Karol XVI Gustaw

król Szwecji

Karol XVI Gustaw (szw. Carl Gustaf Folke Hubertus; ur. 30 kwietnia 1946 w Solnie) – król Szwecji od 15 września 1973 roku. Był jedynym synem i najmłodszym dzieckiem księcia Gustawa Adolfa (1906–1947) i księżniczki Sybilli Koburg (1908–1972). Został królem Szwecji po śmierci swego dziadka, króla Gustawa VI Adolfa (1882–1973). Jest siódmym przedstawicielem dynastii Bernadotte na szwedzkim tronie oraz najdłużej panującym szwedzkim monarchą w historii[1].

Karol XVI Gustaw
Carl Gustaf Folke Hubertus
Jego Królewska Mość król Szwecji
Ilustracja
Karol XVI Gustaw (2019)
Wizerunek herbu
Faksymile
För Sverige – i tiden
Dla Szwecji – z duchem czasu
Król Szwecji
Okres od 15 września 1973
Poprzednik Gustaw VI Adolf
Dane biograficzne
Dynastia Bernadotte
Data i miejsce urodzenia 30 kwietnia 1946
Pałac Haga, Solna
Ojciec Gustaw Adolf Bernadotte
Matka Sybilla Koburg
Żona Sylwia Sommerlath
Dzieci Wiktoria
Karol Filip
Magdalena
Odznaczenia
Order Królewski Serafinów (Szwecja) Komandor Krzyża Wielkiego Orderu Gwiazdy Polarnej (od 1975) Komandor Krzyża Wielkiego Orderu Miecza (Szwecja) Komandor Krzyża Wielkiego Orderu Wazów (Szwecja) Wielki Mistrz Orderu Karola XIII Wielki Łańcuch Orderu Krzyża Południa (Brazylia) Wielki Komandor Orderu Danebroga (Dania) Order Słonia (Dania) Order Krzyża Ziemi Maryjnej I Klasy (Estonia) Order Gwiazdy Białej I Klasy (Estonia) Krzyż Wielki Orderu Narodowego Legii Honorowej (Francja) Krzyż Wielki Orderu Zbawiciela (Grecja) Order Złotego Runa (Hiszpania) Łańcuch Orderu Karola III (Hiszpania) Kawaler Krzyża Wielkiego Orderu Lwa Niderlandzkiego (Holandia) Order Chryzantemy (Japonia) Wielki Krzyż ze Złotym Łańcuchem Orderu Witolda Wielkiego (Litwa) Order Korony Królestwa (Malezja) Łańcuch Orderu Orła Azteckiego (Meksyk) Krzyż Wielki Królewskiego Norweskiego Orderu Świętego Olafa Order Orła Białego Wielki Łańcuch Orderu św. Jakuba od Miecza (Portugalia) Wielki Łańcuch Orderu Infanta Henryka (Portugalia) Krzyż Wielki Klasy Specjalnej Orderu Zasługi RFN Krzyż Wielki Orderu Dobrej Nadziei (RPA) Order Gwiazdy Indii Order Podwójnego Białego Krzyża I Klasy (Słowacja) Order za Wybitne Zasługi (Słowenia) Order Rajamitrabhorn (Tajlandia) Order Podwiązki (Wielka Brytania) Krzyż Wielki Orderu Królewskiego Wiktoriańskiego (GCVO) Królewski Łańcuch Wiktoriański (Wielka Brytania) Order Zasługi Republiki Włoskiej I Klasy z Wielkim Łańcuchem (1951-2001) Medal 2500-lecia Imperium Perskiego Łańcuch z Gwiazdą Krzyża Wielkiego Orderu Sokoła (Islandia) Krzyż Wielki Orderu Gwiazdy Rumunii (republ.)
Szwedzka rodzina królewska
Great coat of arms of Sweden.svg

JKM król Szwecji
JKM królowa Szwecji

JKW księżna Västergötlandu
JKW książę Västergötlandu
JKW księżna Östergötlandu
JKW książę Skanii
JKW książę Värmlandu
JKW księżna Värmlandu
książę Sudermanii
książę Dalarny
książę Hallandu
JKW księżna Hälsinglandu i Gästriklandu
księżna Gotlandii
książę Ångermanlandu
księżna Blekinge

JKW księżna Hohenzollern-Sigmaringen

George W. Bush z żoną Laurą i szwedzką parą królewską przed Białym Domem, 2006

W 1976 roku ożenił się z Niemką, Sylwią Sommerlath. Ma z nią troje dzieci – Wiktorię (ur. 1977), Karola Filipa (ur. 1979) i Magdalenę (ur. 1982), którzy zajmują kolejno pierwsze, czwarte i ósme miejsce w linii sukcesji do szwedzkiego tronu.

