Olaf V

król Norwegii

Olaf V (ang. Alexander Edward Christian Frederik; ur. 2 lipca 1903 w Sandringham, zm. 17 stycznia 1991 w Oslo) – król Norwegii w latach 1957–1991. Był jedynym synem króla Norwegii, Haakona VII, oraz jego żony, Maud Koburg. W 1928 roku został mistrzem olimpijskim w żeglarstwie na Letnich Igrzyskach Olimpijskich w Amsterdamie[1].

Olaf V
Alexander Edward Christian Frederik
Król Norwegii
Ilustracja
ilustracja herbu
Faksymile
Alt for Norge
Wszystko dla Norwegii
Król Norwegii
Okres

od 21 września 1957
do 17 stycznia 1991

Poprzednik

Haakon VII

Następca

Harald V

Dane biograficzne
Dynastia

Glücksburgowie

Data i miejsce urodzenia

2 lipca 1903
Sandringham

Data i miejsce śmierci

17 stycznia 1991
Oslo

Data pogrzebu

30 stycznia 1991

Miejsce spoczynku

Twierdza Akershus,
Oslo

Ojciec

Haakon VII

Matka

Maud Koburg

Żona

Marta Bernadotte

Dzieci

Ragnhilda
Astryda
Harald V

Odznaczenia
Krzyż Wojenny z Mieczem (Norwegia) Borgerdådsmedaljen (Norwegia) Krzyż Wielki Królewskiego Norweskiego Orderu Świętego Olafa Krzyż Wielki Królewskiego Norweskiego Orderu Zasługi Medal Świętego Olafa Haakon VIIs 70-årsmedalje stripe.svg Haakon VIIs jubileumsmedalje 1905-1955 stripe.svg Krzyż Wielki Orderu Wyzwoliciela San Martina (Argentyna) Klasa Specjalna Odznaki Honorowej za Zasługi Wielka Wstęga Orderu Leopolda (Belgia) Krzyż Wielki Orderu Krzyża Południa (Brazylia) Krzyż Wielki Cesarskiego Orderu Róży (Brazylia) Krzyż Wielki Orderu Zasługi (Chile) Order Słonia (Dania) Wielki Komandor Orderu Danebroga (Dania) Odznaka Honorowa Orderu Danebroga (Dania) Medal Wyzwolenia (Medal Wolności Króla Chrystiana X) Medal Wspomnieniowy 100-lecia od Narodzin Króla Chrystiana IX Medal Wspomnieniowy 100-lecia od Narodzin Króla Fryderyka VIII Order Salomona (Etiopia) Krzyż Wielki Orderu Białej Róży Finlandii Krzyż Wielki Orderu Narodowego Legii Honorowej (Francja) Medal Wojskowy (Francja) Krzyż Wojenny 1939–1945 (Francja) Krzyż Wielki Orderu Zbawiciela (Grecja) Krzyż Wielki Orderu Świętych Jerzego i Konstantyna (Grecja) Krzyż Wojenny 3 klasy (Grecja) Order Złotego Runa (Hiszpania) Krzyż Wielki Orderu Karola III (Hiszpania) Kawaler Krzyża Wielkiego Orderu Lwa Niderlandzkiego (Holandia) Krzyż Wielki Orderu Domowego Orańskiego (Holandia) Rycerz Krzyża Wielkiego Orderu Oranje-Nassau (Holandia) Order Pahlawiego (Iran) Medal 2500-lecia Imperium Perskiego Łańcuch z Gwiazdą Krzyża Wielkiego Orderu Sokoła (Islandia) Order Chryzantemy (Japonia) Order Jugosłowiańskiej Wielkiej Gwiazdy (Jugosławia) Order Lwa Złotego (Nassau) Wstęga Kategorii Specjalnej Orderu Orła Azteckiego (Meksyk) Krzyż Wielki Orderu Słońca Peru Krzyż Wielki Orderu Avis (Portugalia) Wielki Łańcuch Orderu św. Jakuba od Miecza (Portugalia) Krzyż Wielki Klasy Specjalnej Orderu Zasługi RFN Krzyż Wielki Orderu Gwiazdy Rumunii Order Ernestyński (Saksonia) Order Królewski Serafinów (Szwecja) Wielka Wstęga Orderu Chula Chom Klao (Tajlandia) Order of the Rajamitrabhorn (Thailand) ribbon.svg Order of Independence Tunisia.png Główny Komandor Legii Zasługi (USA) Order Podwiązki (Wielka Brytania) Order Ostu (Wielka Brytania) Krzyż Wielki Orderu Łaźni (Wielka Brytania) UK Royal Victorian Order ribbon.svg Królewski Łańcuch Wiktoriański (Wielka Brytania) Medal Srebrnego Jubileuszu Króla Jerzego V (Wielka Brytania) Medal z okazji koronacji Króla Jerzego VI (Wielka Brytania) Medal Koronacyjny Królowej Elżbiety II Order Zasługi Republiki Włoskiej I Klasy z Wielkim Łańcuchem (1951-2001)
ilustracja
Dorobek medalowy
Reprezentacja  Norwegia
Igrzyska olimpijskie
złoto Amsterdam 1928 Żeglarstwo
6 metrów

