszedł do mnie i powiedział: Czy wiesz, kim są ci ludzie?” – wspominała później Maria[13]. Po zakończeniu Igrzysk Fryderyk powrócił do Danii, gdzie zerwał ze swoją ówczesną partnerką – stylistką, Bettiny Odum. Postanowił kontynuować relację z Marią – poprzez korespondencję mailową czy rozmowy telefoniczne. Ostatecznie para zakochała się w sobie, a 23 września 2003 roku dwór królewski oficjalnie ogłosił zaręczyny Fryderyka z Marią[16]. Ślub pary odbył się 14 maja 2004 roku w katedrze Marii Panny w Kopenhadze[17].

Potomstwo edytuj

W kwietniu 2005 roku ogłoszono, że para książęca spodziewa się swojego pierwszego dziecka. 15 października 2005 roku urodził się pierwszy syn Fryderyka i Marii. Na chrzcie oficjalnie poinformowano, że otrzymał imiona Chrystian Waldemar Henryk Jan (duń. Christian Valdemar Henri John).

26 października 2006 roku poinformowano, że para książęca spodziewa się swojego drugiego dziecka. Rozwiązanie nastąpiło 21 kwietnia 2007 roku. Na chrzcie dziewczynki ogłoszono, że otrzymała ona imiona Izabela Henryka Ingryda Małgorzata (duń. Isabella Henrietta Ingrid Margrethe)

6 sierpnia 2010 roku podano do informacji publicznej, że żona Fryderyka jest w kolejnej ciąży. 8 stycznia 2011 roku na świat przyszły bliźnięta – chłopiec i dziewczynka. Na ich chrzcie ogłoszono, że syn pary książęcej otrzymał imiona Wincenty Fryderyk Minik Aleksander (duń. Vincent Frederik Minik Alexander) a córka – Józefina Zofia Ivalo Matylda (duń. Josephine Sophia Ivalo Mathilda)

Pozostałe informacje edytuj

Tytulatura edytuj

26 maja 1968 – 14 stycznia 1972: Jego Królewska Wysokość Książę Fryderyk

14 stycznia 1972 – 29 kwietnia 2008: Jego Królewska Wysokość Książę Koronny Danii

29 kwietnia 2008 – 14 stycznia 2024 Jego Królewska Wysokość Książę Koronny Danii, hrabia Monpezat

od 14 stycznia 2024 – Jego Królewska Mość Król Danii

Odznaczenia edytuj

Genealogia edytuj

Prapradziadkowie

król Danii
Fryderyk VIII
(1843-1912)
∞1869
Luiza Bernadotte
(1851-1926)

wielki książę
Fryderyk Franciszek III
(1851-1897)
∞1879
Anastazja Michajłowna Romanowa
(1860-1922)

król Szwecji
Gustaw V Bernadotte
(1858-1950)
∞1881
Wiktoria Badeńska
(1862-1930)

Artur Koburg
(1850-1942)
∞1879
Luiza Hohenzollern
(1860-1917)

Aristide de Laborde de Monpezat
(1830-1888)
∞1860
Jeanne-Emilie Borde
(1835-1889)

Eugene Hallberg
(1839-1921)
∞1862
Clara Vernhes
(1844-1922)

Jean-Alfred Doursenot
(1855-1940)
∞1882
Marie-Louise Barrière
(1863-1941)

Leonard Gay
(1846-1918)
∞1872
Marguerite Laforest
(1853-1921)

Pradziadkowie

król Danii i Islandii Chrystian X
(1870-1947)
∞1898
Aleksandra meklemburska
(1879-1952)

król Szwecji Gustaw VI Adolf
(1882-1972)
∞1905
Małgorzata Koburg
(1882-1920)

Henri de Laborde de Monpezat
(1868-1929)
∞1904
Henriette Hallberg
(1880-1973)

Maurice Doursenot
(1883-1916)
∞1907
Marguerite Gay
(1883-1974)

Dziadkowie

król Danii Fryderyk IX
(1899-1972)
∞1935
Ingrid Bernadotte
(1910-2000)

André de Laborde de Monpezat
(1907-1998)
∞1934
Renée Doursenot
(1908-2001)

Rodzice

królowa Danii Małgorzata II (ur. 1940)
∞1967
Henryk de Laborde de Monpezat (1934-2018)

król Danii Fryderyk X (ur. 26 maja 1968)