ŻyciorysEdytuj

Dzieciństwo i młodośćEdytuj

 
Karol Gustaw z matką i siostrami, Małgorzatą, Brygidą, Dezyderią i Dezyderią (1950)

Urodził się 30 kwietnia 1946 roku w Pałacu Haga, w Solnie[2], jako najmłodsze dziecko księcia Gustawa Adolfa, oraz jego żony, Sybilli Koburg. Gdy się urodził, na tronie szwedzkim zasiadał jego pradziadek, król Gustaw V (1858–1950). Karol Gustaw w chwili urodzenia był trzeci w linii sukcesji do tronu (po dziadku i ojcu).

Ma cztery starsze siostry – księżniczkę Małgorzatę (ur. 31 października 1934), księżniczkę Brygidę (ur. 19 stycznia 1937), księżniczkę Dezyderię (ur. 2 czerwca 1938) i księżniczkę Krystynę (ur. 3 sierpnia 1943).

Został ochrzczony w wierze luterańskiej 7 czerwca 1946 w kaplicy królewskiej Pałacu Królewskiego w Sztokholmie. Jego rodzicami chrzestnymi zostali: przyszły król Danii Fryderyk IX, jego żona królowa Ingrid, przyszły król Norwegii Olaf V, przyszła królowa Holandii Juliana, król Gustaw V, książę Fryderyk Sachsen-Coburg Gotha, przyszły król Szwecji, Gustaw VI Adolf, i jego żona, królowa Ludwika, hrabia Folke Bernadotte i hrabina Maria Bernadotte.

Na chrzcie otrzymał imiona Karol Gustaw Folke Hubert (szw. Carl Gustaf Folke Hubertus). Pierwsze imię, Karol, jest tradycyjnym imieniem szwedzkiej rodziny królewskiej, nosił je również ojciec jego matki, Karol Edward z Saksonii-Coburg-Gothy, było również jednym z imion jego ojca chrzestnego, Fryderyka IX, króla Danii. Drugie imię, Gustaw, również jest tradycyjnym imieniem szwedzkiej rodziny królewskiej, nosił je jego pradziadek, Gustaw V, jego dziadek, Gustaw VI Adolf, oraz jego ojciec, książę Gustaw Adolf. Trzecie imię, Folke, nosił jeden z jego ojców chrzestnych, Folke Bernadotte.

Jego ojciec, Gustaw Adolf, zginął dziewięć miesięcy po narodzinach Karola Gustawa, 9 stycznia 1947 roku w katastrofie lotniczej w Kopenhadze. O śmierci ojca dowiedział się dopiero w wieku 7 lat.

Księciem koronnym, czyli następcą tronu został 29 października 1950, po śmierci Gustawa V. Przez dwa i pół roku pobierał wojskową edukację. W 1968 roku został oficerem. Następnie ukończył kurs dowódczy w Szwedzkiej Szkole Obrony Narodowej[3].

Studiował historię, socjologię, politologię, prawo finansowe i ekonomię na Uniwersytecie w Uppsali. Później studiował również ekonomię na Uniwersytecie Sztokholmskim.

Król SzwecjiEdytuj

Kompetencje króla od 1975 roku zostały ograniczone jedynie do funkcji reprezentacyjnej. Król nie ma prawa inicjatywy ustawodawczej, nie mianuje premiera, nie jest nawet naczelnym dowódcą sił zbrojnych.