W 1929 roku ożenił się ze szwedzką księżniczką, Martą Bernadotte. Miał z nią troje dzieci – Ragnhildę (1930-2012), Astrydę (ur. 1932) i Haralda V (ur. 1937).

ŻyciorysEdytuj

 
Z ojcem i matką (1905)

Urodził się 2 lipca 1903 roku w Sandringham, w Wielkiej Brytanii, jako pierworodne dziecko duńskiego księcia, Karola Glücksburga, oraz jego żony, Maud Koburg. Ze strony ojca był wnukiem króla Danii, Fryderyka VIII, oraz Ludwiki Orańskiej, natomiast ze strony matki – król Wielkiej Brytanii, Edward VII Koburg, oraz Aleksandra Glücksburg. Jego prababką ze strony matki była nieżyjąca już wówczas królowa Wielkiej Brytanii, Wiktoria Hanowerska.

Mały książę otrzymał imiona Aleksander Edward Chrystian Fryderyk (ang. Alexander Edward Christian Frederik). Drugie imię, Edward, nosił jego dziadek ze strony matki, król Wielkiej Brytanii, Edward VII Koburg. Ostatnie dwa imiona, które otrzymał mały książę, są tradycyjnymi imionami duńskiej rodziny królewskiej – kolejni władcy Danii byli nazywani naprzemiennie Fryderykami lub Chrystianami. Ponadto imię Fryderyk nosił również jego dziadek ze strony ojca, król Danii, Fryderyk VIII.

Uważany za jego ojca Karol Glücksburg miał opinię bezpłodnego. Z racji tego powstało wiele spekulacji i domysłów dotyczących narodzin małego księcia. Sugerowano, że był nieślubnym dzieckiem swojej ciotki, Wiktorii, z brytyjskim oficerem[2].

W listopadzie 1905 roku ojciec Aleksandra, Karol Glücksburg, objął tron norweski, przyjmując imię Haakon VII. Chcąc zaskarbić sobie przychylność opinii publicznej oraz oddać hołd starej norweskiej dynastii, nowy król postanowił zmienić również imię swojego jedynego syna. Mały Aleksander otrzymał imię Olaf (nor. Olav) – imię to nosiło wcześniej kilku władców norwescy, Olaf I Tryggvason (963/968-1000), Olaf Magnusson (1099-1115), Olaf III Pokojowy (ok. 1050-1093), Olaf Haakonsson (1370-1387), a także król Olaf II Haraldsson (995-1030), który stał się świętym Kościoła katolickiego oraz patronem Norwegii[3][4][5].