Przypisy edytuj

  1. Saad719, Christening of Crown Prince Frederik of Denmark, 1968 [online], The Royal Watcher, 24 czerwca 2018 [dostęp 2022-03-08] (ang.).
  2. Susan, Danish Royal Christenings [online], Unofficial Royalty, 14 stycznia 2019 [dostęp 2022-03-08] (ang.).
  3. Flashback Friday: Christening of Denmark’s Prince Frederik [online], The Royal Forums, 24 czerwca 2016 [dostęp 2022-03-08] (ang.).
  4. Duchess of Cornwall Joined At Wimbledon By Denmark’s Crown Prince [online], Royal Central, 3 lipca 2016 [dostęp 2022-03-07] (ang.).
  5. Denmark’s Crown Prince Frederik comments on the Russian invasion of Ukraine [online], Royal Central, 1 marca 2022 [dostęp 2022-03-05] (ang.).
  6. Crown Princess Mary’s twins lay flowers outside of Ukrainian Embassy [online], HOLA, 4 marca 2022 [dostęp 2022-03-05] (ang.).
  7. Crown Prince Frederik shares Vincent and Josephine’s tribute to Ukraine [online], Royal Central, 5 marca 2022 [dostęp 2022-03-05] (ang.).
  8. Denmark's Queen Margrethe II abdicates 14 jan 2024, [w:] www.reuters.com [online], Reuters, 31 grudnia 2023 [dostęp 2023-12-31].
  9. Dania: Premier ogłosiła królem Fryderyka X po abdykacji matki - królowej Małgorzaty II [online], wnp.pl [dostęp 2024-01-14] (pol.).
  10. Nanna Jakobsgaard Nielsen, Her er kong Frederiks valgsprog [online], Nyheder TV2, 14 stycznia 2024 [dostęp 2024-02-04] (duń.).
  11. Wizyta Jego Królewskiej Mości Fryderyka X, Króla Danii w Polsce - program prasowy. prezydent.pl. [dostęp 2024-02-01].
  12. Karolina Nawrocka: Król Fryderyk X już w czwartek przyjedzie do Szczecina. W programie spotkania z samorządowcami i przedsiębiorcami. wszczecinie.pl, 31 stycznia 2024. [dostęp 2024-02-01].
  13. a b c "Kate z Danii", "australijski Kopciuszek"? Niesamowita historia Mary [online], OnetKobieta, 24 lipca 2021 [dostęp 2022-03-07] (pol.).
  14. "Kate z Danii", "australijski Kopciuszek"? Niesamowita historia Mary [online], OnetKobieta, 24 lipca 2021 [dostęp 2022-02-23] (pol.).
  15. A look at Scandinavia’s royal Olympians [online], Royal Central, 1 sierpnia 2021 [dostęp 2022-02-23] (ang.).
  16. Księżna Mary: Love Story [online], Księżna Mary [dostęp 2022-03-07].
  17. Looking Back at the Wedding of Crown Prince Frederik and Crown Princess Mary of Denmark [online], Royal Central, 14 maja 2019 [dostęp 2022-02-23] (ang.).
  18. Mary: The Making of a Princess (TV Movie 2015) - IMDb. [dostęp 2022-03-07].
  19. Ryan O'Kane [online], IMDb [dostęp 2022-03-07].
  20. Members of the Danish Royal Family to receive special medals to mark Queen Margrethe’s Golden Jubilee [online], Royal Central, 15 stycznia 2022 [dostęp 2022-03-07] (ang.).
  21. Les invités royaux au mariage princier
  22. The banquet, L to R: Mary, Frederik, Marie, Joachim, Margrethe, Benedikte
  23. Fálkaorðuhafar. [dostęp 2015-04-06]. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-10-04)].
  24. Queen Maxima and King Willem-Alexander of The Netherlands Visit Denmark
  25. Dettaglio decorato
  26. Vabariigi President [online], president.ee [dostęp 2017-11-23].
  27. Diário Oficial da União (DOU) de 06 de Setembro de 2007
  28. Diário Oficial da União (DOU) de 01 de Julho de 1999
  29. Lars Lindevall. Royale Vogue-stjerner. „BT”, s. 32, 4 lipca 2016. (duń.). 

Linki zewnętrzne edytuj