Karol XVI Gustaw, tak jak wielu Szwedów, był przeciwny zmianie prawa sukcesyjnego. Chciał żeby jego jedyny syn, Karol Filip zasiadł po nim na tronie. Parlament przegłosował ustawę w 1979 roku i weszła ona w życie 1 stycznia 1980[4]. Przez siedem miesięcy swego życia książę Karol Filip był następcą tronu, lecz z powodu zmiany prawa, pierwsza w linii sukcesji została najstarsza córka Karola XVI Gustawa – Wiktoria.

Karol XVI Gustaw jest patronem wielu organizacji[5]. Król pełni bardzo ważną rolę w promowaniu swego kraju poza jego granicami, między innymi wręcza Nagrodę Nobla we wszystkich dziedzinach (oprócz Pokojowej, którą wręcza król Norwegii).

Życie prywatneEdytuj

ZainteresowaniaEdytuj

Karol XVI Gustaw interesuje się samochodami i narzędziami. Na swoje piąte urodziny otrzymał m. in. samochodzik na pedały i narzędzia ogrodnicze. Ze względu na swoje zamiłowanie do motoryzacji na corocznym klasycznym rajdzie samochodowym na Olandii król jeździ Volvo PV 60, które otrzymał z okazji swoich 50. urodzin[6]. Oprócz tego lubi jeździć na nartach – trzykrotnie brał udział w Biegu Wazów (w 1977, 1987 i 1997 roku[7]).

Małżeństwo i potomstwoEdytuj

 
Karol XVI Gustaw z żoną w dniu ślubu córki, Wiktorii (2010)

W 1972 roku na Igrzyskach Olimpijskich w Monachium, książę Karol Gustaw poznał Niemkę, Sylwię Sommerlath (ur. 1943). Gustaw VI Adolf odradzał wnukowi małżeństwo ze względu na pochodzenie jego wybranki (której ojciec był członkiem NSDAP i robił interesy na mieniu odebranym Żydom)[8]. Karol Gustaw nie mógł liczyć na zgodę dziadka na ślub, więc postanowił poczekać do czasu aż sam zostanie królem. 19 czerwca 1976 w Sztokholmie para wzięła ślub, a Sylwia została królową Szwecji.

Para ma troje dzieci:

  • Wiktoria (ur. 14 lipca 1977). W wyniku zmian w sukcesji, od stycznia 1979 roku jest następczynią szwedzkiego tronu. W 2010 roku wyszła za mąż za trenera personalnego, Daniela Westlinga. Ma z nim dwoje dzieci – Stellę (ur. 2012) i Oskara (ur. 2016).

TytulaturaEdytuj

30 kwietnia 1946 – 7 czerwca 1946: Jego Królewska Wysokość książę Karol Gustaw ze Szwecji

7 czerwca 1946 – 29 października 1950: Jego Królewska Wysokość książę Karol Gustaw ze Szwecji, książę Jämtland

29 października 1950 – 15 września 1973: Jego Królewska Wysokość książę koronny Szwecji, książę Jämtland

od 15 września 1973: Jego Królewska Mość król Szwecji

OdznaczeniaEdytuj

GenealogiaEdytuj

Prapradziadkowie

król Szwecji i Norwegii
Oskar II Bernadotte
(1829–1907)
∞ 1857
Zofia Wilhelmina Nassau
(1836–1913)

Wielki Książę Badenii
Fryderyk I Badeński
(1826–1907)
∞ 1856
Ludwika Maria Hohenzollern
(1838–1923)

Fryderyk Karol Hohenzollern
(1828–1885)
∞ 1854
Maria Anna Anhalt-Dessau
(1837–1906)

Albert Saxe-Coburg-Gotha
(1819–1861)
∞ 1840
Królowa Wielkiej Brytanii
Wiktoria Hanowerska
(1819–1901)

Jerzy Wiktor Waldeck-Pyrmont
(1831–1893)
∞1853
Helena Wilhelmina Nassau
(1831–1888)

Fryderyk Schleswig-Holstein-Sonderburg-Glücksburg
(1814–1885)
∞ 1841
Adelajda Krystyna Schaumburg-Lippe
(1821–1899)

Fryderyk VIII Schleswig-Holstein
(1829–1880)
∞ 1856
Adelajda Wiktoria Hohenlohe-Langenburg
(1835–1900)

Pradziadkowie

król Szwecji
Gustaw V Bernadotte
(1858–1950)
∞1881
Wiktoria Badeńska
(1862–1930)