Miłość Norwegów zaskarbił sobie tuż po przybyciu do tego kraju. Wedle powtarzanej z ust do ust relacji mały książę Olaf wysunął się w trakcie ceremonii powitalnej z objęć matki i skierował się ku grupce dzieci wymachujących chorągiewkami w norweskich barwach narodowych. Jednemu z nich wyjął z rąk chorągiewkę i wrócił na oficjalną trybunę, trzymając w dłoni symbol niezależności i wolności, jaką niedawno odzyskał naród norweski.

Dzięki temu patriotycznemu i wysoce symbolicznemu gestowi mały Olaf natychmiast zyskał sympatię wszystkich Norwegów. Haakon VII tak pisał o swoim synu: „Muszę przyznać, iż nie sądziłem, że małe dziecko może zyskać uznanie całego narodu... Często mówię żonie, że tym, co Norwedzy najbardziej lubią w naszym panowaniu, jest nasz syn”.

Początkowo miał lekcje z nauczycielem w pałacu królewskim, a następnie uczęszczał do szkoły publicznej, w której prowadzone było liberalne nauczanie. Był zdolnym uczniem, po uzyskaniu matury w roku 1921 z wynikiem dobrym kontynuował naukę w akademii wojskowej.

Po jej skończeniu został oficerem norweskiej marynarki i wspierał ojca w sprawach państwowych. Mając dwadzieścia trzy lata, po raz pierwszy oficjalnie zastąpił króla, gdy ten wyjechał w podróż zagraniczną.

Olaf V był doskonałym sportowcem, trzykrotnym mistrzem olimpijskim w żeglarstwie, za każdym razem jako sternik jachtu. W roku 1928 zdobył złoty medal w Amsterdamie w klasie R-6. W 1932 r. nie wystartował w Los Angeles (konkurencje żeglarskie odbyły się tam ze względu na koszty transportu jachtów z Europy w bardzo okrojonym zakresie), a w 1936 r. w Berlinie, a właściwie w Kilonii zajął odleglejsze miejsce.

Brał czynny udział w walce wyzwoleńczej po niemieckim ataku na Norwegię w czasie II wojny światowej. Olaf był – podobnie jak Haakon VII – monarchą nienarzucającym swego zdania, co piątek udawał się wraz z synem na posiedzenie rady ministrów, otwierał obrady parlamentu, reprezentował swój kraj podczas licznych oficjalnych podróżach. W roku 1985 ustanowił Norweski Order Zasługi. Po jego śmierci w 1991 tron norweski objął jego syn, Harald V.

Małżeństwo i potomstwoEdytuj

W czasie trwania Letnich Igrzyskach Olimpijskich w Amsterdamie w 1928 roku zaręczył się ze swoją kuzynką, księżniczką szwedzką, Martą Bernadotte. Zaręczyny ogłoszono do publicznej wiadomości 14 stycznia 1929 roku, a 21 marca 1929 roku miał miejsce ślub pary. Uroczystość odbyła się w katedrze w Oslo. Był to pierwszy królewski ślub w Norwegii od ponad trzech stuleci. Drużbą Olafa był jego przyjaciel, Albert Windsor (książę Yorku, późniejszy król Wielkiej Brytanii jako Jerzy VI)[6].

Wraz z żoną Olaf miał troje dzieci:

  • Ragnhilda (ur. 9 czerwca 1930, zm. 16 września 2012). W 1953 roku wyszła za mąż za przedsiębiorcę, Erlinga Lorentzena. Miała z nim troje dzieci – Haakona (ur. 1954), Ingeborgę (ur. 1957) i Ragnhildę (ur. 1968).
  • Astryda (ur. 12 lutego 1932). W 1961 roku wyszła za mąż za Johana Martina Fernera. Ma z nim pięcioro dzieci – Katarzynę (ur. 1962), Benedyktę (ur. 1963), Aleksandra (ur. 1965), Elżbietę (ur. 1969) i Karola-Krystiana (ur. 1972).
  • Harald (ur. 21 lutego 1937) – król Norwegii od 17 stycznia 1991 roku jako Harald V. W 1968 roku ożenił się z Sonją Haraldsen. Ma z nią dwoje dzieci – Martę Ludwikę (ur. 1971) i Haakona Magnusa (ur. 1973).