Luiza Małgorzata Hohenzollern
(1860–1917)
∞ 1879
Artur Koburg
(1850–1942)

Leopold Koburg
(1853–1884)
∞1882
Helena Waldeck-Pyrmont
(1861–1922)

Fryderyk Ferdynand Schleswig-Holstein-Sonderburg-Glücksburg
(1855–1934)
∞1885
Karolina Matylda Schleswig-Holstein-Sonderburg-Augustenburg
(1860–1932)

Dziadkowie

Król Szwecji
Gustaw VI Adolf Bernadotte
(1882–1973)
∞ 1905
Małgorzata Koburg
(1882–1920)

Karol Edward Koburg
(1884–1954)
∞ 1905
Wiktoria Adelajda Schleswig-Holstein
(1885–1970)

Rodzice

Gustaw Adolf Bernadotte (1906–1947)
∞ 1932
Sybilla Koburg (1908–1972)

Karol XVI Gustaw Bernadotte (ur. 30 kwietnia 1946), król Szwecji

Żona

∞19 czerwca 1976
Sylwia Sommerlath (ur. 23 grudnia 1943)

Dzieci

Wiktoria Bernadotte
(14 lipca 1977)

Karol Filip Bernadotte
(13 maja 1979)

Magdalena Bernadotte
(10 czerwca 1982)

PrzypisyEdytuj

  1. King Carl XVI Gustaf does not want to celebrate his history breaking record, Royal Central, 2 marca 2018 [dostęp 2021-04-28] (ang.).
  2. Biography - Sveriges Kungahus, www.kungahuset.se [dostęp 2021-04-28] (ang.).
  3. Biography - Sveriges Kungahus, www.kungahuset.se [dostęp 2021-04-28] (ang.).
  4. Ustawa sukcesyjna SFS nr: 1810:0926 wraz ze wszystkimi poprawkami (szw.). [dostęp 17 stycznia 2010].
  5. Patronage - Sveriges Kungahus, www.kungahuset.se [dostęp 2021-06-06] (ang.).
  6. Interests - Sveriges Kungahus, www.kungahuset.se [dostęp 2021-06-06] (ang.).
  7. Interests - Sveriges Kungahus, www.kungahuset.se [dostęp 2021-06-06] (ang.).
  8. Ingrid Raagaard: Das Geheimnis der Königin Schwedens. Hamburger Abendblatt. 17 X 2013 [1]
  9. a b c d e Orders (ang.). kungahuset.se. [dostęp 7 marca 2012].
  10. a b c d e The Orders in Sweden (ang.). kungahuset.se. [dostęp 7 marca 2012].
  11. a b Ordensdetaljer (duń.). borger.dk. [dostęp 2015-05-27].
  12. Bearers of decorations – Carl XVI Gustaf – Maarjamaa Risti ketiklassi teenetemärk (ang. • est.). president.ee. [dostęp 8 marca 2012].
  13. Bearers of decorations – Carl XVI Gustaf – Valgetähe ketiklassi teenetemärk (ang. • est.). president.ee. [dostęp 8 marca 2012].
  14. Zdjęcie – Karol XVI Gustaw (z wielką wstęgą orderu) w towarzystwie królowej Holandii, Beartix. purepeople.com. [dostęp 8 marca 2012].
  15. Apdovanotų asmenų duomenų bazė (lit.). prezidente.lt. [dostęp 7 marca 2012]. – jako „KAROLIS XVI GUSTAVAS (Karalius)”
  16. M.P. z 1993 r. nr 56, poz. 512
  17. a b Cidadãos Estrangeiros Agraciados com Ordens Portuguesas (port.). presidencia.pt. [dostęp 7 marca 2012]. – jako „REI Carlos XVI Gustavo”
  18. National Orders and Awards (ang.). South African History Online. [dostęp 2012-05-15].
  19. Rad bieleho dvojkríža, I. trieda (słow.). schuster.prezident.sk. [dostęp 7 marca 2012].
  20. Cavaliere di Gran Croce Ordine al Merito della Repubblica Italiana Decorato di Gran Cordone (wł.). quirinale.it. [dostęp 7 marca 2012].

Linki zewnętrzneEdytuj