UpamiętnienieEdytuj

Na jego cześć nazwano fragment wybrzeża AntarktydyWybrzeże Księcia Olafa[7].

TytulaturaEdytuj

2 lipca 1903 – 18 listopada 1905: Jego Wysokość książę Aleksander z Danii

18 listopada 1905 – 21 września 1957: Jego Królewska Wysokość książę koronny Norwegii

21 września 1957 – 17 stycznia 1991: Jego Królewska Mość król Norwegii

Odznaczenia[8]Edytuj

Norweskie
Zagraniczne


Prapradziadkowie

Ludwika Sachsen-Gotha-Altenburg
(1800–1831)
∞ 1817
Książę
Ernest I Sachsen-Coburg-Gotha
(1785–1844)

Wiktoria Sachsen-Coburg-Saalfeld
(1787–1861)
∞1818
Edward August Hanowerski
(1767–1820)

Fryderyk Wilhelm ze Szlezwika-Holsztynu-Sonderburga-Glücksburga
(1785–1831)
∞1810
Luiza Karolina Hessen-Kassel
(1789–1867)

Wilhelm Heski
(1787–1867)
∞1810
Luiza Charlotta Oldenburg
(1789–1864)

Król Szwecji i Norwegii
Oskar I Bernadotte
(1799–1859)
∞1823
Józefina de Beauharnais
(1807–1876)

Fryderyk Holenderski
(1797–1881)
∞1825
Ludwika Hohenzollern
(1808–1870)

Pradziadkowie

Albert Sachsen-Coburg-Gotha
(1861–1861)
∞ 1840
Królowa Wielkiej Brytanii
Wiktoria Hanowerska
(1819–1901)

Król Danii
Chrystian IX Glücksburg
(1818–1906)
∞1842
Luiza Hessen-Kassel
(1817–1898)

Król Szwecji i Norwegii
Karol XV Bernadotte
(1826–1872)
∞1851
Ludwika Oranje-Nassau
(1828–1871)

Dziadkowie

Król Wielkiej Brytanii
Edward VII Koburg
(1841–1910)
∞1863
Aleksandra Glücksburg (1844–1925)

Król Danii
Fryderyk VIII Glücksburg
(1843–1912)
∞1869
Luiza Bernadotte (1851–1926)

Rodzice

Maud Koburg (1869–1938)
∞1896
Król Norwegii Haakon VII (1872–1957)

Olaf V (1903–1991), król Norwegii

PrzypisyEdytuj

  1. Royal Olympians: King Olav, Royal Central, 5 sierpnia 2021 [dostęp 2022-06-14] (ang.).
  2. Who was the father of King Olav V of Norway? – kleio.org, www.kleio.org [dostęp 2022-06-14].
  3. Jak Norwegowie obchodzą dzień św. Olafa – patrona Norwegii?, Życie w Norwegii - informacje dla Polaków w Norwegii, 29 lipca 2021 [dostęp 2022-06-14] (pol.).
  4. David Nikel, A Viking Travel Guide to Norway, Life in Norway, 25 stycznia 2022 [dostęp 2022-06-14] (ang.).
  5. Olav to Martha - TIME, web.archive.org, 10 lutego 2009 [dostęp 2022-06-14] [zarchiwizowane z adresu 2009-02-10].
  6. Royal Wedding Rewind: Olav of Norway and Martha of Sweden, Royal Central, 21 marca 2021 [dostęp 2022-06-14] (ang.).
  7. SCAR Composite Gazetteer, data.aad.gov.au [dostęp 2022-06-14].
  8. Odznaczenia na stronie rodziny królewskiej (norw.)) [dostęp 5 czerwca 2011].

BibliografiaEdytuj